Logo Joop
De opiniesite van BNNVARA met actueel nieuws en uitgesproken meningen

Pleidooi voor een lyrische democratie

  •  
12-12-2022
  •  
leestijd 2 minuten
  •  
317 keer bekeken
  •  
ANP-442217475

Poëzie kan ons laten zien, dat het ook anders kan. Dat wij kunnen leven zonder geweld, bijvoorbeeld. 

Dichter: 
de grootst mogelijke kleinschaligheid
Politicus met maar één stem…

Men kan de troostende functie van de poëzie roemen. Men kan haar subversieve karakter vrezen. Dat deed Plato. Uit zijn modelstaat bande hij de dichter. En de musicus... maar dat valt nogal eens samen. Denk aan Homerus en zijn lier. En wat het heden betreft, aan Nobelprijswinnaar LiteratuurBob Dylan (Forever young!). Trouwens wat is poëzie anders dan taalmuziek met betekenis? Het kan soms zelfs zonder. Zie Hanlo's Oote Oote Oote Boe!

Want tot in onze tijd toe hebben zowaar heel wat totalitaire regimes de kracht van de dichter moeten ondervinden en zijn er zowaar (soms) aan onderdoor gegaan. Denk aan het succesvolle optreden van de dichter Vaclav Havel met Magna Charta 1977 in Tsjecho-Slowakije.

De filosoof Adorno daarentegen wilde, om een heel andere reden dan Plato, de poëzie verbannen. Volgens hem kon (mocht) er na Auschwitz geen poëzie meer geschreven. Maar dat zie ik anders. Juist na Auschwitz dient er méér dan ooit poëzie geschreven! Nooit en te nimmer mogen wij ons leven laten bepalen door die Mörder unter uns.

Kortom, om de politiek te beschouwen als poëzie, voortgezet met andere middelen. Zo wonderlijk is dat toch niet?

Poëzie is weliswaar heden in de eerste plaats een schrijfdaad,  maar daar kan en mag het niet bij blijven. De poëzie is ook een levenshouding, en die houding heeft dus uiteindelijk maatschappelijk-politieke consequenties. Dat is niet nieuw. In de 19e eeuw al noemde de Engelse dichter Shelly, de inspirator van onze Tachtigers, de dichter de ‘niet –erkende’ wetgever van de wereld.

Het komt er dus op aan eenpoëet-politicuste zijneenmaatschappijdichter.

Want de dichtkunst, en in haar kielzog de andere kunsten, en in het kielzog daarvan de wetenschap - ‘de houten poot van de poëzie ’ -,  kan ons op het goede been voorwaarts zetten.  

De ware dichter-politicus brengt ons immers terug naar waar het om gaat. Zijn teksten zetten ons aan het denken over de aspecten van mens-zijn die onder de huidige heersende maatschappelijke condities verwaarloosd, ondergesneeuwd of zelfs rondweg ontkend worden.

Onze creativiteit dient aangesproken. Shakespeare was onvolledig. Het is niet 'To be or not to be', het is 'To be creative or not to be'! 

Poëzie kan ons laten zien, dat het ook anders kan. Dat wij kunnen leven zonder geweld, bijvoorbeeld. 

Poëzie, de geweldloze activiteit bij uitstek, herinnert er ons aan de macht van geweldloos protest. 

Ook aan wat humor vermag. Aan de macht van het kleine. Small is beautiful! (Denk aan de haiku!) Aan het broodnodige ‘alledaags verzet’. Ware poëzie trekt zich nu eenmaal niets aan van de de ijzeren regels van het protocollenjargon, de on-taal, die onze bureaucratische samenleving zo in zijn greep houdt. Er wordt een beroep gedaan op onze onbaatzuchtigheid. Onze hoop wordt weer gevoed.

In plaats van de neoliberale globalisering, de creatieve globalisering, de poetic global community. 

Dat is nogal een vergezicht dat ik u voortover! Maardat vergezicht is onze enige hoop.

Delen:

Praat mee

onze spelregels.

avatar
0/1500
Bedankt voor je reactie! De redactie controleert of je bericht voldoet aan de spelregels. Het kan even duren voordat het zichtbaar is.

Reacties (4)

Olav Meijer
Olav Meijer12 dec. 2022 - 23:12

POLITIEK EN POEZIE De schrijver kan ik niet (geheel) volgen. De relatie tussen politiek en poëzie is veel complexer dan hij die voorstelt. Jawel, poëzie is belangrijk. En die mag soms zelfs politiek geladen of subversief zijn. Maar met die combinatie betreed je een glibberig pad. Meestal kan ik (expliciet) politiek geladen poëzie minder waarderen dan andere. Omdat poëzie uit haar aard een heel individuele expressie is, vaak sterk emotioneel geladen, en dus een sterk subjectieve inslag heeft. Evenals andere kunstvormen poogt zij vooral schoonheid in het leven te doen ervaren. Maar soms kan de combinatie geslaagd zijn. [Kortom, om de politiek te beschouwen als poëzie, voortgezet met andere middelen.] Als er iets non-poëtisch is, is het wel de politiek. Zelfs bezien in het licht van proza is het vaak armoe wat de klok slaat in de politiek! Dat wil allemaal nog niet tegenspreken dat meer poëzie in de politiek van harte welkom is.

Olav Meijer
Olav Meijer12 dec. 2022 - 23:12

(vervolg) [Poëzie, de geweldloze activiteit bij uitstek, herinnert er ons aan de macht van geweldloos protest.] Daarmee ben ik het in algemeen gesproken eens. Maar poëzie is niet altijd geweldloos, en helaas bestaat ook nationalistische, ophitsende poëzie. (“Dulce es morir para la patria!”). [Ware poëzie trekt zich nu eenmaal niets aan van de ijzeren regels van het protocollenjargon, de on-taal, die onze bureaucratische samenleving zo in zijn greep houdt.] Krek, dat klopt, gelukkig wel. Maar ook dan bestaat nog steeds een precaire, breekbare relatie tussen politiek en poëzie. Het zijn van nature bijna tegenpolen. De politiek draait vooral om macht en belangen. Dat is andere koek dan poëzie, die soms zelfs geperverteerd kan worden en gebruikt voor politieke doeleinden, die alles behalve poëtisch zijn!

EenMening3
EenMening312 dec. 2022 - 16:20

Als poëzie per se iets Moet, verwordt zij tot Propaganda Социалистическийреализм Agitprop Tegenovergesteld Is de Poëzie Ongrijpbaar, soms Duister, hermetisch Van niemand, Van ieder L’art pour l’art De schoonheid Van taal an sich Gebeiteld in klanken, woorden, verzen, Gebeeldhouwde sonnetten Poëzie Gestolde taal, stilstand Als de reiger Aan de waterkant Een schilderijtje Van Adriaan Coorte

1 Reactie
Olav Meijer
Olav Meijer13 dec. 2022 - 16:13

@ EenMening3: Mooi gedicht! Heb je het zelf gemaakt? Een kanttekening: Социалистический реализм = socialistisch realisme heeft m.i. wel degelijk, ondanks het in dienst staan van de politiek, soms mooie kunstproducten voortgebracht. Denk b.v. aan de dichter Jewgjeniy Jeftoesjenko, die prachtige gedichten heeft geschreven, zoals "Babiy Jar", over het bloedbad aldaar in 1941. Door Dmitri Sjostakówitsj getoonzet.