Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

PvdA-Kamerlid Arib stapt op

Voelt zich niet meer veilig na 'dolkstoot' Vera Bergkamp
Joop

Online dna-tests onbetrouwbaar en gevaarlijk: 'Het is genetische astrologie'

  •  
03-04-2017
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
14080812277_17c862a8ca_o

© cc-foto: Drew XXX https://flic.kr/p/nsgQVt

Het laten testen van je eigen dna wordt steeds populairder. Inmiddels hebben al zo’n drie miljoen mensen wat speeksel naar een van de vele online bedrijven gestuurd die op basis daarvan genetische informatie verstrekken. Evolutionair geneticus Maarten Larmuseau (Laboratorium voor Forensische Genetica en Moleculaire Archeologie) en bio-ethicus Pascal Borry (Interfacultair Centrum voor Biomedische Ethiek en Recht) van de universiteit in Leuven onderzochten een veertigtal van dergelijke bedrijven en lieten verschillende malen hun eigen dna testen.
In de Campuskrant van de universiteit vertellen ze over hun bevindingen :
"Hun experiment toonde aan dat de kwaliteit van de tests vaak te wensen over laat. Als je te horen krijgt dat je 2,3 procent Neanderthaler-DNA hebt, is dat misschien een leuk weetje om op een familiefeestje te vertellen. Maar inhoudelijk stelt het niks voor, zegt Maarten Larmuseau. “Élke West-Europeaan heeft één à drie procent Neanderthaler-DNA. Wat zorgwekkender is: de resultaten van de tests spreken elkaar tegen. Mijn eigen voorouders zijn volgens de ene test afkomstig uit Scandinavië, volgens een andere uit Groot-Brittannië en volgens een derde uit Midden-Europa. Om nog te zwijgen van de gevolgtrekking dat ik een Kelt of Germaan tot mijn voorouders kan rekenen: biologisch en historisch gezien is dat pure onzin.”"
Veel tests richten zich ook op zaken die niet zozeer erfelijk bepaald zijn als wel door de leefomstandigheden, zoals fitheid en overgewicht. Daar je dna over uitlezen is zoiets als een kookboek raadplegen om de stand van de sterren te achterhalen. Daarbij zijn de resultaten die de bedrijven afleveren voor leken veelal onbegrijpelijk. Iedere dag ontvangen de wetenschappers hulpvragen van mensen die niet weten wat ze er mee moeten. En wat er wel duidelijk wordt, kan je leven onverwacht danig in de war schoppen.
"Maar het echte probleem van deze recreationele genetica is dat je zowel jezelf als je naaste en verre familie in een kwetsbare positie brengt. Bij alle bedrijven komt je DNA-profiel immers in een online databank terecht. “Je DNA wordt steeds vergeleken met dat van andere deelnemers en je krijgt een lijst namen van je verwanten. Bij mij waren dat achterneven in de vijfde of zesde graad, geen naaste familie dus”, vertelt Borry. Maar het kan wel degelijk dichter bij huis komen, waarschuwt Larmuseau. “Wat als je naast je zogenaamde Vikinggehalte – wetenschappelijk gezien nonsens – ook de melding krijgt dat je een halfbroer of -zus hebt? Bij zo’n directe match kloppen die tests wel. Ik ontmoet geregeld mensen van wie het leven overhoop is gehaald door zo’n onschuldig lijkende DNA-test: hun vader blijkt niet hun biologische vader te zijn, of hij blijkt spermadonor te zijn geweest of heeft ooit een scheve schaats gereden. Dat is voor de meesten een psychologische shock. Daar waarschuwen de verkopers van die commerciële DNA-tests zelden voor.” "
Er zijn nog meer problemen. De bedrijven voeren tests uit op minderjarigen, bijvoorbeeld als een man wil weten of een kind echt van hem is, terwijl dit in sommige landen verboden is. Ook wordt er handel gedreven met de resultaten. Dat gaat om meer dan dna want de inzender moet vaak uitgebreide vragenlijsten invullen. Zo kan de farmaceutische industrie linken leggen tussen dna en levensstijl om die kennis vervolgens commercieel toe te passen.
De wetenschappers stellen dat je via dna-tests maar amper wat te weten kunt komen over je afkomst. Ze spreken van ‘genetische astrologie’. Volgens hen is het voor wie geïnteresseerd is in zijn of haar familiegeschiedenis zinniger om een stamboom samen te stellen. Dat vergt echter wel heel wat meer werk dan in een buisje spugen.
cc-foto: Drew XXX

Meer over:

leven, nieuws,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (7)

Molly Veenstra
Molly Veenstra4 apr. 2017 - 21:07

De vraag of een man biologisch gezien de vader is van zijn kind mag niet worden opgehelderd met wetenschappelijk bewijs. Dat is nergens goed voor.

Jansen & Jansen
Jansen & Jansen4 apr. 2017 - 20:11

[Mijn eigen voorouders zijn volgens de ene test afkomstig uit Scandinavië, volgens een andere uit Groot-Brittannië en volgens een derde uit Midden-Europa. ] Hmm, ik zie niet in hoe dit nu weer zorgwekkend kan zijn. Wat is de schade als je jarenlang dit weetje deelt met bekenden en het klopt niet?

Cliff Clavin
Cliff Clavin4 apr. 2017 - 17:44

Misschien moet je niet altijd alles per sé willen weten? Ook dan is levensgeluk mogelijk. Kennis kan smart vermeerderen, zo staat het in de Bijbel, en dan weet je dat het klopt.

1 Reactie
Molly Veenstra
Molly Veenstra4 apr. 2017 - 21:10

Juist. Soms is iets niet weten, verreweg het beste.

Piet de Geus
Piet de Geus4 apr. 2017 - 6:30

Als je wilt weten of je vader je vader is, kun je dat het best even aan je moeder vragen: https://www.youtube.com/watch?v=5rIKIvZVj7M

Bruggenbouwer2
Bruggenbouwer23 apr. 2017 - 21:24

"Bij zo’n directe match kloppen die tests wel. Ik ontmoet geregeld mensen van wie het leven overhoop is gehaald door zo’n onschuldig lijkende DNA-test: hun vader blijkt niet hun biologische vader te zijn, of hij blijkt spermadonor te zijn geweest of heeft ooit een scheve schaats gereden." Ik neem aan dat twijfel hierover de reden is dat veel mensen zo'n test laten uitvoeren. Volgens de wetenschappers is die test wel betrouwbaar. Waarom je dat dan astrologie zou noemen ontgaat me.

JohnVKR
JohnVKR3 apr. 2017 - 21:05

Wat de auteur doet is alle DNA-tests op 1 hoop gooien en daar algehele conclusies uit trekken. Dat is unfair. Natuurlijk zijn er heel veel aanbieders met onbetrouwbare resultaten (b.v. omdat ze een te kleine database met resultaten hebben) en er zullen er zeker bij zitten die op een onverantwoorde manier met je gegevens omgaan. Maar dat geldt niet voor alle aanbieders. Zo hoorde ik dat het iets duurdere 23-and-me tot de meest betrouwbare zou horen. En ja, de resultaten geven soms vrij grote regio aan. Nogmaals. Waarschuwen voor misbruik en onbetrouwhaarheid is terecht, maar alle aanbieders op 1 hoop gooien is niet juist.