Netbeheerders willen straftarief voor gebruik van stroom in piekuren

Ze geven iedereen de schuld van de netcongestie behalve zichzelf. Het wordt tijd de namen van de verantwoordelijken te leren kennen

Burgers betalen zich nu al blauw aan de energierekening vanwege Trumps oorlog in de Perzische Golf. Daar komt over een jaar of wat nog het nodige bij. Om te voorkomen dat het overbelaste elektriciteitsnet eruit knalt, komt er een extra strafheffing op stroomgebruik tijdens de piekuren. Dat is voor de Nederlanders die naar opleiding of werk gaan en daarna als zij weer thuiskomen. Op het moment dat ze kans zien de was te doen, de auto op te laden en elektrisch te koken, worden zij daar extra zwaar op afgerekend. Dan had je de stroom maar in de daluren moeten afnemen. Dat zijn nu juist de tijden dat de zo geprezen hardwerkende Nederlander niet thuis is.

Dan zullen bedrijven en particulieren die een nieuwe of een zwaardere aansluiting willen, steeds vaker op een wachtlijst belanden. Het duurt minimaal tien jaar voor het elektriciteitsnet bij de tijd is en de vraag weer zonder problemen aan kan. Als de vernieuwing en versterking tenminste slaagt.

Dit alles viel deze maandag in Goedemorgen Nederland op te maken uit de woorden van Jinny Moe Soe Let, directeur Beleid en Communicatie bij Netbeheer Nederland. Deze club vertegenwoordigt zoals de naam al zegt alle instanties die in Nederland elektriciteits- en gasnetten beheren.

Vervolgens legde mw. Moe Soe Let uit wie daar allemaal verantwoordelijk voor waren. Om te beginnen de burgers zelf met hun neiging op verkeerde momenten stroom af te nemen en bovendien van het gas af te gaan ten faveure van zonnepanelen en warmtewisselaars. Ook verruilden zij steeds vaker hun benzineslurpers en dieseltjes voor elektrische automobielen. Dat kon het piepende en krakende net eigenlijk niet aan. Dan waren er lokale en provinciale overheden die met regelgeving en andere toestanden de bouw van grote hoogspanningsstations in de weg zaten. Ten slotte aarzelden overal in het land omwonenden niet om in het geweer te komen als de bouw van een transformatorhuisje in hun straat dreigde.

Kortom: iedereen had het gedaan behalve de netbeheerders zelf. Naast mw. Moe Soe Let zat brigade-generaal Bouwmeester, stoer in veldtenue en niet in zijn gewone kantooruniform. “Hadden we dat niet lang van tevoren zien aankomen?” merkte hij op.

Dat was de hamvraag maar daar ging niemand op in.

Een netbeheerder, zo leert ons de Wikipedia, is “een onafhankelijk nutsbedrijf dat een transportnetwerk voor energie (gas, electriciteit en warmte) beheert. Netbeheerders zijn te onderscheiden in enerzijds de beheerder van het landelijk hoogspanningsnet (het transmissienet) en anderzijds de regionale netbeheerders, die de energie van het hoofdnet naar de eindgebruikers transporteren. In Nederland is de beheerder van het hoogspanningsnet TenneT en van het aardgasnet de Nederlandsche Gasunie”.

Er moet vanwege Europese regelgeving een onderscheid bestaan tussen dit net en de gebruikers, in dit geval de energiebedrijven, die voor hun gebruik van de netten moeten betalen.

De eindverantwoordelijken voor al deze instellingen hadden tijdig kunnen voorzien wat de energietransitie zou betekenen voor stroomnetten. Dat kun je in verschillende varianten lang van tevoren berekenen. Daar hoef je geen postacademiale opleiding voor te hebben. Toch is het grotelijks misgegaan. De gevolgen worden nu op de samenleving afgewenteld.

We hebben TenneT en Netbeheer Nederland al leren kennen, de regionale beheerders nog niet. Dat zijn Westland Infra, Stedin, REndo netwerken, Liander, Enexis en Coteq.

De leiding van al deze instellingen heeft gefaald. Kennelijk is niemand van plan de Raden van Bestuur van deze instellingen aan te spreken op het feit dat zij het ondanks al hun voorkennis zo ver hebben laten komen. Dit zijn ze:

TenneT: Manon van Beek, Maarten Abbenhuis, Dieuwert Inia
Westland Infra, Paul Langereis
Westland Infra is onderdeel van Juva BV. Directeur: Frank Binnekamp.
Stedin: Trudy Onland, Jaap Verhoeff, aline Arneds, Timo Idema
Rendo: Eddy Veenstra
Liander: M.J. Otto, W.Th. Bien, M.I. Visser, Fd. Schut
Enexis: Marjanne van Ittersum, Jeroen Sanders (tot 1 maart 2026), Han Slootweg, Rutger van der Leeuw
Coteq: Gerald de Haan

De gegevens over deze bestuurders komen uit de jaarverslagen want over het algemeen lopen ze niet te koop met hun functie. In ieder geval waren zij begin dit jaar nog in dienst. Ondanks die bescheidenheid verdienen ze allemaal een grotere bekendheid. Onder hun leiding is namelijk de huidige noodsituatie ontstaan. Die term is niet overdreven. Het overbelaste elektriciteitsnet is een belangrijke rem op de economische groei. Volgens de website Consultancy.nl bedragen de maatschappelijke kosten nu al ongeveer € 40 miljard per jaar.

De bazen en bazinnen van de netbeheerders zullen zeker een hoofdrol spelen in de parlementaire enquête die binnen een jaar of tien wel over dit schandaal gehouden zal worden. Maar dat dan is rijkelijk laat.

We dreigen nu de oplossing van het probleem over te laten aan de veroorzakers, die ook nog eens naar anderen wijzen als het om de schuldvraag gaat. Dat is geen goed idee. Een behoorlijk beoordelingsgesprek is wel het minimum. Probleem: de raden van commissarissen van al deze bedrijven hebben kennelijk het afgelopen decennium ook zitten knikkebollen.

Net als zoveel bovenbazen zullen de dames en heren netbeheerders wel met de schrik vrij komen. Zo gaat het immers in ons land.

Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen en de affaire rond het Groninger aardgas evenmin, zeker nu de laatste putten open blijven en Friesland zulk een schandelijke compensatie geboden krijgt voor het toestaan van nieuwe winningen.

Beluister Het Geheugenpaleis, de wekelijkse podcast van Han van der Horst en John Knieriem over politiek en geschiedenis. Nu: woorden die elk debat vernielen.