Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

De Nederlandsche Bank biedt excuses aan voor slavernijverleden

President Klaas Knot vertelt over de praktijken van zijn historische voorganger
Joop

Nederlander van kleur wil niet langer alleen bekeken worden, maar ook gehoord

  •  
05-06-2014
  •  
leestijd 2 minuten
  •  
BNNVARA fallback image
Ruim een decennium was dit debat een safaritocht, waarin de witte Nederlander met verrekijker de donkere Nederlander observeerde
Er is een radicale verschuiving van perspectief gaande in het debat over de multiculturele samenleving. Het object – de Nederlander van kleur – wil geen object meer zijn. Hij is subject aan het worden en vertelt steeds vaker zijn eigen verhaal in plaats van te figureren in ‘het multiculturele drama’.
De grondslag voor de subject-object scheiding ligt bij de Franse filosoof René Descartes. Volgens Descartes neemt het subject actief waar, terwijl het object passief is en slechts waargenomen wordt. Een perfecte karakterisering van het Nederlandse multiculturele debat. Ruim een decennium was dit debat een safaritocht, waarin de witte Nederlander met verrekijker de donkere Nederlander observeerde:
‘Kijk jongens, daar zijn ze! Allochtonen. Ja, wat zijn ze oververtegenwoordigd hé?’
Of:
‘Hé kijk daar, die is echt heel anders dan de rest! Die doet het enorm goed! Wat knap zeg, kom we gooien wat nootjes naar hem.’
Het subject wil niet langer alleen bekeken worden, maar ook gehoord. Als er niet geluisterd wordt naar zijn verhaal, blijkt de Nederlander van kleur bijzonder inventief in het opeisen van aandacht. Hij kent zijn democratische middelen goed.
Zo kreeg het debat over Zwarte Piet pas echt peper in de reet, toen een kort geding werd gestart. Etnisch profileren kwam op de agenda door een korte film met verborgen camera. De racistische retoriek van de PVV werd eindelijk besproken door een massale aangifte en de nieuwe Nationale Ombudsman kwam niet weg met een verwijzing naar oude excuses voor een racistische uitspraak.
Het object is geen object meer. Het is subject aan het worden en bemoeit zich actief met zijn leefomgeving. En het gaat nog veel vaker gebeuren.
Eindelijk.
Dit artikel verscheen op het weblog van Tofik Dibi

Meer over:

opinie, leven

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (28)

vlaming2
vlaming25 jun. 2014 - 19:26

"Het is subject aan het worden en bemoeit zich actief met zijn leefomgeving. " echter of dat verbetering van de leefomgeving zal zijn heb ik mijn grote twijfels over...zeker met de zeer conservatieve normen en waardes van velen uit deze groep

Michiel Online
Michiel Online5 jun. 2014 - 19:26

Prima, we kunnen nog veel leren van elkaar. GroenLinks met de SP, duurzaamheid en opnieuw elkaar leren kennen. Een stap terug doen voor komende generaties zodat zij niet met de rotzooi komen te zitten. "Enigzins normaal, sociaal Nederland" moet even wakker geschud worden want de asocialen onder ons hebben ons nodig, dat kan je wel zien aan de reacties hier.

RobGeurtsen
RobGeurtsen5 jun. 2014 - 19:26

Mooi Tofik - je maakt een prima punt. Overigens ik denk dat ik dit al jaren mee maak, en tegelijkertijd denk ik dat de inkomensverschillen, en kansen en acceptatie gewoon afschuwelijk achterwege blijven... en je ziet het aan de reactie van Han van der Horst, ja mag niet vallen over weerspraak van de toch eerzame oudere blanke mannen... die hebben echt de wijsheid in pacht. (Zo vermoeiend, net als de mislukte oplevering van de voetbalstadions, echt waar!!) Het is dus helaas een eenzijdige emancipatie en dus het is ook goed dat je die er flink inwrijft Tofik. Klasse!

Zephyr2
Zephyr25 jun. 2014 - 19:26

Ik ben een witte Nederlander. Mijn ouders en grootouders en overgrootouders ook. Wij hebben nooit nootjes gegooid naar allochtonen. Mijn moeder vertelde mij wel eens over de eerste afro man die in Hengelo (O) kwam wonen. Een bezienswaardigheid was hij voor haar zonder dat zij een negatief of positief oordeel over zijn persoon had. Toen ik enkele decenia geleden met een chinese zakenpartner diep de binnenlanden van China introk liep het hele dorp uit om mij te bekijken. Ze hadden nog nooit een blanke in levende lijve gezien. Of je subject of object wilt zijn bepaal je vooral zelf door je eigen handelen.

tinus1969
tinus19695 jun. 2014 - 19:26

Het is goed dat 'Zwarte Piet' hier weer langskomt, omdat dit precies het multiculturele misverstand benoemt dat ook Dibi wil aankaarten -maar dan wel op een andere manier. Voor Nederlandse Surinamers is het slavernijverleden een essentieel onderdeel van hun geschiedenis -het verhaal dat zij (in lijn met wat Dibi schrijft) als subject willen vertellen. Maar voor Nederlandse Nederlanders is de hele slavernij discussie een voetnoot in de koloniale geschiedenis, en nog een kleine ook. Voor 1940 was Suriname als kolonie vrijwel onbekend en irrelevant -als het om kolonien en koloniaal beleid ging, dan ging het om Nederlands-Indie/Indonesie. Een overplaatsing weg van van Indie naar Suriname was een demotie (zie, ter vergelijking: http://nl.wikipedia.org/wiki/Herman_Willem_Daendels#Oneervol_einde). Dat zie je ook aan Zwarte Piet. Als Zwarte Piet een koloniaal symbool zou zijn geweest, dan was hij niet zwart geweest, maar Chinees, of Javaans. Hij zou dan Koelie Kees zijn geweest :-). Rond 1850 (toen Zwarte Piet plots werd uitgevonden) waren slaven, negers/zwarten domweg onbekend in Nederland. Het is opvallend dat de Amerikanen rond dezelfde tijd wel Santa Claus uit Nederland importeerden, maar Zwarte Piet niet, die werd vervangen door Elven (http://en.wikipedia.org/wiki/Santa_Claus). Het omwisselen van Zwarte Piet voor Elven geeft opok de belangrijkste functie aan van Zwarte Piet (en ook Sinterklaas), namelijk een rol als (per definitie niet bestaand, niet naar een echt persoon of groep verwijzende) SPROOKJESFIGUUR. het is goed om juist deze discrepantie te belichten, door de verschillende geschiedenissne te vertellen en te benadrukken.

Magikeven!ikheetMostafa
Magikeven!ikheetMostafa5 jun. 2014 - 19:26

Vrijen met de logica is vaak een criminele gedrag. wilders is tegen Europa,wilders haat Europa, maar wilders zoekt nu wel het Europese Hof om hem te steunen voor twee functies: de ene in het Europese Parlement en tegelijk moet hij zijn zetel in het Nederlandse parlement behouden? Waarom zoekt hij de steun niet bij zijn vriendjes in Amerika en zijn financiers?? Bij Europa die hij haat? Het verstand in Nederland is weggevlogen, sterkte mensen!

FransAkkermans1947
FransAkkermans19475 jun. 2014 - 19:26

De gekleurde Nederlanders zoals Dibi ze noemt hebben natuurlijk altijd al van zich laten horen en aandacht gevraagd voor hun zaken. Ik zou niet weten wat hier nieuw aan is. Of het moet die anti-racistische stroming zijn die zich door de ideologie van de 'white skin privilege' heeft laten inspireren en die manifest is geworden met de Zwarte Piet is Racisme beweging. Veel Politiek & Cultuur, weinig strijd tegen sociaal-economische achterstelling.

Mursili2
Mursili25 jun. 2014 - 19:26

[een radicale verschuiving van perspectief] Een onzinnige formulering...we hebben het sowieso over verschillende perspectieven en er komen er nu een paar bij ..., maar die staan juist vrij (lijn) recht tegenover de bestaande. Het perspectief verschuift dus niet, verdiept eerder.. [Het subject wil niet langer alleen bekeken worden, maar ook gehoord] Dat moet zijn: het object wil niet langer....want een subject doet dat al veel langer...... [Het is subject aan het worden en bemoeit zich actief met zijn leefomgeving. En het gaat nog veel vaker gebeuren] Ja...mooi.... en nu nog even van dat "subject gevoel" af en gewoon lekker meedoen. Dit is nog maar de eerste stap: je (redelijk) in het Nederlands kunnen uiten....iets van basale filosofie afweten...en een stukje kunnen schrijven...Je zegt hier feitelijk dat "we er aankomen". Gewoon "op tijd zijn" is echter wat er verwacht wordt. ...Tofik..wat zegt dit stukje nou... Je schiet er zo ontzettend veel gaten in als overtuigde kaaskop...dat het eigenlijk je eigen stelling onder uithaalt. Roepen: "wij doen nu mee; pas maar op!" ...heeft geen zin. Allereerst als je meedoet is dat omdat je dat van ons mag.....das een gunst van onze kant waar je je niet op kan beroepen. Daarnaast is het niet verstandig met "pas op" te gaan wapperen..want daar houden wij in dit land helemaal niet van. Wij zeggen "pas op" tegen een ieder die wappert.....Daarnaast is de aankondiging van een offensief die dat zelfde offensief eigenlijk grotendeels ontkracht een enorm zwaktebod... Ik zou je aanraden nooit meer het verschil tussen object en subject kenbaar te maken in dit verband (alleen al de associatie met object is stereotiep bevestigend) en van nu af aan vooral alleen te laten voelen wat een subject is....dan voel ik mij als kaaskop namelijk serieus genomen.

Sarah45
Sarah455 jun. 2014 - 19:26

Fantastisch artikel. En helemaal waar. Den Hollander zag de kleurling als een gimmick en gebruikte deze zelfs als iets om periodiek mee te pronken (maar niet te lang hoor). En eerlijk is eerlijk, de eerste groepen allochtonen hielden lang (wijselijk?) hun mond en dachten "laat maar overwaaien". Maar hun kinderen begrijpen niet waarom zij ook anders zouden moeten zijn of doen. En zij grijpen hun recht. Zelfs nog met terugwerkende kracht in zekere zin.

Bouwman2
Bouwman25 jun. 2014 - 19:26

Dat mensen gehoord willen worden ligt niet aan huidskleur, maar aan de wil om gehoord te worden. Als iedereen nou eens minder ijverig was zijn mening te verabsoluteren, zou de wereld waarschijnlijk wat later aan vlijt ten onder gaan.

[verwijderd]
[verwijderd]5 jun. 2014 - 19:26

--- Dit bericht is verwijderd —

1 Reactie
JoopSchouten2014
JoopSchouten20145 jun. 2014 - 19:26

'Bovenliggende partij'? ,,, Ik zonder mij ook af op een aantal gespreksonderwerpen (...).

HanvanderHorst1
HanvanderHorst15 jun. 2014 - 19:26

Als je subject bent geworden, moet je er wel tegen kunnen dat je wordt tegengesproken en dat je van je omgeving ongelijk krijgt.

3 Reacties
Sylvia Stuurman
Sylvia Stuurman5 jun. 2014 - 19:26

Wat doet je dan eigenlijk denken dat deze subjecten niet tegen tegenspraak kunnen? Het feit dat jij tegenspraak krijgt op je tegenspraak?

toshiba
toshiba5 jun. 2014 - 19:26

Et vice versa Han en daar ontbreekt nog al eens aan.Dus je pedante opmerking is amper op zijn plaats.

RonaldMokens
RonaldMokens5 jun. 2014 - 19:26

...dit kan net zo goed omgekeerd gelden, dus vraag me af hoe zinvol deze sneer werkelijk is. Had net zo goed een witruimte kunnen posten.

Ansie2
Ansie25 jun. 2014 - 19:26

Ik hoop dat de subjecten dan ook hun verantwoordelijkheid gaan nemen. Dat hoort er immers bij als je voor vol aangezien wilt worden. Zolang de "subjecten" weg blijven duiken bij ieder "incident" blijven ze object en geen subject. Verder bekruipt mij een calimero gevoel als ik het stukje van Dibi lees. Niet een stukje van een volwassen man die voor zijn eigen daden staat, maar alweer iemand die in de slachtofferrol kruipt. Ik ben bang dat de heer Dibi zijn woorden absoluut niet representatief zijn voor de hele groep die hij denkt te vertegenwoordigen. Ik heb de mensen in het algemeen een stuk hoger zitten dan hoe hij ze iedere keer weer als slachtoffer neerzet. Heeft het wellicht iets met subsidies te maken dat hij altijd op deze toon spreekt?

1 Reactie
Sylvia Stuurman
Sylvia Stuurman5 jun. 2014 - 19:26

[Zolang de "subjecten" weg blijven duiken bij ieder "incident" blijven ze object en geen subject.] Je bedoelt dat subjecten niet en masse voor je buigen en duizendmaal hun excuses aanbieden als iemand die volgens jou behoort tot "hun" groep een misstap begaat? Ik geloof dat je niet helemaal begrijpt wat het verschil is tussen een subject en een object ;-) [Verder bekruipt mij een calimero gevoel als ik het stukje van Dibi lees. Niet een stukje van een volwassen man die voor zijn eigen daden staat, maar alweer iemand die in de slachtofferrol kruipt.] Ach ja, als je geen argumenten hebt kun je altijd proberen op de man te spelen. [Ik ben bang dat de heer Dibi zijn woorden absoluut niet representatief zijn voor de hele groep die hij denkt te vertegenwoordigen.] Zegt hij iemand te vertegenwoordigen? Waar dan? Ik heb zo het idee dat je niets hebt begrepen van wat hij schrijft. Vreemd, want het is toch heel helder opgeschreven...

Sylvia Stuurman
Sylvia Stuurman5 jun. 2014 - 19:26

En het voormalige object kijkt terug, en aan de reacties op de observaties te zien kunnen de oorspronkelijke subjecten daar soms niet goed tegen :-)

1 Reactie
123456zeven
123456zeven5 jun. 2014 - 19:26

Gaat juist prima. Er wordt een hoop morele onzin gedebiteerd waar het goed kritiek op leveren is.

[verwijderd]
[verwijderd]5 jun. 2014 - 19:26

Helaas zal het deel van Nederland dat achter de verwerpelijke PVV van de haatzaaier Geert Wilders aanloopt nooit afstand nemen van hun vieze spruitjes cultuur. Zij missen de 'goede' oude tijd en denken nog steeds dat blanken superieur zijn. Zo pathetisch...

1 Reactie
tinus1969
tinus19695 jun. 2014 - 19:26

Dit lijkt me een typisch stropop, door te klagen over sopuitjescultuur. ik denk namelijk dat het de meeste PVV stemmers niet te doen is om spuitjes, maar om concrete problemen als overlast, (kleine) ciminaliteit, het niet kunnen vinden/houden van een baan, etc etc. Zolang je alleen maar roept, dat PVV+_stemmers dom zijn, blijven ze -al is het maar om jou te pesten- PVV of een andere protestpartij stemmen.

KnarroBult
KnarroBult5 jun. 2014 - 19:26

De inschatting dat de "Nederlander van kleur" (ik blijf het spel van de juiste omschrijving overigens uiterst boeiend vinden, maar dat terzijde) te weinig gehoord is, is ongetwijfeld correct. Persoonlijk waag ik echter wel te betwijfelen, of de "'Nederlander van kleur" daarin echt de rol van object had, of toch wellicht die van een nog al te vaak zwijgend subject. De implicaties van de subject-object scheiding staan me in dit verhaal enigszins tegen. Men luistert nu hopelijk beter, maar dat komt toch waarschijnlijk, omdat de "Nederlander van kleur" mondiger en "luider" is geworden. Niet omdat er een magisch omslag van object naar subject plaatsvond.

1 Reactie
Sylvia Stuurman
Sylvia Stuurman5 jun. 2014 - 19:26

[Persoonlijk waag ik echter wel te betwijfelen, of de "'Nederlander van kleur" daarin echt de rol van object had, of toch wellicht die van een nog al te vaak zwijgend subject. ] Het lijkt me volkomen logisch dat niet-blanke Nederlanders altijd al subjecten zijn geweest. Dat werd alleen niet zo ervaren door de meeste blanke Nederlanders; voor hen waren ze objecten. En heel langzamerhand wordt ook de gemiddelde blanke Nederlander gedwongen subjecten te zien. Zo heb ik het geïnterpreteerd.

Klerck
Klerck5 jun. 2014 - 19:26

Gehoord worden? Bij Suriname en Surinamers denk ik in de huidige tijd aan: Maurice Lede laatst over zijn documentaire van de SLM-ramp bij RTL late Night. http://www.rtlnieuws.nl/boulevard/entertainment/humberto-tan-schiet-vol-na-beelden-slm-ramp Surinamers die een rechtszaak beginnen. De rechtbank buigt zich over het vermeend racisme van een zwarte Zwarte Piet. Desi Bouterse zegt op de uitnodiging van Dilma Roussef (PM Brazilië) puur ter provocatie dit: "In 1974 heb ik in Duitsland een wedstrijd van Brazilië tegen Nederland bijgewoond. Als groot liefhebber van het Braziliaanse voetbal vond ik het toen bijzonder jammer dat Brazilië die wedstrijd verloor". http://www.bnr.nl/nieuws/sport/325886-1406/desi-bouterse-als-eregast-naar-wk-voetbal Snapt u hem? Surinamers zit kennelijk nog steeds vast in een historische houdgreep. Ze komen maar niet los van hun verleden. Veel speelt zich nog steeds af in stilte. Er is amper wat nieuws. Amper wat positief nieuws. Amper wat van nieuwswaarde te horen dat mijn de oren nog spitst. Noem eens een Surinaams bedrijf met wat succes. Noem buiten Bouterse een politicus die ons (positief) verrast. Hoe staat het met Surinamers in topposities in het Nederlands bedrijfsleven? In 80% van de Surinaamse gezinnen staat de vrouw er alleen voor. Tijd voor discussie. Ik wil wel luisteren maar ik hoor nu nog niks nieuws. De tijd van Gerda Havertong, Gerard Spong en Sigi Lens loopt op haar einde. Van Kluivert en Seedorf moeten we het in hun trainerscarrière nog maar zien. De cabaretiers Verveer, Raymann, Asporaat, Komproe en van Sauers vallen op met macho-cabaret. Als volleerde VVD'ers hebben ze het puur over hun leven, hun kinderen en hun dagelijkse wereldje. Ze mijden politiek geëngageerde uitspraken terwijl er genoeg becommentariëren valt. De VARA heeft nu het geëngageerde cabaretgezelschap & tv-programma genaamd Cojones op zaterdag avond. Eric van Sauers, jij bent in mijn ogen de beste van het stel, stap er eens tussen.

1 Reactie
WilWortel
WilWortel5 jun. 2014 - 19:26

Dit leest enigszins gefrustreerd en onsamenhangend.. Jandino Asporaat is van Antilliaanse afkomst. En verder lijkt het mij geen wedstrijdje ver plassen.. Ik begrijp niet zo goed hoe jij denkt. Moet ik als Nederlander van Surinaamse afkomst om me heen kijken, constateren dat er in jouw ogen niet genoeg "broeders en zusters" hoogvliegers zijn en daarom maar hoogvlieger worden? Is dat niet hokjes denken? Mijn "helden" zijn niet etnisch gedefinieerd? En kennelijk houdt hun publiek van grappen en grollen over het dagelijks leven. Wat is daar mis mee? Maargoed, ik begrijp er eigenlijk geen reet van.. Waar wil je heen met je betoog? PS. Weg met die negerkarikatuur genaamd Zwarte Piet!

omaoeverloos
omaoeverloos5 jun. 2014 - 19:26

Dus we hebben in dit land nu objecten, subjecten en abjecten. Gezellig.

1 Reactie
Mursili2
Mursili25 jun. 2014 - 19:26

En niet te vergeten een "radicale verschuiving van perspectief"...wat zuiver gezien zoiets is als een perspectief wat verplaatst volgens lijnen van ras ...waar in dus weer bij ieder van die perspectieven apart subjecten objecten en abjecten zijn te vinden...zijn we toch allemaal weer lekker multicultureel (raciaal) bezig....