No Tengo Miedo (Ik ben niet bang)

Afgelopen week keek ik met verbazing en ongeloof naar de serie No Tengo Miedo.  Wat mensen in hun wanhoop drijft tot schokkende daden, vond ik schrijnend om te zien. De serie speelt zich af tussen 1981 en 1986 in een klein dorpje in Mexico dat moet overleven als de koffieplantage besmet raakt. 40 jaar later is er bar weinig veranderd wat betreft de kloof tussen rijk en arm.

Het deed me stilstaan bij mijn eigen situatie, overleven in een land wat rijk is maar waar armoede een groot probleem blijft. Ik heb het geluk dat ik de veiligheid van de  Wajong heb, dat geeft veel rust. Deze mensen hebben dat geluk niet.

Stel je voor, je woont in een klein dorpje in Mexico en er doet zich een kans voor om snel geld te verdienen. Het enige probleem is dat het om een onschuldig leven gaat. Wat mij raakte in de serie is dat de bewoners niet uit kwaadaardigheid handelden. Wanhoop dreef hen tot keuzes waarvan ze zelf niet wisten dat ze daartoe in staat waren.

Ik herkende die moedeloosheid. Ook al zit ik in armoede, de maandelijkse zekerheid van de Wajong geeft me een vangnet. Zonder dat vangnet vraag ik me af welke keuzes ik zelf zou maken. Welke keuze zou jij maken? Als je in een hopeloze situatie zit waarin geen verbetering lijkt te komen, is het extreem moeilijk om bij jezelf te blijven.

In die zin ken ik het gevoel van machteloosheid, van dromen die je moet bijstellen omdat je lichaam niet meewerkt. In het leven moet je roeien met de riemen die je hebt. Wat ik zo mooi vond, was dat de kinderen — hoe klein ze ook waren — verstandiger waren dan de volwassenen. “No Tengo Miedo” fluisterden ze samen als een mantra en bleven dicht bij elkaar.

Waar de volwassenen volledig de weg kwijt waren, maakten de kinderen hun eigen plan en vonden vriendschap en geborgenheid bij elkaar. En zo was er ineens geen kloof meer tussen rijk en arm. Niet omdat beide partijen evenveel geld hadden, maar omdat de vriendschap ging om verbondenheid. Iets waar wij met zijn allen nog wat van kunnen leren.

Feiten: In No Tengo Miedo gaat het om extreme armoede: geen inkomen, geen vangnet, dreiging van honger en overleven op de dag zelf. In Nederland is armoede vaak verborgen/relatief: mensen hebben een dak boven hun hoofd en een basisinkomen (zoals Wajong), maar ervaren stress, sociale uitsluiting, beperkte keuzes en het gevoel “er niet bij te horen”.