'Ondernemers' in de zorg vergaren een privéfortuin van ons geld

Als je met mensen over hun inkomen wilt praten, loop je vaak tegen een muur op. Het onderwerp is een ‘modern’ taboe. Men praat er liever niet over, terwijl inkomen juist van groot belang is voor iemands welzijn. Een aanzienlijk deel van je welbevinden hangt immers samen met je koopkracht. Met voldoende geld kun je niet alleen hoogwaardige gezondheidszorg betalen, maar ook andere zaken kopen die bijdragen aan je kwaliteit van leven, een sportschoolabonnement, een vakantie naar de zon en gezonde voeding.

Een goed inkomen vergroot de kans op een gezond, zorgeloos bestaan. Vergelijk dat eens met mensen die dagelijks reclamefolders doorspitten om te zien waar ze het goedkoopst hun boodschappen kunnen halen, of met mensen in de schuldsanering die rond moeten komen van tien euro per week. Hun leven is zwaar en verre van benijdenswaardig.

De Nederlandse gezondheidszorg staat bekend om haar kwaliteit. Toch geldt ook hier: wie meer betaalt, krijgt betere zorg. Particuliere zorgorganisaties verdienen jaarlijks enorme bedragen. Neem een zorgbedrijf in Den Helder dat al jaren ‘goede resultaten’ boekt. Bedrijfsmatig floreert het: elk jaar wordt er winst gemaakt.

In 2018 ontving de eigenaresse/directrice een beheervergoeding van €120.000, plus een dividenduitkering van €50.000. Samen €170.000 – bijna 8% van de totale omzet, oftewel van publieke zorggelden. In 2019 ging het nóg beter: haar vergoeding en winstuitkering bedroegen €505.000, goed voor 23% van de inkomsten. Over besparen op boodschappen hoefde zij zich geen zorgen te maken.

De vraag is: zijn zulke hoge inkomens in de zorg maatschappelijk verantwoord? Hoe kan het dat er met collectief gefinancierde zorg zulke hoge winsten worden gemaakt? De roep om de zorg zodanig te hervormen dat ‘zorgcowboys’, of in dit geval een ‘zorgcowgirl’, minder ruimte krijgen, klinkt steeds luider. Uiteraard moeten bedrijven winst maken om te kunnen voortbestaan. Maar er moeten grenzen zijn aan wat er aan belastinggeld en zorgpremies in de zakken van zorgbestuurders verdwijnt. Gezondheidszorg moet in de eerste plaats om mensen draaien, niet om het rendement.

Tegenwoordig is het bijna normaal dat er bakken geld worden verdiend in de thuiszorg. Niet door de verzorgenden of verpleegkundigen, maar door ‘slimme’ ondernemers die kansen zien en door de lokale media worden opgehemeld als succesvolle zelfstandigen. Ook relatief kleine zorgbedrijven lukt het jaarlijks om met bescheiden omzetten tonnen winst te boeken.

Toch kunnen deze zorgondernemingen gezien worden als semipublieke instellingen, want ze worden gefinancierd met gemeenschapsgeld. De zorg wordt betaald door zorgverzekeraars en dus indirect door ons allemaal, via premies. Als je zorg nodig hebt, komt een zorgbedrijf langs en declareert de kosten bij je verzekeraar. Soms komen er dubieuze declaraties aan het licht. Zo wilde verzekeraar ASR maar liefst €190.000 terugvorderen van de thuiszorgorganisatie in Den Helder. ASR twijfelde namelijk of de declaraties rechtmatig waren ingediend.

Geen paniek bij de directie: in 2020 kende de directeur-eigenaar zichzelf weer een managementvergoeding toe van €120.000. In datzelfde jaar bedroeg de winst €328.864. Die werd niet uitgekeerd, maar toegevoegd aan de reserves. Het jaar daarvoor had de directrice zichzelf al €365.000 aan interim-dividend uitbetaald. Daar komt nog bij dat dit zelfde thuiszorgbedrijf in 2020 een continuïteitsbijdrage van €209.642 ontving vanwege omzetdaling door COVID-19. Opmerkelijk, want de omzet was zelfs iets gestegen ten opzichte van het jaar ervoor: €2.217.428.

Het lijkt erop dat deze zorgonderneemster het volkomen normaal vindt om bij een relatief bescheiden omzet bijna 15% winst te maken én zichzelf daarnaast een managementvergoeding van meer dan 5% uit te keren, samen meer dan 20%. Zo kun je in een beperkt aantal jaren een groot fortuin opbouwen. Ze zal inmiddels wel multi-miljonair zijn.

Toen ik in 2021 een column over dit zorgbedrijf schreef, werd ik gebeld door een medewerkster van de gemeente Den Helder. Toen ze hoorde dat de zorg niet uit de Wmo werd gefinancierd, concludeerde ze dat het daarom buiten haar verantwoordelijkheid viel. Maar als het niet haar verantwoordelijkheid is, wiens verantwoordelijkheid is het dan wel om er voor te zorgen dat onze verzekeringspremies goed worden ingezet en niet verdwijnen in de zakken van hebberige zorgonderneemsters?