Joop

Nieuwe politieke leiders gezocht

  •  
16-04-2021
  •  
leestijd 6 minuten
  •  
Debat over ontwikkelingen rondom coronavirus

© Foto: ANP / Bart Maat

Leiders die ons een horizon kunnen bieden die waardiger is dan de belofte van een duur test-evenement
Wat een jaar hebben we achter de rug, en er is nog lang geen einde in het zicht. Moeten we ons nu werkelijk rijk rekenen met een overheid die voor een miljard aan sneltesten besteedt om een klein percentage van onze burgers te trakteren op een evenement? Is dit ons voorland? De testsamenleving omarmen, en met een vaccinatiepaspoort op zak KLM instappen (ook met miljarden belastinggeld met moeite voorlopig op de been gehouden) naar een zonvakantie? Terug naar “normaal”, tegen welke prijs dan ook, domweg gelukkig? Waarvoor waarschuwde de filosoof Ad Verbrugge ons ook al weer nog geen twee maanden terug in de NRC ? Voor de komst van een “intensief menshouderij, die de samenleving onderwerpt aan steeds nieuwe test- en vaccinatiecycli”.
We zijn in de buik van de walvis beland, en er schijnt nog nergens een licht.
Maatschappelijke dieptepunten Natuurlijk voert de coronacrisis de boventoon: hoe kan dit op het oog zo goed bestuurde en georganiseerde land een van de meest klunzige in Europa zijn als het er echt op aankomt? Het is een vraag die ons maar niet loslaat en bij elke volgende misstap van een kabinet die het presteert er keer op naast te zitten– te laat ingrijpen, dan weer te vroeg juichen en loze beloften doen – wordt deze vraag luider en dringender.
Maar corona is enkel het topje van de ijsberg. De lijst maatschappelijke dieptepunten van de afgelopen tijd is talrijk: de toeslagenaffaire; de grote en alsmaar terugkerende worsteling van onze politie met het eigen interne racisme; de burnout-pandemie die aan de corona-pandemie vooraf ging; het ongelofelijke gebrek aan compassie van de politiek-bestuurlijke top met de jeugd en het niet willen begrijpen dat bewegings- en samenkomsten-beperkende maatregelen hen extra zwaar vallen, dat er hevige rellen voor nodig waren en lange rijen wachtende jongeren bij de GGZ voordat onze bestuurders hiervan notie kregen.
En wat te denken van het voortduren van discriminatie op de arbeidsmarkt en alsmaar groeiende politieke markt van xenofobie (Wilders, Baudet en JA21 blijken prima naast elkaar te passen in de Tweede Kamer, samen goed voor 28 zetels); het alsmaar toenemende woningtekort; wankelend onderwijs en zorg; de grote vertrouwenscrisis waarin onze politiek-bestuurlijke elite, onze premier voorop, na de verkiezingen in verzeild is geraakt . . . ik stop maar met deze opsomming, anders wordt het u en mij te veel.
Tijd om het monster in de bek te kijken Er is meer aan de hand dan een toevalligheid van veelvoudig grote en kleine stommiteiten begaan door onze bestuurders. Je hoort heden ten dage uit verrassend veel monden uit de hoogste legioenen binnen de politieke elite zelf dat een “politiek-bestuurlijke cultuurverandering nodig is”. Maar dat gaat juist niet samen met de puzzelende, powerpoints-met-verbeterpuntjes projecterende micromanagement-fetisj van de Ruttegeneratie. Niet goed genoeg, getuigt een brede roep tot aan hun eigen gremia om een “cultuuromslag”. Het wordt tijd om het monster echt in de bek te kijken, zien wat grondig mis is.
De huidige generatie politiek-bestuurlijke top ontbeert verticaliteit en horizontaliteit. Het is de Haagse zandbak dat de reikwijdte van hun sensitiviteit bepaalt. Huppelend tussen een baan als politiek assistent van een Kamerlid; speechschrijver van een Minister, topambtenaar hier, dan weer zelf Kamerlid daar, en alsmaar hopend op een ministerschap. Een farce in en om het Binnenhof, losgezongen van maatschappelijke werkelijkheid.
Dwars door partijpolitieke scheidslijnen moet onze politiek-bestuurlijke elite zich opnieuw gaan uitvinden, een uitweg vinden uit de huidige zelfvervreemding van de samenleving. Onze politiek-bestuurlijke elite is de verbinding met het eigen ontstaansverhaal en met gelaagdheid van onze samenleving kwijt. Dit noem ik tekort aan verticaliteit. Het onvoldoende geworteld zijn in deze samenleving. Dat slaat zowel op een gebrek aan inlevingsvermogen met verschillende lagen in onze samenleving als een gebrek aan geworteld intellectueel besef van de waarde van representatie en communitarisme, de diepere moraal van de Nederlandse democratie.
Vertrouwen in de politiek Het vertrouwen in de politiek loopt al ruim vier decennia – sinds de ontzuiling – op zijn reserves in Nederland. Wat in de afgelopen eeuwen aan het vertrouwenspatroon tussen politiek en burgers was opgebouwd, is zo goed als weg. Er moeten nieuwe bronnen worden aangeboord en nieuwe patronen ontwikkeld worden, het politieke bestel moet dringend vernieuwd. De burgerstem en burgerlijke engagement en verbondenheid met het stelsel moet op een nieuwe wijze geïncorporeerd worden bij het ontstaan en evalueren van de beslissingen en het beleid.
De praktiserend-collectivistisch gelovige verzuilde samenleving bestaat niet meer. Al doen ons omroepbestel, onze onderwijs-ordening en zelfs onze ontwikkelingssamenwerking-organisaties, alsof de bezielde verzuiling niet weg is. Realiteit is dat ons sociaal verkeer, onze betekenisgeving aan vreedzaam samenleven en onze zingeving amper nog geënt zijn op die ordening en de bijbehorende moraal. Onze samenleving dreigt los zand te worden, een verzameling dikke ikken. Des te belangrijk wordt het herijken van de Polis , de politieke gemeenschap, om de samenleving bij elkaar te houden.
Versplintering van het politieke landschap Tekenend was bij de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen het ongekend aantal politiek partijen dat meedeed dit jaar: 37. Tekenend is ook het aantal politieke partijen dat een zetel heeft veroverd in de Tweede Kamer: 17 om precies te zijn, ook meer dan ooit. Politiek doet er meer dan ontzettend toe in onze tijd.
Maar deze overenthousiaste diversiteit aan partijpolitiek heeft ook een keerzijde: voor elk geklaag is er zo goed als een partij. Dit gaat niet meer over de zegeningen van een meer-partijen-democratie. Dit gaat over vergevorderde maatschappelijke fragmentatie, met een Babylonische spraakverwarring in de Kamer in het vooruitzicht, en dat midden in de grootste crisis na de Tweede Wereldoorlog.
Neen, niet nog meer politieke partijen maar andere en aanvullende politieke instrumentaria heeft de burger nodig om zich te herkennen in politieke besluitvormingen en om onderling een nieuw gedeeld verantwoordelijkheidsgevoel, lotsbestemming en wij-gevoel te ervaren.
Een ander chronisch tekort van onze zittende elite (dat ongetwijfeld met de eerste samenhangt) is horizontaal van aard en heeft betrekking op hoe de huidige politieke elite zich tot de wereld en het nú verhoudt. Een politieke elite die niet meer geaard is in zijn samenleving steekt zijn hoofd liever in het zand voor de grote uitdagingen die er komen gaan. Globaliseringvraagstukken van onze tijd liggen niet goed in de markt van verkiezingen. Immigratie, klimaat, Europa, racisme: het zijn stuk voor stuk grote vraagstukken die of door populisten in de marge, of door actie- en protestgroepen van buitenaf op de politieke agenda zijn gezet, niet door de huidige top van onze politieke-bestuurlijke elite.
Vinden we het gek dat de boeren razend zijn, als ze jarenlang door de zittende politiek – CDA voorop – gesust zijn, in plaats van geholpen te worden zich uit het moeras van intensieve landbouw en veehouderij te bevrijden. Vinden we het gek dat de antiracismebeweging zich steeds feller gaat verzetten als onze premier voorop jarenlang racisme in Nederland heeft gebagatelliseerd? Is de met zijn koffiekan protesterende burger op het Museumplein, die boos is dat hem door de coronamaatregelen zijn goedkope vlucht naar Mallorca is afgenomen, werkelijke onredelijker dan de minister die in de tijden dat massaverkeer verleden tijd lijkt, toch tegen wil en dank door wil met vliegveld Lelystad en met het kappen van de bomen van Utrechtse Amelisweerd voor meer asfalt?
Nieuwe leiders gezocht We hebben andere leiders nodig. Leiders tot wie de ernst van de zaak oprecht doordrongen is en die niet noodgedwongen door jarenlang spitwerk van Omtzigt & co en dankzij een stommiteit van demissionair minister Ollongren nu opeens de mond vol hebben van “tegenmacht” en “burgerperspectief”. Leiders geworteld in onze samenleving en met inlevingsvermogen met verschillende lagen van onze samenleving. We hebben meer dan ooit ook nobelheid nodig en moed, en vooral oprechtheid onder onze leiders.
Het zijn eigenschappen die in de regel samenhangen met hoe sterk een mens aan verticaliteit beschikt, verbonden is met een gemeenschap en zich verbonden voelt met een zienswijze.
En ook graag wat meer leiders van buiten de Haagse zandbak. Geen beroepspolitici maar met ware levenservaring, zicht op en inzicht over de dynamiek van de wijde wereld daarbuiten. Leiders met meer horizontaliteit, een bredere reikwijdte aan kennis en inlevingsvermogen met de wereld anno 2021. Kortom, minder lilliputters en meer politiek leiders met een hoofdletter P graag.
Leiders die ons een horizon kunnen bieden die waardiger is dan de belofte van een duur test-evenement. Leiders die ons uitdagen om de weg van transformatie op te gaan, samen nieuwe paden te gaan effenen naar een nieuwe leefbare wereld van morgen. Die ons moed inspreken om te durven dromen over die nieuwe wereld en om met daden die dromen kracht bij te zetten. Alleen dan schijnt weer het licht.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (19)

Bouwman2
Bouwman217 apr. 2021 - 8:24

Ergens las ik, waarschijnlijk op TELETEKST dat nieuwe leiders zich aandienen in het Koninktijk der Nederlanden. De oude leider kreeg een knauw en de nieuwe dienen zich aan. Het gaat dan om met name Kaag,en Omzigt. Wat beiden gemeen hebben met elkaar is dat ze dingen naar de hand te zijn die de marionetten laat dansen. Ze verschillen met elkaar is het besef dat die hand altijd wordt afgehakt.

Het schrandere konijn
Het schrandere konijn17 apr. 2021 - 7:24

Zolang er meer lobbyisten in Brussel rondhangen dan politici kunt u enige verandering op uw buik schrijven, waarde scribent. En zolang er met gefalsificeerd bewijs en drogredenen innovatieve milieuvriendelijke technieken voor bijvoorbeeld de visserij worden tegengehouden omdat de visserijbelangen van enkele belangrijke landen groter zijn dan het redden van het klimaat is dit gewoon trekken aan een dood paard.

Martin Wester
Martin Wester17 apr. 2021 - 7:06

De hang naar grote, alwetende leiders (rechts of links) die wel even zeggen hoe iedereen moet leven, is gewoon eng en brengt uiteindelijk niets goeds.

1 Reactie
Woeki Hypo
Woeki Hypo17 apr. 2021 - 15:12

@Martin Wester, 17 april 2021 at 09:06, Ik vind het (ook) eng, dat humanistische partijen (seculier of religieus) zogenaamde leiders hebben en niet alleen voorzitters voor relevante (beperkte) taken. Dit leiderschap is voor mij het eerste teken van hypocrisie en verval van deze humanistische partijen. Woeki Hypo is gematigd liberaal.

Minoes&tuin
Minoes&tuin17 apr. 2021 - 5:46

Ik plaats het hier nog maar een keer, staat ook onder Simons. Ben bang dat mensen dat niet meer allemaal lezen. https://www.ed.nl/binnenland/ggd-kon-niet-anders-dan-falen-al-een-dag-na-eerste-positieve-test-in-nederland-overvraagd~a594f3b2b/

1 Reactie
Minoes&tuin
Minoes&tuin17 apr. 2021 - 5:48

Dit gaat ook over onze allochtone medemens en de aanpak va de epidemie! Waarom er zoveel in het ziekenhuis kwamen volgens sommige geïnterviewden. ( betrokkenen)

The Apple
The Apple16 apr. 2021 - 20:36

De noodzaak om winst te maken laat moed, nobelheid en vooral oprechtheid niet toe, dus als je winst wilt maken zul je je zo moeten opstellen als de VVD. Dacht iemand misschien dat dat toevallig zo is? Zelfs de sociaal-democraten weten niet aan economische valstrik van het kapitalisme te ontsnappen. Op zijn best zitten ze met vele dilemma's en -dus- met vele afsplitsingen. Zelfs de SP is tot dat gilde toegetreden. Moed is hetzelfde als de moed hebben voor een revolutionaire afsplitsing, een partij die niet bang is om te verkondigen dat ze de boel op de -linkse- kop wil zetten. Moed is ver te zoeken.

1 Reactie
Woeki Hypo
Woeki Hypo17 apr. 2021 - 14:54

@The Apple, 16 april 2021 at 22:36, Niet (voldoende) winst of eigenbelang is het probleem, maar hier maximale winst of (maximaal) egoïsme. Met egoïsme als een te veel aan eigen belang. Men zal dus in de praktijk een (micro) oordeel moeten hebben over deze kwantitatieve (macro) aspecten. Dit micro oordeel is niet mogelijk zonder ethiek, democratie en wetenschap. Helaas corrumpeert het huidige neoliberalisme van hoogopgeleiden (wetenschap), een wetenschappelijk extremisme (maximaal egoïsme) en een totalitarisme, (bijna) alle domeinen van het leven. Inclusief politieke partijen, waarvan je het niet zou verwachten. Hypocrisie van (zogenaamde) leiders, autoriteiten, deze partijen, hoogopgeleiden en wetenschap is het eerste probleem. Woeki Hypo is gematigd liberaal.

gimli55
gimli5516 apr. 2021 - 15:02

Heel veel woorden om duidelijk te maken, dat er politici nodig zijn die de oorzaak aanpakken in plaats met ineffectieve maatregelen te komen om de gevolgen te bestrijden. Er moet persectief komen en een alternatief geboden worden op een falend systeem wat al te lang de dienst uitmaakt. Visie en inhoud, in plaats van overmatige interesse in poppetjes en nog meer van hetzelfde. Weg met het neoliberalisme en alle uitwassen zoals marktwerking als goed voorbeeld.

FransAkkermans1947
FransAkkermans194716 apr. 2021 - 14:44

Van de week kwam het CBS met het bericht dat de laatste vijftig jaar het inkomen meer dan verdubbeld is. Dit feit is een bedreiging voor de bestaansredenen van menig columnist. Er zal het nodige op af gedongen worden maar feiten zijn feiten: de welvaart is toegenomen, de ongelijkheid niet. Er mankeert van alles in dit land zoals Nekuee aanvoert, en vooral bij de overheid gaat er veel mis, maar de achtergrond voor de meeste mensen is deze: tel uw zegeningen. Een revolutie is verder weg dan ooit. (https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2021/15/inkomen-nederlanders-in-50-jaar-meer-dan-verdubbeld)

4 Reacties
ton14024
ton1402416 apr. 2021 - 17:54

F, het gaat over het netto gemiddelde. Iedereen weet dat de loonkloof groter is geworden. De groep laagbetaalden groeit dus.

The Apple
The Apple16 apr. 2021 - 20:50

Het CBS berekent het inkomen per persoon en niet het inkomen per huishouden, terwijl huishoudens voor een hoger inkomen veelal meer uren zijn gaan werken. Tweeverdieners hebben dus een hoger inkomen per persoon – twee inkomens gedeeld door twee – dan eenverdieners. Maar dat steeds meer huishoudens allebei moeten werken zie je niet terug in het rapport. Daarnaast berekent het CBS dat de overheid een deel van de welvaart opslokt en dat weer uitgeeft aan zorg. Anders waren die kosten terechtgekomen bij de burger, aldus het CBS. Maar die zorg is niet hetzelfde als inkomen. Het vangnet is er wel, maar niet iedereen maakt daar gebruik van. Ik heb moeite met gemiddelden. Ja, gemiddeld gaat het prima. Er zijn genoeg Nederlandse tweeverdieners met een vast contract, een koophuis en twee auto’s voor de deur die drie keer per jaar op vakantie kunnen, die geld hebben voor de sportclub van hun kinderen. (..) Voor een groeiende groep Nederlanders is de arbeidsmarkt echter onzeker geworden. En onzekerheid zit nooit in een getal. Met een flexibel contract heb je wel een inkomen, maar die onzekerheid wordt daar niet mee gemeten. Een andere nuance die je niet terugziet: mensen die huren in plaats van een koophuis hebben, meer huur betalen en niet profiteren van een huis dat in waarde toeneemt - https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/de-vraag-die-het-cbs-eigenlijk-had-moeten-stellen-is-worden-de-verschillen-groter~ba6f255b/

Exkraker
Exkraker17 apr. 2021 - 8:53

Klopt, met de meeste mensen gaat het heel goed in Nederland. Je ziet het aan de lijstjes, Nederland stond onlangs ook weer in de Top 5 van mensen die het gelukkigst zijn. En het CBS weerlegt op overtuigende wijze een hardnekkig frame.

The Apple
The Apple17 apr. 2021 - 22:33

Exkraker: "Klopt, met de meeste mensen gaat het heel goed in Nederland. " En als daar kinderarbeid voor nodig is in verre vreemde landen, dan is FransAkkermans1947 daar niet tegen. En de Exkraker waarschijnlijk ook niet.

Martin007
Martin00716 apr. 2021 - 14:18

zien wat grondig mis is. Dat is juist het probleem. De bevolking ziet niet wat er grondig mis is: hun eigen stemgedrag. De 80 % die op een liberale partij stemde, heeft niet door dat het overgrote merendeel van die kiezers heel veel problemen gaat krijgen door hun eigen stemgedrag. Er zijn maar heel weinig mensen die voordeel hebben bij een nachtwakersstaat. De politici van VVD, CDA, D66, PvdA, Forum, PVV, JA21 en Groen Rechts horen in ieder geval bij de winnaars.

1 Reactie
ton14024
ton1402416 apr. 2021 - 19:08

Ongekend onrecht gaat veel verder dan stemgedrag.

Greendutch
Greendutch16 apr. 2021 - 12:59

van harte eens met de stelling. opmerkelijk dat een 79 jarige het blijkbaar wel snapt - dit n.a.v. wat ik afgelopen week allemaal over zijn werkwijze en ideeën heb gehoord- Tjeenk Willink schijnt beter aan bovenstaande omschrijving te voldoen dan leden van het kabinet mét 'omhang' (wat er allemaal omheen hangst aan spindocters, persoonlijk assistenten etc) vandaag de dag.

JJP2
JJP216 apr. 2021 - 12:36

Mooi verhaal en veel open deuren, maar is het politiek gekonkel niet van alle tijden? Zoveel mensen, zoveel meningen. Compromissen sluiten, wheelen en dealen, beïnvloeden, dat is toch de aard van het beestje? Tenzij we met zijn allen besluiten de macht in handen te geven van een absolute leider a la Adolf H of Josef S, zullen we hiermee moeten leven.

1 Reactie
gimli55
gimli5516 apr. 2021 - 15:04

Tussen de werkelijkheid van nu en de werkelijkheid van Hitler, zit een wereld van verschil en is de keuze legio. Blijven doen wat we nu doen, omdat we anders in de Hitler wereld terecht komen, is natuurlijk onzin. Alles in de politiek is een keuze, geen natuurramp.