Nieuw kabinet wil de zakken van ministers en topbestuurders stevig gaan vullen

In het coalitieakkoord staat een raadselachtige passage. Het is onduidelijk door wie deze er precies in is gefrommeld. Leest U even mee:

"We werken aan de deskundigheid en vakmanschap van de overheid door mensen met specialistische kennis vaker in vaste dienst te nemen in plaats van in te huren en hen dezelfde waardering en loopbaanmogelijkheden te geven als managers. Daarvoor houden we de Wet normering topinkomens tegen het licht, geïnspireerd op Singapore. Daarmee kan externe inhuur waar mogelijk worden teruggebracht van de huidige 15,4% van de totale personele uitgaven naar 10% (de ‘Roemernorm’)."

Met andere woorden: de bestuurlijke en ambtelijke top komt er nu maar bekaaid af met die Balkenende-norm. Die moet omhoog. Dit staat dan in een document dat grote bezuinigingen bepleit op alle vormen van zorg en sociale zekerheid om daarmee de groei op de oorlogsbegroting te dekken. Senioren en chronisch zieken worden afgerekend op het feit dat we te weinig drones hebben om Rusland op een geloofwaardige wijze af te schrikken.

De verwijzing naar Singapore heeft waarschijnlijk te maken met het beloningssysteem dat ze daar al een jaar of tien voor ministers en topambenaren kennen. Hun salaris heeft een vaste component en een variabele die samenhangt met de economische groei. Daarnaast zijn er bijzondere beloningen.  In de absolute top van de bureaucratie worden momenteel salarissen betaald tot $ 2 miljoen per jaar. Dat is omgerekend € 1.334.269. Hier zijn alle mogelijke beloningen bij meegeteld. Als het slechter gaat met de economie, dan merken Singaporese topambtenaren dat onmiddellijk in hun portemonnee want ze geloven daar erg in beloning naar meetbare prestatie. In dit land is zulks niet het teval.

Een week voor de bordesfoto met de koning van het kabinet Jetten komt de aap uit de mouw. Het Adviescollege Rechtspositie Politieke Ambtdragers (Arpa) onder leiding van D66 mastodont Alexander Rinnooy Kan presenteert het advies de salarissen van de bestuurlijke top met achttien procent op te krikken. Het kabinet moet het aandurven de moeilijke discussie daarover te voeren, aldus de voorzitter. Immers, zo stelt het advies:

"Het politieke ambt is een van de fundamenten van onze democratie. Burgemeesters, wethouders, raadsleden, gedeputeerden, Kamerleden, ministers en vele anderen dragen de verantwoordelijkheid om besluiten te nemen die direct invloed hebben op het dagelijks leven van miljoenen burgers. Een goede, gewetensvolle uitoefening van het ambt is in het belang van iedereen. Passende arbeidsvoorwaarden kunnen daar in belangrijke mate toe bijdragen."

Met andere woorden: voor de symbolische vergoeding die deze steunpilaren van de democratie nu maandelijks op hun rekening vinden, kun je niet al te veel meer verwachten. De beloningen moeten omhoog en stevig ook. Anders worden ze omkoopbaar.

Voor het overige maakt de burger er het zelf naar met zijn torenhoge eisen:

"Een overheersende indruk is dat de taakzwaarte van politieke ambtsdragers significant is toegenomen. Maatschappelijke vraagstukken worden steeds complexer en de verwachtingen van burgers nemen toe: de overheid moet krachtig, wendbaar, transparant, dienstbaar, rechtvaardig én snel maatwerk leveren."

Een hoop stennis maken en voor een dubbeltje op de eerste rang willen zitten, met dat calculerende gedrag moet het maar eens afgelopen zijn. Voor niks gaat de zon op. Daarom moet je juist nu de discussie voeren over de schamele salarissen op de hoogste bestuurlijke niveaus. De 'moeilijke' en 'ingewikkelde' discussie die ongetwijfeld zal moeten leiden tot onorthodoxe, misschien zelfs impopulaire uitkomsten.

Als het kabinet Jetten de stemming in het land een klein beetje aanvoelt, dan zou het laatste waar het op zit te wachten een dergelijk advies zijn van wereldvreemde ons-kent-ons-figuren. Het is volstrekt duidelijk dat een regeringsploeg die ons met klem voorhoudt dat we voor onze vrijheid 'met zijn allen' pijnlijke bezuinigingen moeten accepteren,  dat zo´n regeringsploeg niet tegelijk de beloning van zichzelf en de hele bestuurlijke top sterk kan verhogen. Omdat het werk zo zwaar is geworden, omdat de goede mensen anders weglopen en omdat met de huidige hongerlonen de integriteit misschien in gevaar komt.

Toch belooft de passage over Singapore in het regeerakkoord weinig goeds want die spoort nauwkeurig met het advies van Rinnooy Kan c.s. De verantwoordelijke minister die de eerste punt van deze giftige taart op zijn bordje krijgt, is de bewindspersoon van Binnenlandse Zaken, Pieter Heerma. Als welwillende Nederlander die dit kabinet alle goeds toewenst, zou ik hem de volgende woorden in de mond willen leggen: "Voor dit soort documenten, meneer de voorzitter hebben wij op het departement een speciaal bureau met buitengewone, nu al haast geheel gevulde laden. Daar komt het onderin." Dan kijkt hij even naar Rob Jetten vlakbij hem in vak K. en voegt daaraan toe: "Het wantrouwen in de politiek is zo ook wel groot genoeg."

Maar zo zal het vast niet gaan. Anders waren die zinnetjes over Singapore nooit in het regeerakkoord gekomen.

Bekijk hier de leden van de ARPA met hun konterfeitsel. Verrek, wie zien we daar? De gouverneur-generaal van de kolonie Rotterdam-Zuid Marco Pastors.

Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen en de affaire rond het Groninger aardgas evenmin zeker nu de laatste putten open blijven en Friesland zo´n schandalige compensatie is geboden voor het toestaan van nieuwe winningen.

Beluister Het Geheugenpaleis , de wekelijkse podcast van Han van der Horst en John Knieriem over politiek en geschiedenis. Nu; de onvermijdelijke Epstein.