Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

De Nederlandsche Bank biedt excuses aan voor slavernijverleden

President Klaas Knot vertelt over de praktijken van zijn historische voorganger
Joop

Nieuw kabinet moet toekomst verkennen met klimaatscenario’s

  •  
21-05-2021
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
droogte

© cc-foto: PublicDomainPictures

We tasten in het duister over hoe klimaatverandering ons leven gaat beïnvloeden
Omdat we – gelukkig maar – nog geen klimaatcrisis hebben meegemaakt, weten we dus ook niet uit ervaring hoe een opwarming met 2 of zelfs 3 graden ons leven gaat beïnvloeden. Of hoe we ons daarop kunnen voorbereiden.
En dat is een probleem. Door de verandering van het klimaat is onze toekomst ongewisser dan zij sinds het einde van de Koude Oorlog is geweest. Klimaatverandering is een echte gamechanger en heeft invloed op vrijwel alle beleidsterreinen.
Het gaat daarbij niet alleen om zeespiegelstijging, wateroverlast of waterschaarste cq. verdroging. Het gaat ook over de ontwikkeling van de economie en de werkgelegenheid, om inzicht in welke bedrijfstakken gaan krimpen of juist groeien, om effecten op de gezondheid, biodiversiteit, landbouw, voedselvoorziening, infrastructuur, om nationale en internationale veiligheid en om migratie. En zoals we met de gele hesjes in Frankrijk hebben gezien, heeft klimaatbeleid ook nog eens de potentie om maatschappelijke tegenstellingen aan te wakkeren en daarmee de politieke stabiliteit te beïnvloeden.
Scenario’s als hulpmiddel Alleen een ziener kan in de toekomst kijken, maar gelukkig zijn er wel manieren om toekomstige ontwikkelingen op systematische wijze te verkennen. Een hulpmiddel dat hierbij vaak wordt ingezet, is het opstellen van scenario’s. Op de assen van een assenkruis worden twee onafhankelijke variabelen met grote impact gezet. Vervolgens worden de kwadranten van het assenkruis ‘ingevuld’ met mogelijke toekomsten. Zo hebben de Nederlandse planbureaus in 2004 in hun publicatie ‘ Vier vergezichten op Nederland’ meer of minder internationale samenwerking en een grote rol voor de overheid of juist een grote rol voor de markt als variabelen gekozen. In de ‘Toekomstverkenning Welvaart en Leefomgeving’ uit 2006 is gekozen voor scenario’s met groei van de economie en groei van de bevolking als variabelen.
Het ‘bouwen’ van scenario’s is een bewerkelijke klus. Daar staat tegenover dat scenario’s veel inzicht opleveren, bijvoorbeeld in welke maatregelen in de onderzochte toekomsten goed uitpakken. Maar scenario’s laten ook zien waar je extra alert op moet zijn en wat je vooral niet moet doen. Het is dus slim om scenariostudies te laten uitvoeren. Alleen beschikt onze overheid nog niet over toekomstscenario’s met klimaatverandering in de hoofdrol.
Gelukkig wordt er al het een en ander onderzocht. Zo heeft het IPCC de invloed van onder andere klimaatverandering op onze voedselvoorziening onderzocht. Conclusie is dat als we zo doorgaan, er vanaf 2050 voedseltekorten dreigen. De Amerikaanse regering benoemt  klimaatverandering als existentiële bedreiging van de veiligheid. En in Nederland wordt  onderzoek gedaan naar scenario’s voor zeespiegelstijging. Maar een alomvattende verkenning van de economische, fysieke en sociale effecten van klimaatverandering voor Nederland ontbreekt dus nog. En dat is een groot gemis. Want hoe kunnen we inspelen op kansen en bedreigingen zolang we ze niet systematisch in kaart brengen?
Een bijkomend voordeel van klimaatscenario’s is dat ze ons beter in staat stellen om te discussiëren over de vraag op welke toekomst we willen sturen. En dat hierdoor mogelijk het urgentiegevoel met betrekking tot de risico’s van klimaatverandering toeneemt.
Kabinetsformatie Momenteel vindt in Den Haag de inhoudelijke verkenning plaats voor de vorming van een nieuw kabinet. Maatregelen om de klimaatcrisis te temperen en om de economie op een duurzamere koers te brengen zijn daar een belangrijk onderdeel van.
Het zou dan ook verstandig zijn om de gevolgen van de klimaatverandering voor Nederland in kaart te brengen. Momenteel zitten we wereldwijd al op een opwarming van 1,2 graad Celsius en alleen bij wereldwijde en grootschalige actie op de héél korte termijn is het mogelijk om onder de 1,5 graad opwarming te blijven. Overigens warmt het landoppervlak sneller op en is Nederland nu al 2 graden Celsius opgewarmd. Met de huidige beloften van landen om hun uitstoot te reduceren zitten we op een koers van opwarming met 3 graden.
De kabinetsformatie is een perfect moment om een brede scenariostudie af te spreken. De opdracht zou kunnen luiden: onderzoek de effecten van klimaatverandering op de ontwikkeling van de Nederlandse economie en de werkgelegenheid, gezondheid, biodiversiteit, landbouw, voedselvoorziening, infrastructuur, nationale en internationale veiligheid, migratie en politieke stabiliteit, ook in onderlinge interactie. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de voedselproductie die onder druk komt waardoor prijzen stijgen, er onrust onder de bevolking ontstaat, migratiestromen verder toenemen en de politieke stabiliteit onder druk komt.
Breng daarbij in kaart welk beleid nuttig is om negatieve effecten te dempen en om positieve effecten te versterken. En doe dat voor een temperatuurstijging van 1,5 (basisscenario), 2 en 3 graden Celsius wereldwijd. Op de andere as zou je bijvoorbeeld ‘(internationale) samenwerking/solidariteit’ versus ‘ieder voor zich’ kunnen plaatsen.
Het is hoog tijd dat we beter zicht krijgen op hoe onze toekomst er met klimaatverandering uit ziet. Zodat we ons optimaal kunnen voorbereiden. Aan de slag!

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (31)

pJansen2
pJansen223 mei 2021 - 6:32

Prima hoor dat we iets aan milieu doen. Net als iedereen bevuil ook ik mijn nest niet graag. Maar laten we ophouden met die onvolwassen en kinderlijke oplossingen. Ik heb het over de infantiele ideetjes dat je het met biogascentrales, "van het gas af", windmolens en zonnepanelen allemaal gaat oplossen. Enig idee hoe Nederland er uit gaat zien als aan al dat onnozele wensdenken wordt voldaan? Neem alvast een kijkje in de Flevopolder zou ik zeggen. Het toekomstige uitzicht waarvoor u afgelopen verkiezingen heeft ingestemd.

1 Reactie
Paul van Egmond
Paul van Egmond23 mei 2021 - 12:52

En toch zal het nodig zijn pJansen. Het is mogelijk en het gaat gebeuren. Weet u wat wel onnozel is? Als land dat deels beneden de zeespiegel ligt afdingen op de energietransitie. Dat is koren op de molen van de tegenstribbelaars in de rest van de wereld. We hebben hun medewerking hard nodig want als zij verzaken, krijgen wij natte voeten.

Minoes&tuin
Minoes&tuin23 mei 2021 - 1:52

De baste oplossing voor het moment is alle bestaande nog niet geïsoleerde huizen isoleren, overal zonnepanelen op de daken en de industrie aanpakken als ze niets doen aan hun uitstoot. Het ergste waar we mee bezig zijn is die stroomslurpende datacentra hier bouwen, die goedkoop al onze groene energie opslurpen zodat wij er per saldo niets aan doen, maar wel de lasten dragen daarvan. Dat mag de burger dus voor betalen en de overlast van accepteren. Zijn ze gek geworden in Nederland? Ja dus.

1 Reactie
Minoes&tuin
Minoes&tuin23 mei 2021 - 1:54

de baste=de beste, dat = daar

Minoes&tuin
Minoes&tuin23 mei 2021 - 1:47

Heb ik het goed begrepen dat Baarsma een extra handel opzet in CO2 rechten. Als boeren minder CO2 gaan uitstoten en ze verkopen die rechten aan de industrie dan schiet het klimaat daar toch niets mee op? Indien dat juist is zijn wij dan niet indirect de industrie aan het subsidiëren of de boeren voor het minder en vervolgens meer uitstoten. Of hoe moet ik dat zien die 'carbon-bank'.

1 Reactie
gimli55
gimli5523 mei 2021 - 9:21

Het probleem wordt hier niet mee opgelost, mar dat geldt voor de meeste maatregelen. Ze leveren de staat meestal meer inkomsten op in de vorm van belastingen en accijnzen. VB : er is te veel verkeer en te veel files, we voeren rekeningrijden in. De hoop of belofte dat er dan minder auto's op de weg rijden of minder files ontstaan, gebeurt niet. Het resultaat : meer inkomsten voor de staat en het probleem is niet opgelost. Een maatschappelijk probleem los je soms op door de gevolgen te compenseren of te verzachten. Dat geschiedt door investering, niet door meer geld binnen te harken. Baarsma is een aanhanger van de marktwerking, waarbij een "product" moet worden afgenomen, wat de staat weer een hoop geld oplevert, zonder dat het probleem opgelost wordt. Dat is de consumptie maatschappij, waarbij principiële problemen worden opgelost door de consument een product te laten kopen, wat het niet nodig heeft, en wat niets oplost. Neoliberalisme is hebberig, corrupt, repressief en zorgt voor tweedeling tussen de have's en de havenot's.

Déjà vu
Déjà vu22 mei 2021 - 11:52

Plankton is cruciaal voor het leven op aarde. Daarom is het verwonderlijk dat er nog zoveel onbekend is over deze organismen. Bekend is wel, dat het zeer gevoelig is voor temperatuurstijging. Modellen opstellen is een leuke hobby, waar je zo nu en dan ook nog iets aan hebt. Echter, het verzamelen van harde gegevens verdient voorrang boven het doen van theoretische prognoses. Maak derhalve haast met het onderzoek naar plankton!

Leman
Leman22 mei 2021 - 11:49

De suggestie dat de mens aan de thermostaatknop van de aarde kan draaien is niet serieus te nemen. Een wensdenken van velen, dat wel. Wanneer stoppen ze nu eens met het verspreiden van dit soort ongefundeerde theorieën? Of is het bedoeld om bepaalde economische activiteiten op te starten met alleen winstoogmerk? Dan valt dit onder het kopje volksverlakkerij en oplichting.

3 Reacties
Déjà vu
Déjà vu22 mei 2021 - 14:49

"De suggestie dat de mens aan de thermostaatknop van de aarde kan draaien is niet serieus te nemen." Welke wetenschappelijke bevindingen moet ik volgens u nog meer met een korreltje zout nemen? Dat de biodiversiteit met 50% is afgenomen. Dat de aarde niet bolvormig is. U zegt het maar!

gimli55
gimli5523 mei 2021 - 9:29

@Leman je kunt niet verwachten dat een verzevenvoudiging van de wereldbevolking en het opstoken van de wereld voorraad grondstoffen in 100 jaar geen invloed heeft op het klimaat, waarvan altijd gezegd is dat het een delicaat evenwicht is. Het kan zijn dat je de oplossing niet hebt, of de intelligentie mist om het te bedenken. De thermostaat knop zijn we met z'n allen, onze footprint is vele malen te groot in verhouding met het dierenrijk. Welke theorieën zijn ongefundeerd? Dat 50% van de biodiversiteit verdwenen is, of dat 75% van de insecten verdwenen zijn? Dat zijn geen theorieën, maar meetbare feiten. Je kunt debatteren over welke oplossingen noodzakelijk zijn en tot waar je kunt gaan. Zelfs de economische gevolgen van de aanpak. Je kop in het zand steken en lalala roepen, lost niets op.

Leman
Leman23 mei 2021 - 20:46

@ gimli55 Dat 50% van de biodiversiteit verdwenen is, of dat 75% van de insecten verdwenen zijn? Dat heeft een andere oorzaak: Landbouwgif, industriële gif die in oppervlaktewater en in de lucht komt, overbemesting en o.a. wereldwijde (inclusief Nederland) ontbossing.

Minoes&tuin
Minoes&tuin22 mei 2021 - 8:01

De economie redden, veiligstellen door de aarde te redden van opwarming? Weten mensen eigenlijk wel wat wat ze dan aan het 'redden' zijn?

tempest
tempest21 mei 2021 - 18:28

Er is geen enkele reden om aan te nemen dat de huidige wereldwijde beloftes zullen worden gehaald, laat staan dat er de komende tijd veel extra stappen worden gezet. Werk dus vooral aan 3 graden scenarios. En dan aan verschillende scenario’s die we steeds verder zelf in de hand hebben, want het is intens naïef om ervan uit te gaan dat internationale samenwerking tijdig kan worden geregeld: dat is namelijk eerder uitzondering dan regel. Uiteraard ben ik geen voorstander van een intens nationalistische benadering van de gevolgen van klimaatverandering, maar de kans dat je zo’n scenario nodig gaat hebben is er zeker.

1 Reactie
Leman
Leman22 mei 2021 - 12:06

Uiteraard ben ik geen voorstander van een intens nationalistische benadering van de gevolgen van klimaatverandering, maar de kans dat je zo’n scenario nodig gaat hebben is er zeker. Nederland gaat de wereld redden. Dream On.

TwoTone
TwoTone21 mei 2021 - 17:04

Goed plan: en laten we dan investeren in maatregelen om ons te wapenen tegen de gevolgen van de temperatuurstijging ipv duizenden miljarden weggooien in een te mislukken poging om de temperatuurstijging te beperken........

3 Reacties
EenMening
EenMening21 mei 2021 - 19:34

Energietransitie is op zich een goed idee. Dus zon- en windenergie en groene waterstof, aangevuld met kernenergie. Waardoor we ook niet langer afhankelijk zijn van Rusland en het Midden-Oosten. Het is natuurlijk ook zaak om te anticiperen op de verwachte stijging van de zeespiegel en de dijken ter verhogen. We kunnen onze kennis ook inzetten om mensen die in laaggelegen kustgebieden wonen te helpen.

ton14024
ton1402422 mei 2021 - 8:14

E, dijken verhogen ok, maar wat doe je met de kunstwerken? Die zeespiegel gaat in potentie meer dan 50 meter stijgen. Wij kunnen, met alle extra inspanning, misschien 5 meter hoger. Ik zie niemand dat investeren.

Starter2
Starter222 mei 2021 - 19:01

50 meter nog wel. Al Gore achtige hoogtes, die zat er maar een factor 200 naast. Jij?

Doomsdayshaman
Doomsdayshaman21 mei 2021 - 16:08

We bestuderen het klimaat en de natuur al god weet hoelang. We zijn nog niet de baas en gaan het niet worden. Teveel landen teveel verdeeldheid. Er zijn teveel factoren waar we geen invloed op hebben, je kunt niet van de natuur winnen. Aanpassen aan de komende veranderingen, zo rap als mogelijk, windmolens en zonnepanelen gaan ons niet redden. En als we dan onszelf uitroeien, gaat de aarde gewoon door.

1 Reactie
tempest
tempest21 mei 2021 - 18:33

Als er echt veel onrust gaat ontstaan dan is juist lokale energie productie een absolute noodzaak.

Minoes&tuin
Minoes&tuin21 mei 2021 - 15:52

https://www.nrc.nl/nieuws/2021/05/20/ga-niet-wachten-op-de-revolutie-doe-nu-iets-a4044316 Srecko Horvat: After the Apocalypse.

4 Reacties
Doomsdayshaman
Doomsdayshaman21 mei 2021 - 19:09

Zeespiegel stijging Marshall eilanden?? Ze groeien! https://www.msn.com/nl-nl/nieuws/Opmerkelijk/bizar-stijgende-zeespiegel-laat-eilanden-groeien/ar-BB1bLqDe Zon en windenergie zijn onvoldoende mogelijk, enige neutrale optie is samen met kernenergie. Liefst thorium. Kijk ook eens objectief naar slachtoffers voor diverse energiesoorten. https://www.nextbigfuture.com/2011/03/deaths-per-twh-by-energy-source.html Voor het overige wel eens met de boodschap dat het zo niet langer kan.

gimli55
gimli5522 mei 2021 - 8:49

@Ook een mening Ik hoor vaak iets over thorium. Er bestaat nog geen thorium centrale en het duurt nog tientallen jaren en misschien wel 40 jaar voor een bruikbare thorium centrale bestaat. De praktische problemen zijn nog lang niet opgelost en blijft de vraag : Is zo'n centrale rendabel? Kernenergie is zeker een optie, maar ook daar : Wat doe je met het afval? Zout-zoet water centrales een idee. Opslag elektriciteit door een hoog en laag gelegen waterbassin met pompen en reactoren. Ontwikkeling watercentrales in de huidige rivieren via omleggingen waterloop.

DanielleDefoe
DanielleDefoe22 mei 2021 - 11:44

Post--apocalyptisch Tsjernobyl is een natuurparadijs.

Stheno
Stheno22 mei 2021 - 15:07

DanielleDefoe, Dat natuurparadijs gaat hier in NL niet lukken. Die oudere Russische troep in Tjernobyl had toen al niet in Europa geplaatst mogen worden. We zullen het helaas moeten doen met een veilige nul CO2 uitstoot zonder natuurparadijs.

Berend22
Berend2221 mei 2021 - 15:28

De klimaat verandering is niet meer tegen te houden dus we kunnen ons beter voorbereiden op veranderingen. Helaas voor Nederland ligt een groot deel van ons land op een zeer ongunstige locatie. De Randstad ligt in een badkuip en het water komt daar van 4 kanten. Misschien handig om dat mee te nemen in de plannen want de dijken kunnen niet alles tegenhouden.

ton14024
ton1402421 mei 2021 - 14:19

Succes met die studie. Ik bereid me liever voor op de verrassingen.

4 Reacties
vdbemt
vdbemt21 mei 2021 - 15:45

Moet je dan niet een beetje een beeld hebben van die verrassingen? Hoe kun je je daar dan anders op voorbereiden? Dat is nou het nut van zo'n studie.

ton14024
ton1402421 mei 2021 - 20:15

Ik ga tiny house. En dan om het kleine bezit. En tegen de tijd dat jullie de waarheid onthuld is, ben ik al over de Alpen.

DanielleDefoe
DanielleDefoe22 mei 2021 - 11:42

Verhuizen als het te koud, te droog, te heet of te nat wordt is al millenia in gebruik .

ton14024
ton1402422 mei 2021 - 12:26

Precies D, zonder dat men met een hangslot aan beton geketend zat.