Paternotte is de stem die Jetten straks niet kan zijn

Je kunt veel zeggen over Jan Paternotte, maar niet dat hij onzichtbaar is. Terwijl Rob Jetten zich opmaakt om als premier het politieke moeras van een rechts minderheidskabinet in te lopen, staat Paternotte klaar aan de rand, scherp, uitgeslapen en met droge schoenen. Het zou een strategische blunder van jewelste zijn om hem nu naar een ministerspost te promoveren. Want juist in de Kamer, niet in het Catshuis, ligt zijn kracht.

De combinatie Jetten–Paternotte is misschien wel de meest complementaire tandem die D66 ooit heeft gehad. Jetten als de plichtsgetrouwe technocraat met een EU-glimlach en een olifantenhuid, Paternotte als de politieke strateeg die zijn partij al eens naar electorale hoogtes leidde in Amsterdam. Wie herinnert zich niet 2014, toen D66 in de hoofdstad onder zijn leiding de grootste werd? Dat was geen toeval, dat was regie. En dan niet in de Ollongreniaanse zin van ‘we komen erop terug’, maar met zichtbare politieke flair.

Diezelfde flair heeft D66 nu opnieuw nodig in de Kamer. Want laten we eerlijk zijn: Jetten mag dan de premier worden, maar in de Tweede Kamer zal hij D66 niet kunnen aanvoeren – dat vraagt om een politieke leider die wél tussen de interruptiemicrofoons staat. In een minderheidskabinet met VVD en CDA, tegenover een oppositie die in beide Kamers de meerderheid heeft, zal het regeringsgeluid snel verzanden in defensieve verantwoording. En laten we wel wezen: een premier die zichzelf moet uitleggen aan Caroline van der Plas én Gidi Markuszower op dinsdag én donderdag, is niet iemand die nog tijd heeft om het progressieve gedachtegoed luid en helder te verkondigen.

En dus: enter Paternotte. Want als er íemand is die met een scherp debat, een snelle interruptie of een strategisch geplaatste motie de koers van het debat kan beïnvloeden – dan is het Jan wel. En wie anders? Welke andere D66’er in de Kamer combineert inhoudelijk overwicht met retorisch talent, en heeft bovendien het geheugen én de flair om de premier af en toe publiekelijk van repliek te dienen zonder dat het op sabotage lijkt?

Het is verleidelijk voor partijen om succesvolle Kamerleden naar het kabinet te tillen. Maar D66 zou beter moeten weten. Kijk naar Amsterdam: in 2014 werd de partij dankzij Paternotte de grootste. Maar vier jaar later, toen hij vertrokken was naar Den Haag, halveerde D66. En hoewel de oorzaken daarvan breder zijn dan één man, is het moeilijk te ontkennen dat zijn vertrek een leegte achterliet.

Die geschiedenis hoeft zich niet te herhalen – tenzij we hem opnieuw laten vertrekken op het moment dat hij onmisbaar is. Want tussen 2014 en 2017 hield hij koers in de Amsterdamse raad, en liet zien wat consistent leiderschap kan opleveren.

De Kamer is geen strafbankje voor wie (nog) geen minister mag worden, het is de plek waar politiek wordt gemaakt. Zeker in een situatie waar het kabinet afhankelijk is van iedere individuele stem, motie en nuance.

D66 heeft in Jetten een premier. Maar zonder Paternotte in de Kamer heeft ze geen politiek leider. En in een tijd waarin het politieke midden constant wordt overlopen door zowel radicaal rechts als boze middeninkomens, heeft D66 geen luxe om op halve kracht te draaien.

Dus Jan, blijf zitten waar je zit. Hou die hamer stevig vast, laat je horen – zelfs als het tegen je eigen premier is. Of, zoals je in Amsterdam hebt laten zien: soms moet je naast de macht staan om het geweten van de macht te blijven.