Op deze manier kan PRO zowel verbonden blijven met de sociaaldemocraten als met de groenen in Europa

Als Progressief Nederland rode en groene krachten in Europa bij elkaar wil brengen, moet de partij volwaardig lid worden van de Europese Groene Partij. Alleen vanuit de EGP is een sterke band tussen die partij en de Partij van Europese Socialisten (PES) mogelijk als geassocieerd lid. Andersom is simpelweg procedureel onmogelijk. Inhoudelijk saai, maar het werkt wel.

In de wittebroodsweken voert de gloednieuwe partij PRO een ingewikkelde discussie: wordt de partij volwaardig lid van de EGP of van de PES? Als we voor de EGP kiezen, kan PRO nog geassocieerd lid worden van de PES, maar als we voor de PES kiezen, verliezen we alle banden met de EGP. En juist die partij heeft een vernieuwende, dus progressieve, groene en sociale visie op de toekomst van Europa. De EGP trekt veel jongeren aan, en de jeugd heeft de toekomst. Het is zeer goed denkbaar dat de groenen in de toekomst regeringsleiders en nog meer invloedrijke ministers en Eurocommissarissen gaan leveren. Bovendien zijn de Groenen een constructieve en gewilde partner in het Europees Parlement, en is wetenschappelijk aangetoond dat PRO inhoudelijk dichterbij de Groenen dan bij de PES staat. Er is dus alle reden om hele goede banden met de EGP te houden.

Het belangrijkste argument voor de PES is macht. En uiteraard: macht heb je nodig om je idealen te verwezenlijken. Maar die macht raken we bij een keuze voor de EGP helemaal niet kwijt, integendeel: de keuze voor een partij is namelijk niet gebonden aan de keuze voor een Europese fractie. PRO kan in beide fracties actief blijven, ook op invloedrijke posities. En juist in de fractie liggen de invloedrijke posities: denk bijvoorbeeld aan Mohammed Chahim, een invloedrijke sociaaldemocratische rapporteur, of aan Kim van Sparrentak, een invloedrijke Groene Europarlementariër op het gebied van big tech en social media. Het is daarom van groot belang dat PRO beide fracties niet kwijtraakt.

Niet alleen in het Europees Parlement zijn er invloedrijke fracties op wetgeving. Ook de Europese Commissie en de Europese Raden zijn invloedrijke medewetgevers. De banden met beide Europese partijen zijn hier cruciaal omdat beide partijen voorbereidende raden houden met ministers, regeringsleiders en Eurocommissarissen. Daarvoor is volwaardig lidmaatschap geen vereiste, maar netwerk in de partij wel.

Ook een geassocieerd lid, bijvoorbeeld PRO als geassocieerd lid van de PES, kan gebruik maken van deze informele netwerken als alle partijen dat willen. Juist bij de PES biedt dit nu voordelen, omdat de PES meerdere regeringsleiders levert. Het kan echter zijn dat de Groenen in de toekomst regeringsleiders en Eurocommissarissen en meer ministers gaan leveren. Juist PRO kan hier de brug slaan tussen sociaaldemocratische en groene politici uit heel Europa, maar daarvoor moet de deur naar de EGP wagenwijd openblijven. En de partijen hebben er zelf ook belang bij om zoveel mogelijk bewindslieden in hun vooroverleggen te betrekken. Het vraagt om tactiek en diplomatie om de banden met beide partijen goed te houden. Dan is de deur dichtgooien naar de EGP een behoorlijk slecht signaal.

Samenwerken als geassocieerd lid met de PES biedt dus enorme voordelen. Tegelijkertijd houdt PRO hiermee ook enige afstand tot de dronken ooms en tantes binnen de PES. Waar de EGP redelijk homogeen is en er geen grote verschillen op migratie en LHBTI+-thema’s zijn, is de PES een big tent waarin de opvattingen op deze thema’s flink uiteenlopen. Denk aan de Roemeense sociaaldemocraten, de vierde partij in de S&D-fractie, die tegen het homohuwelijk zijn en samenwerken met extreemrechts, de Deense premier Mette Frederiksen die een asociaal migratiebeleid voert of de van corruptie verdachte Maltese sociaaldemocraten.

Diederik Samsom zei het laatst scherp in een discussie over de begrotingsonderhandelingen met het kabinet-Jetten: een coalitie kan pas slagen als iedereen ongeveer evenveel pijn neemt. Dat betekent niet 100% van de pijn bij de Groenen leggen. De pijn bij de Groenen is dat er met een geassocieerd lidmaatschap toch een band met dubieuze sociaaldemocraten blijft bestaan. De pijn bij de sociaaldemocraten is dat er geen volledig lidmaatschap van de PES komt, maar van het machtige netwerk van sociaaldemocratische politici kunnen ze gebruik blijven maken. Een genuanceerd standpunt trekt minder makkelijk aandacht, maar helpt PRO op de lange termijn als verbinding tussen rood en groen verder.