Noem het niet extreemrechts maar rechts

Na Apeldoorn, Loosdrecht, een aanslag op het D66-kantoor, klinkt de roep om het beestje bij de naam te noemen: dit is extreemrechtse terreur. Op zichzelf is die oproep terecht. De incidenten hebben immers een xenofobe grondslag en zijn door opportunisten opgestookt volgens een klassiek zondebok-recept. Toch pleit ik voor een eenvoudiger term voor deze gruwelen. Noem ze simpelweg rechts.

Dat zou een breuk zijn met hoe de ‘links-rechts’ definitiestrijd tot nu toe gevoerd wordt. Normaliter benoemen progressieve commentatoren alleen het moment dat ‘gewoon rechts’ de grens van het betamelijke overgaat. Omvolking, remigratie? Nee, dat is extréém.

En zelfs dát gaat rechts al regelmatig te ver. Toen links na Haagse rellen in 2025 stelde dat een asielstop extreemrechts geweld zou belonen, reageerde rechts als door een wesp gestoken. VVD-minister Heinen stelde voor om “niet alles politiek te maken.” En ook nu buitelt rechts over zichzelf heen om begrip te tonen voor ‘de onvrede’.

Opmerkelijk, omdat rechts tegenover links nooit die terughoudendheid toont. Al bij Pim Fortuyn kwam de kogel zonder meer ‘van links’. Bij de laatste formatie was ‘regeren met links’ voor de VVD vanzelfsprekend ondenkbaar. En niet iedereen die Jetten haat noemt hem links, maar degenen die hem wél links noemen, doen dat steevast uit haat. Inmiddels is ‘links’ zo evident fout dat het een pleonasme zou zijn om er ‘extreem’ voor te zetten. Uit alles blijkt dat rechts erin geslaagd is om het politieke midden ver uit het lood te slaan, hun kant op.

En door zich te distantiëren van ‘het L-woord’, lijkt links zowaar mee te gaan in dit frame. D66 stond decennialang bekend als links-liberaal, maar anno 2026 vind je die term in hun officiële communicatie niet terug. Ook GroenLinks-PvdA mijdt het woord in de nieuwe fusienaam. Ooit stond links voor het geloof dat een samenleving pas vrij en beschaafd is als ze kwetsbaren beschermt en kansen eerlijk verdeelt. Nu lijkt iedereen te accepteren dat het een besmette term is.

Toegegeven: als pure scheldnaam wordt links gelukkig vooral gebruikt door socialmedia- grootverbruikers (het type dat sinds kort álles weet van het World Economic Forum maar Davos niet op een landkaart kan aanwijzen). Maar rechtse politici en commentatoren weigeren deze mensen niet alleen te corrigeren, ze spannen hen vaak actief voor hun karretje.

Anders gezegd: rechts laat links maar al te graag opdraaien voor elke vermeende uitwas. Links moet zich verantwoorden voor het ‘afpakken’ van Sinterklaas, paasvuren, karbonades op de barbecue. Rechtse columnisten scharen alles, van uitzichtverpestende windmolens en vegan kipnuggets in de Efteling tot de armoede in Cuba en de slachtoffers van het maoïsme, onder de puinhopen van links.

De enige manier om de balans terug te brengen, is dat links dit spel net zo hard gaat spelen. Als rechts links mag definiëren, dan mag het omgekeerde ook. Dus: rechts is decennia van wanbeleid op de woningmarkt, van bezuinigen op zorg en onderwijs. Maar rechts is ook: desinformatie verspreiden. Rechters en wetenschappers als vijanden wegzetten.

Mona Keijzer - ooit lid van een ‘middenpartij’ - die de integriteit van de journalistiek ondermijnt? Rechts. Dilan Yeşilgöz die kamer voorliegt over nareizen en het publiek over Douwe Bob? Rechts. De bloeddorstige retoriek jegens vluchtelingen van Gidi Markuszower? De zoveelste ondoordachte oorlog in het Midden-Oosten? Allebei rechts. Zolang Jesse Klaver zich voor rechtsdraaiende camera’s moet verantwoorden voor elke door XR-protesten ontstane file, mag rechts dat doen voor elke homofobe tweet over Jetten, elke molotovcocktail richting een azc, elke wandaad in Gaza. Het is allemaal, om met de Jazzpolitie te spreken, hetzelfde slag, dezelfde vlag, hetzelfde lied.

Natuurlijk, rechts zal moord en brand schreeuwen. Eisen dat links zich aan hogere morele standaarden houdt. Ook dat is immers rechts: anderen van hypocrisie betichten om hun eigen gedrag te vergoelijken. Denk aan “Je zou wél vlees eten als je leven ervan afhing!”, “Ze pakken het vliegtuig naar die klimaattop!” en de nieuwe klassieker: “Neem dan zélf een asielzoeker in huis!” Rechts mag links ongestraft reduceren tot een communistische, grenzen opengooiende, woke karikatuur. Maar als links zoiets doet, is dat pure polarisatie.

Links moet zich realiseren dat rechts al deze stokpaardjes sowieso zal blijven bereiden, hoezeer ze zich ook terugtrekken. Dus is mijn advies: trek je niet langer terug. Eén laatste case in point ter illustratie: rechts wrijft links maar al te graag ‘morele superioriteit’ onder de neus, alsof het afschuiven van alle problemen op een minuscule groep van de allerzwaksten niet gewoon ontzettend laag is en de grootst mogelijke minachting verdient. Ook die minachting mag - moet! - links voortaan gewoon ‘ownen’.

Kortom: links moet subiet weigeren om nog langer eenzijdig te ontwapenen in deze ‘war of words’. Voer de strijd voortaan met open vizier, op een gelijk speelveld.

Dat is het eerlijkst. En eerlijk is links.