Oorlog in Iran: Vooral lage en middeninkomens betalen in Nederland de rekening

Energie als economische schok.

Internationale conflicten lijken vaak ver weg, maar hun economische gevolgen komen uiteindelijk terecht bij huishoudens. De huidige oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran laat dat opnieuw zien. Door de gevechten rond de Perzische Golf is een belangrijk deel van de mondiale energiehandel verstoord.

Het grootste risico ligt bij de Straat van Hormuz, waar normaal ongeveer een vijfde van de wereldwijde oliehandel doorheen gaat. Door militaire spanningen en onzekerheid in de scheepvaart is de olieprijs opnieuw ruim boven de 100 dollar per vat gestegen. Dat werkt door in vrijwel alle prijzen in de economie.

Olie en gas bepalen namelijk niet alleen de energierekening, maar ook de kosten van transport, voedselproductie en industriële goederen. Wanneer energie duurder wordt, stijgen uiteindelijk ook de prijzen in de supermarkt en de kosten van het dagelijks levensonderhoud.

Kwetsbare economische situatie
Deze nieuwe energie-schok komt op een moment dat de economische groei al gematigd is. Volgens recente ramingen van het Centraal Planbureau groeit de Nederlandse economie wel, maar relatief langzaam. Tegelijkertijd blijven inflatie en vaste lasten een belangrijk probleem voor huishoudens.

De koopkracht kan volgens de ramingen gemiddeld licht stijgen, maar dat gemiddelde verbergt grote verschillen. Vooral lagere en middeninkomens hebben weinig financiële ruimte omdat een groot deel van hun inkomen opgaat aan vaste lasten zoals huur, energie en zorg.

De rekening voor lagere en middeninkomens
Juist deze groepen voelen geopolitieke spanningen het sterkst. Wanneer energieprijzen stijgen, vertaalt zich dat vrijwel direct in hogere kosten voor het dagelijks leven.

Voor veel huishoudens betekent dit concreet drie dingen:

1. hogere vaste lasten, vooral voor energie, transport en voedsel

2. beperkte koopkrachtgroei, omdat loonstijgingen deels worden opgeslokt door hogere prijzen

3. meer economische onzekerheid, als energieprijzen langdurig hoog blijven

Economische ruimte wordt kleiner
Nederland blijft een welvarend land met een sterke economie. Maar de combinatie van geopolitieke spanningen, stijgende energiekosten en oplopende overheidsuitgaven betekent dat de economische ruimte kleiner wordt.

De oorlog met Iran laat zien hoe kwetsbaar moderne economieën zijn voor internationale schokken. Wanneer energieprijzen stijgen en groei onder druk staat, komt de economische rekening uiteindelijk bij huishoudens terecht.

Vooral voor lagere en middeninkomens betekent dat dat financiële vooruitgang de komende jaren minder vanzelfsprekend zal zijn dan in de afgelopen decennia.