Oorlogshitserij brengt de vrede niet dichtbij

Deze zondag vindt er op de Dam een vredesprotest plaats tegen de vergaande militarisering van onze samenleving. Het protest wordt georganiseerd door een collectief van actiegroepen en jongerenbewegingen als De Nieuwe Vredesbeweging, de Landelijke Studentenvakbond en FNV Young & United. Met steun van tientallen organisaties, partijen en actiegroepen wordt er opgeroepen om te ‘breken met de huidige koers van militarisering, escalatie en oorlog, en kiezen voor diplomatie, internationale solidariteit en sociale veiligheid’.

Internationale politiek is de afgelopen jaren alleen maar belangrijker geworden voor veel mensen. Mensen zijn niet voor niets teleurgesteld geraakt in onze overheden. In tijden van grote welvaart, innovatie en groei aan kennis, zijn we niet in staat om armoede, honger, klimaatrampen en oorlog te voorkomen. Internationale politiek en omgang met mensen over de hele wereld zien veel jongeren dan ook als morele graadmeter, die zich droevig onder het vriespunt bevindt. Sterker nog, het wordt vaak juist gevoed door de mensen die profiteren van al deze ellende. Logisch dat jonge mensen opstaan tegen onrecht! Veel jongeren zien het niet zitten om onder dwang in militaire dienst te moeten, om oorlogen te voeren die de belangen van een paar graaiers aan de top dienen.

Jongeren kijken zo ook steeds kritischer naar onze eigen rol op het wereldtoneel. De inmenging van NAVO-landen in de illegale oorlogen rondom het Midden-Oosten, tonen aan dat niet het internationale recht, maar ordinair economisch opportunisme en imperialisme de boventoon voeren. Terwijl miljoenen mensen in het Midden-Oosten met onze steun worden ontheemd, vermoord of verminkt, worden wij hier geconfronteerd met de rekening waar wij als belastingbetalers voor mogen opdraaien. Zonder enig mandaat worden wij oorlogen in gesleurd en maakt de propagandamachine ons klaar voor nog een destructieve ronde aan bezuinigingen op de verzorgingsstaat en stijgende prijzen aan de pomp. De oproep van de demonstratie is dan ook niet zo gek. Een nieuwe internationale rechtsorde is nodig, niet eentje die rust op het realisme uit de Koude Oorlog met de NAVO, maar een rechtsorde die is gebaseerd op gelijkwaardigheid van volkeren over de hele wereld.

Tijd voor een pad naar vrede!

Gek genoeg is er een luide groep, voornamelijk vertegenwoordigd aan de talkshowtafels gevuld met establishment, die verdachtmakingen rondslingeren bij de eerste de beste kritische noot op de militarisering van onze samenleving. Oproepen voor vrede staat gelijk aan het steunen van de Russische agressor en is daarmee een uitnodiging voor dwangmatige balalaikalessen. Middels drogredenen wordt er duidelijk gemaakt dat alleen onvoorwaardelijke steun voor het NAVO-imperialisme en de oneindige wapenwedloop worden geduld.

Dit discours vindt plaats rondom twee centrale argumenten: enerzijds is het onze morele plicht Oekraïne te helpen tegen de Russische aggressor en anderzijds moeten we Oekraïne steunen voor onze eigen collectieve veiligheid. Voor beide argumenten is onze huidige koers onverdedigbaar, ik zal toelichten waarom.

Vanaf het begin was al duidelijk dat dit conflict niet militair op te lossen was. Het Westen geeft Oekraïne genoeg steun om te overleven maar niet genoeg om te winnen, terwijl Rusland economisch en militair wordt verzwakt. De facto betekent dit dat na de initiële mislukte blitzkrieg van Rusland, er een patstelling is bereikt, met als resultaat dat veel jonge mensen worden opgeofferd zonder noemenswaardige territoriale winsten. Toch hebben veel politici nog de mond vol van een ‘overwinning van Oekraïne’. Deze morele steun klinkt leuk maar is niks anders dan een wassen neus. Als onze regeringsleiders daadwerkelijk overtuigd waren geweest van een overwinning zonder territoriaal verlies van Oekraïns grondgebied, had er na de annexatie van de Krim al moeten worden ingegrepen. De zogenaamde morele steun uit het Westen leidde dus tot de situatie die we nu hebben, maar met een miljoen mensenlevens minder.

Angst is een slechte raadgever, maar in tijden van oorlog juist goed voor profiteurs. Dat vredesonderhandelingen in april ‘22 werden afgebroken omdat de Amerikanen Rusland wilden verzwakken is daar een voorbeeld van. Niet te vergeten dat wij nog altijd het merendeel van ons materieel in bij de Amerikanen terwijl zij ook nog eens gebruikmaken van de oorlog om een grondstoffendeal te sluiten met Oekraïne. Fijn vooruitzicht dat de VS in het oosten van Oekraïne dadelijk grondstoffen mogen winnen, dat zal vast niet zorgen voor meer instabiliteit in de regio. Zoals we onszelf in het Westen vaak als baken van licht zien, zijn we ook ontzettend goed in anderen de maat nemen. We laten weliswaar talloze bedrijven hun gang gaan om in Rusland te blijven opereren en zijn nalatig met het handhaven van opgelegde sancties, maar dat vergeten we voor het gemak even. De pijnlijke waarheid is dat we bereid zijn een volk op te offeren om onze winsten te kunnen beschermen.

Naast de miljardensteun aan Oekraïne streeft Europa daarnaast ook voor een betere collectieve veiligheidsparaplu. In plaats van het Amerikaanse militair industrieel complex moeten we er zelf ook één creëren is het uitgangspunt. Middels het beruchte plan ‘ReArm Europe’ zal de EU tot 2030 zo’n 800 miljard euro extra uitgeven aan defensie, dan hebben we het nog niet over de verplichte 5% NAVO-norm, waarbij Nederland dus op termijn wordt verplicht om zo’n 62,5 miljard euro per jaar te besteden defensie en ondersteunende infrastructuur. Dit allemaal terwijl we niet eens goed zicht hebben op waar defensie zijn geld allemaal aan uitgeeft en we het nu al niet uitgegeven krijgen. Als Europese NAVO-landen geven we al veel meer uit aan defensie dan Rusland. Het is regelrechte bangmakerij om te doen alsof de Russen binnenkort in Gdańsk staan terwijl ze al 4,5 jaar vastzitten in de Donbas. Zijn we bereid om onze sociale voorzieningen nodeloos op te offeren voor nog meer zinloze wapens?

Het zwart-wit denken van oorlogspropagandisten maakt elk debat over de excessen van deze militarisering onmogelijk. Kritisch kijken naar je eigen veiligheidsstructuur staat niet gelijk aan pacifisme, dat is het pleidooi ook niet. Investeren in digitale infrastructuur, cyberveiligheid of sterke voorzieningen kan wel zonder door te draven in deze oorlogskoorts.

Een pad naar vrede is de enige weg vooruit en daar hoort een kritische zelfreflectie ook bij. Daar zullen pijnlijke gesprekken en compromissen bij horen. Onderhandelingen zijn nodig, met elke grote internationale speler aan tafel. Internationale veiligheidsgaranties, NAVO-lidmaatschap, territoriale gebieden en alle andere dingen moeten bespreekbaar worden gemaakt.

Want vrede is de enige weg uit deze ellende, of je het nou wil of niet.