Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Rutte negeerde archiefwet en wiste jarenlang elke dag sms’jes

Landsadvocaat: toestel premier had ruimte voor slechts 20 berichten
Joop

Nijntje in actie tegen achterstand

  •  
27-06-2016
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
666757638
Kinderen met een taalachterstand die in de 6-8 weken zomervakantie vrijwel geen woord Nederlands (horen) spreken, gaan soms wel twee niveaus in taalontwikkeling achteruit.
Honderd meter buiten station Utrecht stond de trein stil. Twintig minuten later waren we terug op perron 20. Nu zaten we hutjemutje in de sprinter, want een intercity zou voorlopig niet rijden. ‘Vindt u het leuk als ik een verhaal vertel?’ vroeg ik, om de tijd te doden. De dame tegenover me trok met haar schouders. ‘Ligt eraan waar het over gaat.’
Glimlachend stak ik van wal: ‘Vandaag was ik in het Centraal Museum. Ze hebben er een puike kunstcollectie en op de zolder onder de hanenbalken het originele atelier van Dick Bruna. Het museum zit in een oud klooster dat prachtig is verbouwd. In de kapel is de museumwinkel gemaakt. Daar verkopen ze entreekaartjes voor het Nijntje museum dat recht tegenover het Centraal Museum ligt. En allerlei handelswaar met Nijntje als trekpleister: boekjes, knuffels, ko-Nijntjes in alle kleuren en maten, slabbertjes, speelgoed… Je kunt het zo gek niet bedenken: overal Nijntjes.’
Het gezicht van mijn toehoorders werd zacht. Wie heeft er geen herinneringen aan de kinderboeken van Dick Bruna? Terwijl de sprinter stilhield bij een druilerig stationnetje in de polder, vervolgde ik: ‘Het toeval wil dat ik net Nijntje in de speeltuin had voorgelezen. Ik lees namelijk voor aan kinderen met een taalachterstand, voor de VoorleesExpress.’ De dame knikte. Ja, de VoorleesExpress, daar had ze wel eens over gehoord. ‘En wat lag er in de museumwinkel?’ vroeg ik mijn inmiddels geïnteresseerd luisterend publiek. ‘ Nijntje in de speeltuin ! Ik zag Nijntje op de schommel staan en ineens viel het kwartje.’
De echtgenoot van de dame keek me vragend aan. Ik haastte me te verduidelijken: ‘De meisjes aan wie ik voorlees, komen zelden buiten de deur. Hun ouders zijn arm en het hoort ook niet zo bij hun cultuur. Natuurlijk gaan die meisjes naar school. Maar een museum, de dierentuin, het strand, een dagje weg met de trein – dat zit er niet in. Dat is jammer voor die kinderen en een nadeel voor hun taalontwikkeling. Want wie nooit ergens komt, maakt niets mee. Die kent veel dingen niet. Die heeft geen idee hoe iets eruit ziet, wat je ermee kunt doen. En als je iets niet kent, kun je er ook niet over praten. Woorden blijven een abstractie, een half begrepen plaatje uit een boek. Dat maakt het leren van een taal, nieuwe woorden of het lezen van een boek een stuk moeilijker.’
De dame knikte. Daar kon ze zich iets bij voorstellen. ‘Bent u dan wel met ze naar de speeltuin geweest?’ vroeg ze belangstellend. ‘Niet toen we Nijntje in de speeltuin lazen,’antwoordde ik. ‘Een paar dagen later wel. We gingen voor het eerst naar de bibliotheek, want dat zit ook in het programma van de VoorleesExpress. Onderweg liepen we langs een speeltuin, de Schilderswijk zit er vol mee. De meisjes wilden er meteen naartoe. Je kon merken dat het voor hen de eerste keer in een speeltuin was. Andere kinderen rennen alle kanten op en beginnen gelijk te klauteren. Zij stonden er wat bedremmeld bij. De glijbaan kenden ze gelukkig van school. Dat ging al snel prima. Glijbaan op, glijbaan af. Gillend van plezier. Maar de schommel, daar wisten ze geen raad mee. De jongste van drie bleef op een afstand staan en keek toe hoe haar grote zus van zes op de schommel ging staan. Nog voor ik haar bij haar lurven kon pakken, gleed ze weg – shocking klem tussen het zitplankje en de rugleuning, met de schommel op haar billen. Hoe ze ook draaide of wrong, ze kwam niet meer los. Huilen natuurlijk. Je zag de paniek in haar ogen. De moeder stond erbij en keek ernaar. Die had geen idee hoe ze haar kind moest helpen.’ ‘Wat zielig,’ zuchtte de dame. ‘Ja,’ beaamde ik en herinnerde me hoe ik dat sidderende, maar loodzware schaap uit haar benarde positie had getild. ‘Daarna heb ik voorgedaan hoe je schommelt. Niet op de schommel staan, maar gewoon zitten, op je bips, en dan zachtjes wiegen. Ze vond het erg spannend en verrukkelijk tegelijk.’
‘Die vergeet het woord schommel nooit meer,’ zuchtte de dame zielstevreden. ‘Maar wat zag u nou in het museum waardoor dat kwartje viel?’ vroeg haar echtgenoot. ‘In het boekje Nijntje in de speeltuin zit Nijntje niet op de schommel,’ antwoordde ik. ‘Nijntje stáát erop. Dat moeten de meisjes hebben gezien, toen ik hen voorlas. Daarom is de oudste waarschijnlijk op die schommel gaan staan. Geleerd, van Nijntje!’ ‘Het zijn dus best slimme meisjes,’ concludeerden mijn reisgenoten. ‘Ja,’ zei ik. ‘En daarom is voorlezen zo belangrijk. Net als samen dingen doen.’
Zo ontstond – in dat boemeltje naar Den Haag – het idee voor een mogelijke oplossing van een welbekend probleem: kinderen met een taalachterstand die in de 6-8 weken zomervakantie vrijwel geen woord Nederlands (horen) spreken, gaan soms wel twee niveaus in taalontwikkeling achteruit. Zo jammer van alle inspanningen, in feite kapitaalvernietiging. Tragisch ook: een nieuwe achterstand op een rijdende trein. Hoe haalt zo’n kind die ooit nog in? Dat kan anders. Stel je eens voor: een zomerlang voorlezen in combinatie met enkele uitstapjes en wat museumlessen, verzorgd door VoorleesExpress in samenwerking met de NS en alle attractieparken, dierentuinen en kindermusea van Nederland, gratis voor alle kinderen met een taalachterstand die niet met vakantie kunnen gaan. Dat zet zoden aan de dijk! En zou Minister Jet Bussemaker van Onderwijs het geld dat zij nu reserveert voor festivals die in het (regen-)water vallen, niet beter kunnen uittrekken voor het op peil houden van de taalontwikkeling tijdens de zomerstop? Mij lijkt het een voorstel dat nader onderzoek verdient. Ik voorzie niets dan winst.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (26)

Arvidos
Arvidos28 jun. 2016 - 11:36

Het opmerkelijke ook is dat veel Marokkaanse en Turkse kinderen de taal van hun opa en oma pover beheersen. Hun Arabisch en Turks is niet om over naar huis te schrijven. Als ze al zouden 'terugkeren' naar 'hun eigen land' worden niet ze niet voor vol gezien, vanwege hun slechte taalbeheersing. Hun Engels is vaak ook beroerd. Die kinderen komen nergens aan de bak, omdat ze gewoon geen duidelijke keuze maken waar hun focus op ligt. Zomaar meerdere talen goed beheersen is gewoonweg teveel gevraagd voor die kinderen.

msj_meijerink
msj_meijerink28 jun. 2016 - 10:52

Dus: voed de opvoeders op!

D'Holbach
D'Holbach28 jun. 2016 - 9:59

Ook in de armste gezinnen staat een grote tv, als je die nu ipv een anderstalig programma via de schotel eens op een van de vele nederlandsalige kinderprogramma's zet zou het probleem al voor het grootste deel opgelost zijn. Daarnaast stimuleren om "gemengd" buiten te spelen en je bent er. Maar dat zal wel niet in de desbetreffende cultuur passen. Jammer dat mensen hun kinderen geen goede toekomst gunnen, het hoeft amper iets te kosten.

Mostafa
Mostafa28 jun. 2016 - 4:24

Beste analafabete autochtonen, Aboutaleb, Amhali, Ali B, Yes R....ect...deze bekende Marokkaanse Nederlanders bijvoorbeeld zijn opgevoed waar thuis 100 procent Berbers wordt gesproken, niet alleen tijdens de vakanties hoor, maar de hele jaar door ! Hoezo moedertaal een opstakel voor ontwikkeling ? opstakels dat zijn racisme, haat, mensen in hoekjes duwen en rechts extremisme.

4 Reacties
DanielleDefoe
DanielleDefoe28 jun. 2016 - 8:51

Goed Nederlands spreekwoord: "Uitzonderingen bevestigen de regel."

Mostafa
Mostafa28 jun. 2016 - 9:19

Danielle, Nog leukere Nederlands spreekwoord:'' praatjes vullen geen gaatjes'. Ik zag bekende hoogheden Nederlanders die aan het Nationale Dictee deden met naar voren gebogen nekken via de nooduitgang de Dictee-zaal verlaten, bang dat journalisten naar hun hoeveelheden fouten vragen, 18, 45, 67....in zo kleine tekst....dat soort mensen hebben een grote mond over de moedertaal van hun buren ??! Hi hi hi...Danielle toch ! Ik heb het nog niet over 1,5 miljoen autochtone Nederlanders die hun eigen taal '' Nederlands dus'' niet kunnen schrijven en lezen.

DanielleDefoe
DanielleDefoe28 jun. 2016 - 10:24

Spreken is niet hetzelfde als schrijven. Ieder kind kan zonder enige formele instructie talen correct leren spreken. Schrijven moet worden onderwezen net als lezen. Dat onderwijs is niet gegarandeerd succesvol. Het maken van fouten in het Nationale Dictee hoeft geen enkel probleem te zijn Vaak hebben die fouten te maken met conventies zonder practische consequenties, zoals verbindingsstreepjes, al dan niet aan elkaar schrijven etc.

willemb2
willemb228 jun. 2016 - 11:18

Deze bekende Nederlanders tonen aan dat het met racisme, haat, mensen in hoekjes duwen en rechts extremisme in Nederland dus héél erg meevalt en niet als excuus kan gelden voor een mislukte carrière.

Piet de Geus
Piet de Geus28 jun. 2016 - 3:03

Prachtig verhaal maar als je het afsteekt vanaf een zelfopgerichte zeepkist in een treinstel waarin ik zit opgesloten dan heb je toch echt een serieus probleem. Ik ga er (de goedheid zelve die ik ben) maar vanuit dat dat een ietwat beroerd gekozen stijlfiguur is en dat je je niet echt zo gedraagt. En dan is er op je verhaal inhoudelijk niets aan te merken.

BasVV
BasVV28 jun. 2016 - 1:42

Het klinkt heel lief. Maar heel veel mensen, zonder taalachterstand, hebben ook geen geld of de mogelijkheid om op vakantie te gaan. Denk aan uitkeringsgerechtigden, ouderen of gehandicapten. Taalachterstanden bij kinderen kunnen veel oorzaken hebben. De net binnengekomen kinderen van vluchtelingen. Of kinderen, van zelfs hoogopgeleide ouders, van de derde generatie immigranten. Voor de eerste groep wordt prima gezorgd. Veel activiteiten. Maar moet je voor de tweede groep nou nog steeds subsidie geven. Lijkt me eerder dat die ouders eens een schop onder hun kont moeten krijgen. Als ze nou nog steeds geen speelpleintje in hun wijk met hun kinderen kunnen bezoeken dan is er iets heel erg anders mis. Zeker omdat het hier om meisjes gaat. Die mogen blijkbaar nog steeds niets.

Pawn
Pawn28 jun. 2016 - 0:45

Het lijkt me dat die kinderen van jongsaf aan beter hun moederstaal en goed Engels kunnen leren. Bassal Nederlands lijkt me genoeg.

1 Reactie
DanielleDefoe
DanielleDefoe28 jun. 2016 - 11:00

Om vervolgens alleen ongeschoold werk te kunnen krijgen? Zou u dit advies ook geven aan Friezen? Alleen hoogopgeleide expats kunnen het zich permitteren de landstaal niet te beheersen.

GeachteLezer
GeachteLezer27 jun. 2016 - 19:20

Tsja. Ik vind het een prachtig initiatief. Maar het is een beetje water naar zee dragen lijkt me. Het paard achter de wagen ook. De staat moet niet altijd het vangnet zijn als ouders zelf veel meer kunnen doen. Bijvoorbeeld thuis Nederlandse TV kijken en geen buitenlandse satellieten. Dat scheelt ook al enorm. Het is wat verdrietig als de opvang en correctie steeds verplaatst wordt naar de overheid. Dat maakt lui en gemakzuchtig. Maar goed, mogelijk valt aan de generatie ouders weinig meer te corrigeren en moet je maar stug doorgaan met de kinderen in de hoop dat...

Acid Prune
Acid Prune27 jun. 2016 - 18:40

Moet je in je vakantie ook nog die ellende van school ondergaan ? Wat gemeen!

Haastig
Haastig27 jun. 2016 - 18:04

Handig ook ouders te leren dat er ook NLse tv bestaat, op internet NLse filmpjes bestaan, de bieb voor armere gezinnen gratis is, waar naast boeken ook filmpjes of luisterboeken beschikbaar zijn. Zou het niet handig zijn een uurtje te investeren om ouders te leren hoe ze op een verstandige manier de toekomst van hun kind kunnen verbeteren, zonder weer de verantwoordelijkheid van opvoeding van ouders naar overheid te verhuizen.

2 Reacties
DanielleDefoe
DanielleDefoe28 jun. 2016 - 8:35

Mogen die meisjes soms niet naar buiten? Je kunt best arm zijn en toch snappen dat je kinderen Nederlands moeten spreken om op school mee te kunnen komen en dat dat niet de verantwoordelijkheid is van de overheid. Niet op vakantie gaan naar het land van de (groot)ouders zou wellicht ook helpen.

Arvidos
Arvidos28 jun. 2016 - 10:05

Inderdaad, de oorzaak van de slechte taalbeheersing ligt primair en logischerwijs bij de ouders. Die geven hun kinderen geen goed burgerschap mee. Het is eigenlijk dieptriest dat die kinderen wijs worden gemaakt dat ze Turk of Marokkaan zijn, terwijl ze geboren en getogen zijn in een heel ander land. Ze worden wijs gemaakt dat ze spoedig 'teruggaan' naar hun 'eigen land', terwijl dat nooit gebeurt. Sterker nog, van de 3e generatie zijn hun ouders, die ook geboren en getogen zijn in Nederland, nooit teruggaan naar 'hun eigen land'. Totale misleiding dus. Misschien wel een soort kindermishandeling, een vorm van verwaarlozing. Die kinderen worden op een gegeven moment volwassen en dankzij hun ouders hebben ze een povere startpositie die ze eigenlijk niet meer te boven komen. En dat zie je in de praktijk.

slopsma
slopsma27 jun. 2016 - 16:52

Ik las laatst ergens dat derde generatie Turken, bijna allemaal turks spreken thuis, ook als ze hele jonge kinderen hebben. Die komen ook met een achterstand op school, waar vervolgens ook zoveel energie in gestoken moet worden om dat op te vijzelen. Dit komt ook voor bij hoog opgeleide Turken, ik weet niet of het bij andere nationaliteiten voorkomt, maar het zou me niet verbazen. Terwijl ze juist een voorsprong zouden kunnen hebben, want je kan natuurlijk makkelijk tweetalig opvoeden, maar het Nederlands moet voertaal zijn, en daar zit em de kneep.

3 Reacties
BasVV
BasVV28 jun. 2016 - 9:58

Nederlands hoeft niet de voertaal te zijn. Uit onderzoek is gebleken dat vooral de woordenschat en de manier van communiceren in een andere taal belangrijk is om snel de Nederlandse taal op school te leren. Ouders die veel met hun kinderen communiceren, in welke taal dan ook, geven hun kinderen een meerwaarde mee die de kinderen vrij makkelijk omzetten in een andere taal.

Arvidos
Arvidos28 jun. 2016 - 10:15

Met name Turken zijn ultra-nationalistisch. Veel meer dan andere minderheden. De Turkse staat heeft als merkwaardig doel mini-Turkije gebieden in andere landen te stichten, vandaar dat Turkse ultra-nationalistische organisaties als de Grijze Wolven zo actief zijn in andere landen om dat te bewerkstelligen. Fascisme dus. De Turkse Nederlander zit in een volledige houdgreep van Erdogan. De Nederlandse overheid kijkt er naar en doet niets. Het is ook niet politiek correct om daar iets van te vinden.

DanielleDefoe
DanielleDefoe28 jun. 2016 - 10:41

Zonder een rijk aanbod van de tweede taal wordt het met die tweede taal helemaal niets. "Omzetten" gaat niet vanzelf.

mayhem
mayhem27 jun. 2016 - 16:30

"Kinderen met een taalachterstand die in de 6-8 weken zomervakantie vrijwel geen woord Nederlands (horen) spreken, gaan soms wel twee niveaus in taalontwikkeling achteruit." In het Nederlands dan. Als ze de hele zomervakantie een rijk aanbod van hun moedertaal aangeboden krijgen gaat hun taalontwikkeling vooruit. En als hun taalontwikkeling in hun moedertaal vooruit gaat, pikken ze het Nederlands eenmaal op school weer sneller op. Want het is moeilijker om het woord 'roeiboot' in het Nederlands te leren als je het ook niet in je moedertaal kent. Het is een probleem als een kind in de zomervakantie weinig gevarieerd of nieuw aanbod in de thuistaal krijgt, of dat nou Arabisch, Turks, Frans of Nederlands is. Taalverrijking moet worden aangeboden aan kinderen uit een taalzwak milieu, of dat nou allochtonen of autochtonen zijn. Kinderen die na de vakantie met een grotere woordenschat, nieuwe liedjes en verhalen in hun thuistaal op school komen leren het Nederlands zonder noemenswaardige problemen.

4 Reacties
Arend Wortel
Arend Wortel27 jun. 2016 - 17:14

Moedertaal... Het voelt een beetje apart om de taal van hun opa of overgrootvader nog steeds als 'hun moedertaal' aan te duiden. We hebben het in veel gevallen over de derde of zelfs vierde generatie, maar nog steeds komt het Nederlands kennelijk niet op de eerste plaats. Wordt dat onderhand niet eens tijd? Anders heeft straks de tiende generatie nog steeds een taalachterstand.

Juppé🎗
Juppé🎗27 jun. 2016 - 17:41

"Taalverrijkking moet worden aangeboden aan ieder kind uit een taalzwak milieu". Meer dan dat zelfs, maar je hoeft er niet naar te streven!

Cube2
Cube227 jun. 2016 - 20:02

" De meisjes aan wie ik voorlees, komen zelden buiten de deur. Hun ouders zijn arm......" Uit het geheel een korte maar belangrijke mededeling. Deze kinderen zijn dus thuis en komen door geldgebrek van de ouders (o.a.) niet of nauwelijks in aanraking met een andere vorm van taal dan ze reeds gewend zijn.

Juppé🎗
Juppé🎗28 jun. 2016 - 7:55

De tiende generatie Arend...dan is Nederlands leren allang geen probleem meer ook niet voor jouw achterkleinkinderen.