Politiek gaat om seks, liefde en leven (dus ga woensdag stemmen)

Door: Sybren Kooistra en Willa Stoutenbeek

De politiek gaat over jou.
Over jouw leven. En over de mensen van wie jij houdt.

De politiek gaat over je vrijheid. Je vrijheid om anders te kunnen zijn zonder dat je achterom hoeft te kijken. Je vrijheid om seks met iemand te hebben zonder voor de rest van je leven aan die persoon vast te zitten. Je vrijheid om juist wél met iemand de rest van je leven te besteden, óók als die persoon toevallig een andere kleur of hetzelfde geslacht heeft. Maar ook je vrijheid om iemand te verlaten zonder dakloos te worden. En het gaat om je vrijheid om van het leven te genieten, zonder dat je eerst eindeloos moet grinden, zweten, presteren en bewijzen.

Natuurlijk, we moeten allemaal ons steentje bijdragen, maar we zijn hier niet op aarde om als Sisyfus eindeloos een rotsblok de berg op te rollen. Ken je Keynes nog? Superster onder economen? Hij voorspelde in 1930 dat we in 2030 nog maar vijftien uur zouden hoeven werken. De rest van de gewerkte uren moet uit passie komen, of het is dus van je gestolen.

‘Alles van waarde is weerloos,’ schreef Lucebert (superster onder dichters) in de jaren vijftig. De politiek gaat om het beschermen van wat er echt toe doet. De liefde, je kroost, kameraden, kunst. De tijd hebben om te connecten met mensen, met ideeën, met creativiteit, met schoonheid. Zonder dat iets daar tussen komt. Zonder dat er met geweld grenzen tussen jou en anderen worden getrokken. En ook zonder dat wij, of onze omgeving, via onze lucht, ons water, ons eten, ziek worden gemaakt omdat wat aandeelhouders nog wat extra knaken willen verdienen.

Anders gaan Arbeiden, Leven en Vrijen
In 1979 richtte een aantal Vlamingen uit de klimaat-, mensenrechten- en vrouwenbeweging een partij op: AGALEV. Een acroniem voor ‘Anders Gaan Arbeiden, Leven en Vrijen.’  Er zat een heel wereldbeeld in die naam. Niet alleen anders werken, maar ook anders leven. Een beter leven. Twee jaar later voeren ze vanuit het Vlaamse Parlement die strijd voor het betere leven. Twintig jaar later deden ze dat vanuit de Belgische regering. Want ze wilden niet alleen praten over het goede leven - met bijvoorbeeld een basisinkomen, een einde aan discriminatie, met gendergelijkheid en een gezonde natuur - maar dat ook mogelijk maken.

Op de foto bij een interview in Parool is Daan Borrel gekleed in een shirt met de tekst “Too Tired To Fuck.” Ze stelt dat we te druk zijn voor intimiteit en sensualiteit, en te moe door het harde werken om onze dure huizen en boodschappen te betalen. Het waren linkse bewegingen die in de jaren ‘60 de samenleving verlosten van de benepen moraal van de kerk - seksuele vrijheid! - en later de drijvende kracht waren achter bijvoorbeeld het homohuwelijk. Maar door de struggle om overeind te blijven, de rat race om mee te doen, hebben we amper de tijd en energie om van die vrijheid te genieten. 

Er zit een diepere laag onder die vermoeidheid. We zijn niet alleen te moe door de huur en de werkdruk. Er werkt ook een oudere moraal in door: het conservatieve idee dat het lichaam in toom moet worden gehouden, dat seksualiteit ingeperkt moet worden, dat plezier verdacht is. Dat een mens pas deugt als die hard werkt, sober leeft en weinig geniet. In andere tradities (in het Globale Zuiden) is het lichaam geen probleem dat gecontroleerd moet worden, maar een bron van kracht, plezier en heling. Maar wat niet past binnen de ‘westerse’, christelijke norm van ingetogenheid en discipline werd en wordt al snel bestempeld als vulgair of onbeschaafd. 

Vrijheid zit niet alleen in wetten en instituties, maar ook in hoe we bewegen, liefhebben, rusten, dansen. 

De ecologie van vrijheid
AGALEV bestond al decennialang, lang voordat de partij een naam kreeg. Het was de politieke vertaling van wat de Nederlandse historicus Hans Righart 'de eindeloze jaren zestig' noemde. Protestbewegingen, vrouwenbewegingen, vredesbewegingen en milieubewegingen maar ook happenings, muziekfestivals en clubnachten volgden elkaar op en liepen in elkaar over. En nog altijd staan we op straat en laten we van ons horen - BlackLivesMatter!, MeToo!, Viva Palestina! - voor vrede, vrijheid en gelijkheid en tegen het geweld waarmee er grenzen tussen worden getrokken of een hiërarchie ons wordt opgelegd. 

De autodidact, anarchist, anti-fascist, anti-kapitalist, klimaatdrammer (en vroege vriend van Bernie Sanders) Murray Bookchin maakte in zijn boek The ecology of freedom (1982) al het punt dat ecologie en vrijheid hetzelfde project zijn. Een wereld die is gebouwd op overheersing en uitputting maakt niet alleen de natuur kapot, maar ook onszelf. Groene politiek gaat niet alleen om het beschermen van bossen, beestjes of de planeet, maar ook over het beschermen van tijd, waardigheid, en vrijheid. Vooral de vrijheid om niet alleen te overleven, maar om midden in het (goede) leven te staan.

Wat daar tegenover staat, is een politiek die hiërarchie verheerlijkt, die mensen indeelt in meer en minder waard, en voor anderen wil bepalen hoe ze zich moeten gedragen. Een politiek die geen waarde probeert te geven aan het leven, maar waarde probeert te onttrekken uit anderen. Een politiek die in dienst staat van profit, in plaats van people en planet. Die geen waarde ziet in wat kwetsbaar is, maar alleen in wat bruikbaar, gehoorzaam of winstgevend is. Daarom horen ecologie, emancipatie, antikapitalisme en antifascisme bij elkaar: het is hetzelfde verzet tegen een wereld van uitbuiting en onderwerping. Het is dezelfde strijd voor de vrijheid en de ruimte om het leven waardevol te maken.

Vandaag heeft AGALEV een andere naam: Groen! ,de Vlaamse zusterpartij van GroenLinks. De naam veranderde, maar de inzet is altijd dezelfde gebleven. Anders werken, anders leven, anders vrijen: dat was de droom van AGALEV. Niet beperkt door conservatieve moraal, verstikkend kapitalisme of onderdrukkend fascisme. Niet als privilege voor enkelen, maar als de standaard voor iedereen. Misschien is het tijd om die droom opnieuw serieus te nemen.