Online pesters van Brigitte Macron door de rechter veroordeeld

Tien online pesters die een campagne van desinformatie voerden tegen Brigitte Macron, de vrouw van de Franse president, zijn in Parijs door de rechter veroordeeld tot (voorwaardelijke) celstraffen. De 10 daders, 8 mannen en 2 vrouwen tussen de 41 en 65 jaar oud, strooiden onder meer de beweringen rond dat de presidentsvrouw vroeger een man is geweest en dat ze een andere identiteit heeft aangenomen. Een van de daders, een vrouw die zichzelf als medium presenteert, besteedde er onder meer een vier uur durende YouTube video aan. Onder de veroordeelden verder een politicus, een leerkracht en een informaticus. Een aantal van hen trachtte - tevergeefs - onder de veroordeling uit te komen door te beweren dat hun berichten gezien moesten worden als 'satire'.

Brigitte Macron besloot dat het afgelopen moest zijn met dit soort praktijken en schakelde de rechter in. De VRT meldt:

Dit weekend legde ze nog op de Franse tv uit dat ze dat gedaan had om "een voorbeeld te stellen" in de strijd tegen online pestgedrag. Tijdens de rechtszaak bleek ook uit getuigenissen hoe hard de valse geruchten er hadden ingehakt bij haar en haar familie. Zo haalde onder meer dochter Tiphaine Auzière uit naar de online haatberichten. Volgens haar heeft haar moeder er echt onder geleden. "Ze kan de vreselijke dingen die over haar gezegd zijn niet negeren", klonk het in de rechtbank. Ook zouden de kleinkinderen van Brigitte Macron te horen hebben gekregen dat "hun grootmoeder een man was".

De veroordeelden kregen in de meeste gevallen een voorwaadelijke gevangenisstraf en de plicht een cursus te volgen over de schadelijke gevolgen van online pestgedrag. Een van de daders moet 6 maanden de cel in. De presidentsvrouw heeft in de VS ook een aantal notoire pestkoppen voor de rechter gesleept, waaronder de extreemrechtse podcaster Candace Owens. Die zaken dienen nog.

De echtgenote van Macron is niet het enige slachtoffer van dergelijke politieke desinformatiecampagnes. Ook over de vrouw van de Spaanse premier Sanchez worden soortgelijke verhalen verspreid. News Decoder signaleert dat het onderdeel is van een politieke agenda:

Sebastiaan Faber, hoogleraar Spaanse Studies aan het Oberlin College in de Verenigde Staten, ziet parallellen met wat er in de Verenigde Staten en elders in de wereld gebeurt. "Wat er gaande is, is een zeer bewuste ondermijning van het vertrouwen", aldus Faber. "Er wordt twijfel gezaaid over de wetenschap, over het rechtssysteem en over instellingen voor de volksgezondheid. Het doel is om mensen weg te drijven van traditionele instellingen, zodat het behoud ervan als minder belangrijk wordt beschouwd." Faber, die verschillende boeken schreef over Spanje, de Spaanse Burgeroorlog en de lange dictatuur van Francisco Franco die in 1975 eindigde, wijst op duidelijke verbanden tussen de manier waarop desinformatie als politiek instrument wordt gebruikt in Spanje en de Verenigde Staten. "Ze proberen bijvoorbeeld steeds de boodschap te verspreiden dat elke linkse regering onwettig is", zegt Faber. "Dat gaat terug tot 1936. Het Franco-regime was gebaseerd op het idee dat de gekozen regering de verkiezingsuitslagen had vervalst en dat ze gefinancierd werden door Rusland, met anti-Spaanse ideeën. Het is een herhaling van het afschilderen van links als immoreel."

In Finland is de overheid een onderwijsprogramma gestart om burgers te wapenen tegen desinformatie. Kinderen krijgen vanaf zeer jonge leeftijd les in het herkennen van nepnieuws, meldt HLN:

In de Tapanila-basisschool, in een rustige wijk van Helsinki, leren leerlingen uit het vierde leerjaar hoe ze nepnieuws kunnen herkennen. Hun leraar, Ville Vanhanen, laat een banner op het scherm verschijnen: “Feit of fictie?”. De leerlingen moeten beoordelen wat echt is en wat niet.

Ondertussen dient zich alweer een complexere vorm aan. Yanis Varoufakis, de beroemde voormalig minister van Financiën in Griekenland, beschrijft in The Guardian hoe er op YouTube video's van hem verschijnen waarin hij uitspraken doet die hij nooit gedaan heeft. Het zijn amper van echt te onderscheiden vervalsingen die gemaakt zijn met behulp van AI-middelen.