'Oorlogspremier Gerbrandy plande samen met Soldaat van Oranje staatsgreep'

Donderdag is het boek ‘Harer Majesteits loyaalste onderdaan’ verschenen, een biografie van François van ’t Sant, jarenlang een vertrouwensman van het Koninklijk Huis. De auteur Sytze van der Zee achterhaalde dat oorlogspremier Pieter Sjoerds Gerbrandy in 1947 een staatsgreep plande.

In het complot van Gerbrandy zaten meerdere handlangers; hoge militairen, voormalige bewindslieden, maar ook Erik Hazelhoff Roelfzema’ Engelandvaarder, oorlogsvlieger, verzetsheld, Soldaat van Oranje en vertrouweling van koningin Wilhelmina.

Vermoedelijk was het Wilhelmina die ervoor zorgde dat de coup niet door kon gaan, op donderdag 24 april 1947, de geplande datum.

Gebrandy en Roelfzema wilden het rooms-rode kabinet Beel-Drees, dat nog geen jaar bestond, om zeep helpen. Ministers en staatssecretarissen moesten ergens in het land gevangen worden gehouden. Het volk zou met behulp van media (radio/ aanplakbiljetten) op de hoogte worden gebracht, het leger en de marine zouden de openbare orde  moeten handhaven. PvdA-voorzitter Koos Vorrink moest zelfs worden geliquideerd.

De reden voor de staatsgreep zou het Akkoord van Linggadjati zijn geweest, waarin de status van een deels onafhankelijk Indonesië geregeld moest worden. De oorlogspremier kon het ‘verlies’ van ‘ons Indië’ niet aanzien.

De Volkskrant: ‘Oorlogspremier Gerbrandy plande staatsgreep met Soldaat van Oranje’

cc-foto: RNW.org