Politiek debat maakt duidelijk dat Nederland een (radicaal) rechts land is

Wie de politieke debatten vandaag volgt, kan een aantal belangrijke conclusies trekken. Die zijn niet nieuw, maar worden nog maar eens bevestigd. Misschien is wel de belangrijkste dat Nederland een rechts land is, daar doet het amendement als aanvulling op het belastingplan van het huidige kabinet van PRO en VOLT niets aan af. Niemand aan de linkerkant van het politieke centrum zal dat ontkennen. Het amendement dat onder andere mensen met een vermogenswinst vanaf 60.000 euro hoger belast, wat mensen in het midden en onderkant van de samenleving naar het schijnt 100 euro per jaar meer oplevert, lijkt sterk op symboolpolitiek. Toch heeft het een belangrijke betekenis. Met dit amendement druk je in feite uit dat het recht van de sterkste, waarbij de kloof tussen arm en rijk gestaag groeit, zijn grens heeft. Laat er geen misverstand over zijn; onze samenleving is met zijn fundamentalistische vorm van de kapitalistische economie, want dat is het neoliberalisme, gebaseerd op de moraal van het recht van de sterkste.

We hebben er over het algemeen weinig moeite mee als er jaar na jaar bezuinigd wordt op uitkeringsgerechtigden, zieken, vluchtelingen en migranten, ouderen, maar ook werkenden met een laag of midden inkomen. Maar het land staat in brand als bovenstaand amendement zou worden toegevoegd aan het nieuwe belastingplan. Woorden als desastreus, een ramp, Nederland gaat naar de knoppen, ondernemers vertrekken hierdoor naar het buitenland, een linkse staatsgreep, maakt mij duidelijk dat dit niets te maken heeft met de praktische consequentie, maar meer met de ideologische basis van onze samenleving. En die is rechts of misschien wel radicaal rechts. Nederland is al vanaf de Gouden Eeuw van de 17e eeuw een land van ondernemers. Dat er toen geld werd verdiend op basis van uitbuiting en slavernij en dat we daar onze huidige positie in de wereld te danken hebben en dat feit benoemen, dat is eigenlijk nog steeds een taboe. Of in ieder geval volgens velen een uiting van zogenaamde deugpolitiek. Want alles wat deugt is het nieuwe kwaad in onze samenleving en dat wat niet deugt, dat is het nieuwe goed. Dat laat zien dat Nederland sinds de jaren 80 van de vorige eeuw en het opkomend neoliberalisme, steeds verder naar (radicaal) rechts is opgeschoven en nu de basis van onze samenleving vormt.

Wat deugt is afhankelijk van het narratief, het verhaal dat ons met elkaar verbindt. En hoe hoog PRO ook in de peilingen staat, over het algemeen bepaalt op dit moment de rechtse ideologie wat deugt. Liberalisme is wat mij betreft ook een rechtse stroming, maar volgens mij is er binnen het liberalisme ook nog ruimte voor kwetsbaren in de samenleving. Ook dit liberalisme staat onder grote druk, bijvoorbeeld binnen de VVD. Want binnen het rechts wat nu dominant is, is er weinig ruimte voor kwetsbaren. Daarom noem ik dat ook radicaal rechts. Binnen dit rechts heerst de overtuiging dat kwetsbaren in welke vorm dan ook, ik noemde die groepen eerder, hun positie aan zichzelf te danken hebben. Dan hadden ze maar harder of langer moeten werken. En in het verlengde daarvan is het noodzakelijk dat werken moet lonen. En daarmee wordt niet bedoeld mensen met een minimum- of middeninkomen, want daar wordt al jaren geld gehaald. Maar ondernemers, grote ondernemers, multinationals waarbij het geld over de plinten klotst. Die echt geen last hebben van de praktische consequenties van het amendement van PRO en VOLT. Nogmaals; er wordt door rechts VVD-beleid al decennialang bezuinigd op onderwijs, op zorg, op sociaal beleid en dat was geen probleem. Nu staat rechts Nederland in vuur en vlam door een amendement dat een belastingplan een millimeter socialer maakt.

Dit maakt mij ook duidelijk dat het vooral de neoliberale economie is die onze samenleving een kant op duwt. En onze politiek volgt over het algemeen kritiekloos die neoliberale moraal. Vanuit dat uitgangspunt van het recht van de sterkste maakt dat rijken steeds rijker en armen steeds armer. En is er steeds minder ruimte voor links, sociaal beleid. Sociaal en links is woke, is deugpolitiek en stort het land in de afgrond. Beelden over links worden steeds grimmiger. Want bij iedere beweging naar sociaal beleid, gaat dit volgens rechts niet alleen ten koste van het ondernemersklimaat, maar ook ten koste van alle Nederlanders. Er is misschien in het verleden wel eens een redelijk liberale of sociale regering geweest, maar Nederland verzet zich over het algemeen tegen iedere neiging naar meer gelijkheid. Het enige wat links kan doen, is het over het algemeen rechtse beleid een beetje bijschaven. Nederland is rechts of radicaal rechts, dat maakt het debat vandaag over het nieuwe belastingplan duidelijk.

De zwakste schakel maakt de sterkte van de ketting uit. Dat is een wijsheid die (radicaal) rechts aan zijn laars lapt en ervoor gaat zorgen dat er naar Amerikaans voorbeeld in onze samenleving eerste en tweede rang burgers gaan ontstaan. Er gaat een steeds grotere groep Nederlanders komen die niet meer meekunnen komen in de stuwing van het neoliberalisme. En er is een steeds grotere groep Nederlanders die daar niet meer voor willen betalen. Die zeggen: als je niet meer meekunt, dan zoek je het zelf maar uit. In feite is dat in het kort ook de basis van de polarisatie in onze samenleving. Het aan hun lot overlaten van de kwetsbaren, is de mentaliteit die burgers in de afgelopen 40 jaar neoliberalisme heeft gevormd. Dat zie je in het dagelijks leven, maar ook in de politiek van vandaag. Ik en mijn eigen belang centraal.

Er zijn partijen die nog proberen sociale politiek te bedrijven binnen het neoliberale kader, die nog ergens een brug of verbinding proberen te slaan. Maar binnen een steeds dominantere ideologie van het recht van de sterkste is daar steeds minder ruimte voor. Dat noem ik radicaal of dogmatisch rechts. Een evenwichtige samenleving is een combinatie van rechtse, linkse, maar ook levensbeschouwelijke elementen. Als een samenleving door de invloed van een neoliberale economie te zeer opschuift naar een van deze drie elementen, ontstaat er disbalans. De democratie kan ons hierin niet meer redden, want Nederland stemt over het algemeen rechts of radicaal rechts. Waarbij links een vloek is geworden.

Voor mij duidt dit op het ten onder gaan van een samenleving, waarin ieder mens gelijke rechten, gelijke kansen heeft, een samenleving die niet in tweeën breekt. We zullen moeten hopen dat als dit wel gaat gebeuren, er van onderop mensen en leiders gaan opstaan, die een meer evenwichtige maatschappij gaan opbouwen. Met respect voor natuur en iedere medemens.