Palestine Marathon

De Palestine International Marathon in Bethlehem begint gisteren precies om 6:30. De start is gesynchroniseerd met een tweede loop in Gaza. Op het Geboorteplein, en tegelijkertijd in Gaza, telt het publiek samen af: vijf–vier–drie–twee–één—start! Het weer is perfect: zonnig, lentelijk, niet te warm. Mary en ik staan te kijken hoe lopers en wandelaars voorbijtrekken.

Sommigen doen de volledige marathon van 42 kilometer, anderen de halve afstand, weer anderen de kortere familierun. Iedereen beweegt anders. Sommigen staren bezweet in het oneindige, zichtbaar uitgeput. Anderen doen mee in rolstoel, of doen het rustig aan en genieten in het middelpunt van de aandacht te staan. Ze zwaaien naar juichende toeschouwers, of ze zetten een paar danspassen in.

Onder de meer dan 10.000 lopers en wandelaars zijn ongeveer 1.000 internationals uit zo’n 75 landen. Eerder in april namen nog duizenden deel aan een wereldwijde virtuele solidariteitsmarathon in 88 landen, waarbij ieder in eigen omgeving een afstand liep.

In Gaza nemen ongeveer 2.500 lopers deel aan parallelle races. Zij lopen langs de belangrijkste kustweg, Al-Rashid Street, en nabijgelegen routes in het centrale deel van de Gazastrook. Ze leggen 5 kilometer af of nemen deel aan races speciaal voor mensen met een lichamelijke beperking. Die laatsten, relatief een groot deel van de bevolking, vestigen met hun aanwezigheid de aandacht op een situatie die internationaal vaak onderbelicht blijft want overschaduwd door de focus op de doden als gevolg van de genocide. Ze tonen een ongelooflijke veerkracht—beelden laten zien hoe snel ze zich voortbewegen.

De marathon in Bethlehem is inmiddels aan zijn tiende editie toe. Het evenement werd de afgelopen twee jaar overgeslagen vanwege de situatie in Gaza. Ik herinner me de eerste marathon in 2013 nog goed. Het was een initiatief van een lokale groep, Right to Movement: in feite een klein netwerk van individuen dat bleef netwerken en netwerken totdat het evenement op gemeentelijk en nationaal niveau werd gedragen. De slogan “Right to Movement”, inmiddels verschoven naar “Freedom of Movement”, is krachtig, en veel foto’s van de marathon tonen lopers langs de Muur in Noord-Bethlehem, nabij het graf van Rachel.

Het initiatief gaat niet alleen over protest tegen de ontzegging van dat recht op beweging, maar ook over het bevorderen van lichamelijke beweging en het behoud van wat nog over is aan wandel- en hikingpaden in de omgeving van Bethlehem. Overal zien we de groene T-shirts met Freedom of Movement, met op de achterkant het bekende Banksy-beeld van de jonge Intifada-protester die een boeket bloemen werpt—laten we zeggen, een achtergrondbetekenis bij de slogan “Globalize the Intifada.”

De marathon wordt omringd door talloze kleine evenementen. Er heerst een gevoel van losbreken, van het verwijderen van muren. Mensen komen uit alle hoeken van Palestina: Yatta, Hebron, Nablus, Ramallah, en zelfs Palestijnen uit Beersheba. Velen overnachten in pensions en particuliere huizen in Bethlehem, na levendige avonden in restaurants en instellingen die hun deuren dag en nacht openen. De sfeer voelt als een tijdelijke opschorting van persoonlijke en sociale barrières. In zekere zin doet het ook denken aan de kerstvieringen in Bethlehem.

De tweede plaats in de marathon gaat naar Mohamad Al-Assi, een Palestijnse hardloper uit het vluchtelingenkamp Dheisheh bij Bethlehem. Hij werd een half jaar geleden vrijgelaten uit Israelische militaire detentie, na bijna tweeënhalf jaar vastgezeten te hebben. Hij begon onmiddellijk na zijn vrijlating met trainen. Ook dat is een vorm van loskomen.

Het enthousiasme doet me denken aan de feestelijke sfeer die soms ontstaat tijdens grote demonstraties in Nederland. Er wordt op straat gedanst; iemand doet een breakdance; mensen zingen “Free Palestine” op hiphop beats. Scouts van de Frères School—waaraan onze zoon ooit deelnam—marcheren met een enorme Palestijnse vlag op hun hoofden. Instellingen zetten stands op in de hoofdstraten en pleinen. Sponsors promoten hun producten, waaronder het Nederlandse Bavaria (0%).

Bij de plek waar wij de marathon volgen, vlak bij het kruispunt Bab al-Zqaq, treedt een dabke-groep op. Het is voor de verandering verfrissend om niet de gebruikelijke verkeersopstoppingen te zien of claxons te horen. Het helpt ook dat er geen geluid is van Israëlische drones of vliegtuigen—die komen vaak later op de dag. Een heel grote politieagent houdt het verkeer tegen om een heel klein kind dat meeloopt te laten passeren.

“Het is goed om vrij te zijn,” zegt Mary. Vrijheid voor even.