Onze media en politici slapen, als het gaat om de oorlog in Iran

De afgelopen twee dagen heb ik de Nederlandse Publieke Omroep op de voet gevolgd voor de berichtgeving en analyse over de oorlog in Iran. Natuurlijk, voor ons Neder-Iraniërs heeft alles wat er gaande is een zware emotionele lading. De oude wonden voor de camera’s laten herleven en de lens op betraande ogen richten, daar is men dol op bij de tv-shows, dat zijn de kijkcijferkanonnen, dat haalt prime time.

Daarnaast heb je ook de ietwat meer kwaliteitseisen stellende platforms als bijvoorbeeld Buitenhof. Ook hier zijn de rollen vrij duidelijk. Er is een Hollandse 'Instituut Clingendael'-mijnheer of mevrouw of nog beter, een oud-militair die ons nuchter vertelt hoe het zit, en dan zijn er daarnaast ook de Neder-Iraniërs. Ze worden vooral in het kader van diversiteit aan het woord gelaten, en voornamelijk bevraagd over wat 'er door hen en het Iraanse volk heengaat' en wat ze 'hopen' dat er zal gebeuren. Als er een Neder-Iraanse spelbreker tussen zit die wat meer analytische diepte wil geven aan zijn perspectief, raakt de commentator al snel verveeld want dat is niet de rol voor deze gast, zoals die door de redactie is toebedeeld.

Tot zover schijndiversiteit, waarmee eigenlijk de rolverdeling tussen de emotionele Oosterling versus de nuchtere Westerling wordt gereproduceerd. Niets nieuws onder de zon, als het gaat om werkelijke diversiteit verkeert de NPO nog altijd in slaapstand. Helaas, ook deze fase van schijndiversiteit zullen we moeten meemaken, voordat de zittende mediabazen voldoende uitgedaagd zijn om zich naar een werkelijk inclusief omroepland toe te bewegen. Het koloniale verleden heeft diepe culturele patronen achtergelaten in hoe wij als samenleving handelen. En de geschiedenis van nieuw-Nederland als immigratieland is relatief nog te jong om voldoende kritische massa te kunnen maken en dit koloniale patronage te doorbreken, ook wat betreft de organisatiecultuur van onze NPO. Maar we komen er wel, al verlies ik soms mijn geduld, uiteindelijk komt het wel goed.

Waar over ik mij op kort termijn veel grotere zorgen maak is ons geopolitieke slaapstand. Terwijl de Duitse bondskanselier Friedrich Merz vrij snel al na het bloedbad afgelopen januari in Iran inzag dat Trumps dreigementen menens waren en er hoe dan ook de storm van verandering in Iran onderweg was blijft het aan Nederlandse zijde tot op de dag van vandaag bij holle en nietszeggende, keurige reacties. Met als toppunt het “terughoudendheid”-advies aan alle partijen van onze spiksplinternieuwe premier Rob Jetten, na het uitbreken van de oorlog in Iran afgelopen weekend.

Noorwegen en Spanje veroordelen de aanvallen van Israël en Amerika op Iran, als schending van de internationale rechtsorde. Dat is duidelijke taal. Aan de andere kant van het Europees continuüm staat Merz. Merz verklaarde dat de Duitse regering de opluchting deelt dat het "moellah-regime" ten einde komt. Hij benadrukte dat Duitsland het belang van de VS en Israël deelt om een einde te maken aan het Iraanse nucleaire en ballistische wapenprogramma.

Beide standpunten zijn kristalhelder en ontstaan vanuit verschillende pragmatische en ethische visies en ongetwijfeld ook vanuit verschillende economisch en geopolitieke belangen van die landen. Maar waar staat Nederland met het halfgekookte ei-standpunt van onze premier?

Al ruim een maand waren Amerikanen bezig ongekend veel troepen richting het Midden-Oosten te manoeuvreren. Daarvoor had Iraanse regime hardhandiger dan ooit de opstand van eigen burgers neergemaaid, alsof het om een end-game ging, erop of eronder. Dit alles is nog te plaatsen in een groter plaatje van gezamenlijke bombardementen dat Israël en Amerika afgelopen zomer op Iran uitvoerden, en de uitschakeling van Iraanse militaire kopstukken en een tijd daarvoor de belangrijkste leiders van hun bondgenoten in de regio: Hezbollah en Hamas.

We leven duidelijk in een hoogtij van geopolitieke disruptie in het Midden-Oosten. Teheran is in deze dagen de navel van deze disruptie. Wie ik ook spreek en sprak de afgelopen dagen in Teheran, of degenen die vooral in angst leven over wat er van hun stad en land overblijft na deze oorlog, of degenen die een nieuw schitterend tijdperk van vrede en welvaart in het verschiet zien, een ieder was en is minder verbaasd en minder vaag en fragiel in zijn reactie op en inzicht in wat gaande is dan onze premier en politiek Den Haag.

Het is in deze tijd van grote geopolitieke disruptie broodnodig dat onze politici en hun adviseurs zich gaan bijscholen. (Idem de buitenlandredacties van de NPO, maar dat is voor nu minder van belang). Het speelkwartier opgevuld met aardige, holle diplomatieke woorden is voor de Europeanen (ben ik bang) voorgoed voorbij.