Poetin bombardeerde niet alleen de Sint Sophia in Kiev maar tegelijk ook zijn laatste stukje geloofwaardigheid

Het kloostercomplex is van het grootste belang voor de Russisch orthodoxe levenssfeer

Geschiedenis wordt in de handen van ambitieuze machthebbers al gauw een gevaarlijk en bloedig vak. Vladimir Poetin is hiervan een treffend voorbeeld. Israëlische en Palestijnse volksmenners net zo goed maar daar gaat het hier even niet over. De aanleiding tot dit stuk is de bommenregen op de Sint Sophia kathedraal en het bijbehorende klooster in Kiev.

Dit monument staat op de werelderfgoedlijst van de Unesco, omdat het kan gelden als de bakermat van de orthodoxe religie en cultuur, zoals die zich tot aan de Noordpool en diep in Siberië verspreidden. Het is allemaal begonnen toen vorst Vladimir de Grote zich tot het christendom liet bekeren waarna hij Anna Porphyrogenita huwde, dochter van de Byzantijnse keizer Romanos II. Dat bracht zijn rijk in de invloedssfeer van de Grieks orthodoxe versie van het katholicisme. Om dit alles te markeren begon zijn nazaat Yaroslav de Wijze met de bouw van de Sint Sophia kathedraal. Op de binnenmuren prijken fresco’s en mozaïeken uit de elfde eeuw.

Het rijk van Vladimir en Yaroslav heette Roess. Een dikke twee eeuwen na Vladimir werd het onder de voet gelopen door de Mongolen. Het zou tot in de jaren negentig van de vorige eeuw duren voor er weer sprake was van een onafhankelijke Oekraïense staat. Voor die tijd was het voornamelijk een speelbal tussen Polen, Rusland en Oostenrijk-Hongarije.

Het Russische rijk is in de loop der eeuwen gegroeid van een kern in Moskou waarvan de vorsten de rol van Kiev en later ook Byzantium op zich namen. Nadat de Ottomanen er Istanboel van hadden gemaakt, drukten de vorsten van Moskou zich de keizerskroon op het hoofd. Zo grondvestten zij het rijk der tsaren, van wie Poetin zich als de hedendaagse opvolger beschouwt.

De kathedraal en het klooster hebben dus een grote spirituele betekenis, niet alleen voor Oekraïners maar ook voor Russen.

En voor Vladimir Poetin. In 2021 publiceerde hij een uitgebreid artikel waarin hij uitlegde dat Russen en Oekraïners een onverbrekelijke band met elkaar hadden. Hij wijst in dat stuk op de grootsheid van het oude Roess. Hij maakt zich kwaad over het boze Westen dat samen met Oekraïense collaborateurs - niet zijn woorden overigens - probeert deze vriendenband uit elkaar te rukken. Het artikel is een soort ideologische rechtvaardiging voor de oorlog die hij nu al vijf jaar tegen Oekraïne voert.

Juist daarom heeft het bombardement op het Sint Sophiacomplex hem ontmaskerd. Het kloostercomplex in Kiev is van het grootste belang voor de Russisch orthodoxe levenssfeer. Daar blijf je van af. Dat ontzie je.

Als je de spirituele uitdrukking kapot maakt van wat jij uitdraagt als zowat het heiligste dat er bestaat, dan stel je daarmee je eigen totale valsheid ten toon.

Dat heeft Poetin gedaan. Hij bombardeerde voor de zoveelste keer en nu definitief zijn eigen geloofwaardigheid.

Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen en de affaire rond het Groninger aardgas evenmin zeker nu de laatste putten open blijven en Friesland zo’n schandelijke compensatie geboden krijgt voor het toestaan van nieuwe winningen.

Beluister Het Geheugenpaleis, de wekelijkse podcast van Han van der Horst en John Knieriem over politiek en geschiedenis. Nu: Het liberaal manifest.