Oproepen tot vrede en diplomatie maakt je niet automatisch pro-Poetin

Hoe begin je in vredesnaam een artikel als deze in de tijden van nu? Hoe kan je een genuanceerd gesprek proberen te openen, zonder dat je als oorlogsgeil of als Poetin-rimmer wordt neergezet? Hoe kan je in onze huidige samenleving nog iets anders zijn dan goed óf fout? Ik weet het niet zo goed. De hele tijd probeer ik een intro voor dit artikel te verzinnen en verwijder ik het weer. Of omdat ik het gevoel krijg te veel oorlogsgeil te worden neergezet en dan weer omdat ik denk dat sommigen weer gaan zeggen dat ik defensie zou willen opdoeken. Beiden zouden totaal onjuist zijn, maar bij alles wat ik probeer als intro bekruipt mij het gevoel: “Ik zal in één van de twee kampen gezet worden.”

En eigenlijk is dat best een groot probleem. Want ik hoor niet in één van de twee thuis.

Ik wilde dit artikel schrijven om mijn steun te betuigen voor het Nationaal Vredesprotest van aanstaande zondag op de Dam. Zeker niet omdat ik het 100% eens ben met het manifest van De Nieuwe Vredesbeweging, noch omdat ik het 100% eens ben met de vier eisen van het protest op zondag. Maar wel om wat ik hieromheen zie gebeuren in het nationale debat. Althans, ik zie vooral: er is geen nationaal debat. Er wordt alleen nationaal met modder gegooid.

Neem als voorbeeld de bijdrage van Jan Paternotte tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen vorige week, waar hij Jimmy Dijk verwijt de steun in Oekraïne op te willen zeggen waar dat niet aan de orde is, met de implicatie dat Jimmy’s aanwezigheid bij het protest steun is voor Poetin. Je mag Jimmy Dijk en anderen naïef vinden, doe ik ook tot op zekere hoogte, dat ze aansluiten bij het protest zondag en pleiten voor het nastreven van vrede. Maar om ze dan gelijk het uiterste te verwijten, dat ze daarmee Poetin steunen, dat is wel ernstig.

Bij het protest zijn ook tal van andere organisaties en bewegingen aanwezig die ik normaliter óók een warm hart toedraag. Zoals, maar niet beperkt tot, Extinction Rebellion, PROTEST, de FNV, de Goede Zaak, Dolle mina. Bewegingen waar wij allemaal veel respect voor hebben. Bewegingen die ik nu heel makkelijk weggezet zie worden als pro-Poetin en anti-Oekraïne. En dat vind ik oneerlijk, veel van deze bewegingen en organisaties geven namelijk goede redenen om aanwezig te zijn. Redenen die compleet worden genegeerd.

Zo geeft Extinction Rebellion de rede dat verdere investeringen in defensie, in wapentuig, nogal haaks staat op waarvoor zij is opgericht; het behouden van een leefbare planeet. Vind ik dat per se realistisch? Nee. Vind ik het begrijpelijk dat dit standpunt door een groep dat zich inzet voor een leefbare planeet wordt ingenomen? Ja. Heeft het iets met Poetin te maken? Nee.

PROTEST, de jongerenbeweging van PRO, heeft ook veel geldige redenen om er te zijn. Het zullen voornamelijk de jongeren van onze samenleving zijn die te maken krijgen met een eventuele oorlog. Zij zullen, mocht het nodig zijn, worden opgeroepen voor de dienstplicht. Zij zullen naar het front moeten. Daarnaast is het ook dat het geld dat nu in defensie wordt gestopt, zeker met de nieuwe NAVO-norm van 5%, het er sterk op lijkt dat onze sociale welvaartsstaat zal worden afgebroken. Hun bestaanszekerheid staat dus, ook zonder oorlog, op het spel. Heeft weer niets met Poetin te maken.

En zulke argumenten, valide argumenten, die wederom niks met Poetin of Rusland te maken hebben, worden opgebracht door meerdere organisaties die zondag meelopen. En dan zijn er nog de vele individuen die om hun redenen zullen aansluiten. Vast zullen daar mensen tussen zitten die vinden dat Oekraïne moet worden opgegeven en Poetin tevreden moet worden gesteld, idioten heb je overal. Maar er zijn veel gegronde redenen om je zorgen te maken over de koers die ingezet wordt met betrekking tot de militarisering. En die redenen worden veel te vaak automatisch weggezet zonder dat er een gesprek over kan plaatsvinden.

Dan is er nog het manifest van De Nieuwe Vredesbeweging, de organisatie achter het protest. In dat manifest staan terechte punten benoemt die in onze samenleving veel te weinig aan bod komen. Zo wordt er terecht aangekaart dat de nieuwe NAVO-norm zal leiden tot de afbraak van de publieke voorzieningen en sociale zekerheid. Ik hoor zelf zelden iets anders dan “het moet nou eenmaal, want Rusland”. Te weinig gaat het over of die 5% nodig is, of dat geld dan toch niet bij vermogenden en grote bedrijven moet worden opgehaald, of wat defensie überhaupt gaat verdedigen als we onze sociale welvaartsstaat verder hebben afgebroken dan nu al het geval.

Ook melden ze over het begrenzen van de maatschappelijke tegenmacht. Een zeer terecht punt. Onder het mom van nationale veiligheid zijn de afgelopen maanden vergaande besluiten genomen. Zo hebben de inlichtingendiensten meer vrijheid gekregen om ‘hun werk te doen’, worden er regelmatig besluiten genomen die ons demonstratierecht beperken en, zoals al gemeld, ben je vrij snel automatisch “pro-Poetin” (en dus fout) als je tegen de stroom in gaat.

Daarnaast zijn er nog de eisen waarvoor men zondag de straat op gaat. Met de eerste twee is echt niets mis; namelijk het stoppen van de sociale afbraak ten goede van militarisering en het stoppen van steun voor de Amerikaanse en Israëlische agressieoorlogen, oorlogsmisdaden en genocide. Moet dat écht verder toegelicht worden waarom dit gewoon goede eisen zijn? Nee toch?

Maar, er zit natuurlijk ook wat naïefs in hun eisen. Zoals ik het al zei, ik ben het niet 100% eens met het protest van zondag. In hun derde en vierde eis wordt gepleit voor vrede in Europa en een onafhankelijke Nederlandse vredespolitiek. Op het oog overigens prima eisen, we willen hopelijk allemaal vrede en dat Nederland zelfbeschikkingsrecht heeft. Het zit hem echter in de details. Bij punt drie wordt geïmpliceerd dat moet worden gestopt met het leveren van wapens aan Oekraïne bijvoorbeeld.

En bij punt vier is het vooral het detail, en eerlijk gezegd voelt het bij beide punten als mierenneuken maar is het toch echt wel meer, dat “besluiten over oorlog, bewapening en militaire samenwerking” niet meer achter “gesloten deuren of buiten democratische controle” worden genomen. Daarbij eisen ze volledige politieke transparantie. Op het oog ben ik het daar mee eens, maar hoe ver moet dat gaan? Valt bijvoorbeeld het honoreren van Artikel 5 van de NAVO, of artikel 42.7 van het EU-verdrag daar dan onder? Moeten we eerst een referendum houden of we dat honoreren? Of is een kabinetsbesluit dan democratisch genoeg?

Ik vind er wel een zekere naïviteit achter schuilen, een idealistisch beeld dat niet strookt (helaas) met hoe de wereld werkt. Zo is het gewoon een feit, hoe lastig ook, dat het Rusland van Poetin Europa niet goed gezind is. Daar zullen vast redenen, al dan niet verzonnen, voor zijn. Maar feit is wel dat de eisen richting Europa onrealistisch zijn. Dat het inwilligen van de eis om bijv. de Baltische staten buiten de NAVO en EU zetten een doodsvonnis is voor het voortbestaan van die landen. Landen die overigens zelf ervoor hebben gekozen om bij de NAVO en EU aan te sluiten. Nu is daarover vast ook een gesprek mogelijk, maar feit blijft dat Poetin al meermaals heeft gezegd dat de Baltische staten bij Rusland horen. Die dreiging is dus echt.

Logischerwijs is het dus nodig om als verenigd Europa defensief afschrikwekkend genoeg zijn om Poetin ervan te weerhouden een oorlog te beginnen. Iets wat naar mijn mening vooral moet gebeuren door als Europa eensgezindheid te tonen. Duidelijk te maken dat we er voor elkaar staan, wat er ook gebeurt. Dat er innovatie nodig is bij defensie, lijkt mij ook logisch. Maar het is absurd om te denken dat het economisch grootste blok, de EU, dat niet zou kunnen met 2% van het budget aan defensie-uitgaven. De 5% NAVO-norm, opgelegd door Trump met hulp van zijn slaafse kontkusser, Rutte, is gewoon waanzin en had nooit gesteund mogen worden.

En hoewel ik niet denk dat er met Poetin, direct, te praten valt betekent het niet dat diplomatie niet mogelijk is. Bij de aflevering van Radio Vrij Nederland van 23 september, werd bijvoorbeeld het idee geopperd om op andere manieren diplomatieke druk uit te oefenen. Via de BRICS-landen bijvoorbeeld. En hoezo niet duidelijk maken dat een Rusland dat zich nu terugtrekt uit Oekraïne en alle geweldshandelingen staakt weer een toekomst kán hebben als normaal functionerend lid van de internationale wereldorde. Een naïef bod? Zeker richting Poetin. Maar wellicht aantrekkelijk voor de oligarchen die hem in het zadel houden.

Zoals ik al zei, een stukje terug, ik wilde dit artikel schrijven als steun voor het protest van zondag. Maar gaandeweg kwam ik er vooral achter dat ik hoop dat er hoe dan ook een vrijer, opener en eerlijker debat wordt gehouden over hoe we omgaan met defensie, wat het betekent voor onze samenleving, wat er beschermt moet worden en hoe, als er meer geld naar defensie moet, de lasten niet zoals altijd bij de zwakkeren en de hardwerkenden komt te liggen, maar bijvoorbeeld eens een keer bij de luie, bank-hangende, huisjesmelkers. De vermogenden. En ook dat we verder denken dan dat we de oorlogsdreiging alleen het hoofd kunnen bieden door miljarden extra in defensie te storten.

Want dat jij oorlogszuchtig bent (terwijl je vrede wil) en ik pro-Poetin (terwijl ik Oekraïne steun met donaties), of andersom als je dat liever hebt, dat weten we nu wel. Maar wat ik vooral wil weten is: wat betekenen deze geldinjecties voor de oorlogsmachine voor mij, voor jou, voor onze samenleving?

Tot slot vind ik de laatste twee zinnen van de laatste alinea van het manifest van De Nieuwe Vredesbeweging wel iets moois waarmee ik dit artikel goed kan afsluiten. Want dat is wel de wereld waar we allemaal naartoe moeten werken. Hopelijk is dat zelfs ooit een wereld zonder legers.

“Werkelijke veiligheid begint niet bij permanente militarisering, maar bij sociale zekerheid, diplomatie, de-escalatie en internationale samenwerking. Alleen door te breken met deze oorlogskoorts kunnen we bouwen aan een vreedzame en rechtvaardige toekomst.”