
Het Internationaal Gerechtshof (ICJ) in Den Haag heeft donderdag geoordeeld dat Myanmar zich schuldig heeft gemaakt aan genocide op de islamitische Rohingya-minderheid. Het is de eerste keer dat het hoogste VN-gerechtshof een staat verantwoordelijk houdt voor deze zwaarste van alle volkerenrechtelijke misdrijven. Een meerderheid van negen van de vijftien rechters heeft vastgesteld dat het land handelde met de nadrukkelijke bedoeling een substantieel deel van de Rohingya te vernietigen, zo schrijft The Guardian. Met de uitspraak komt een einde aan een zeven jaar durende juridische strijd, aangespannen door Gambia namens de overlevenden van de genocide.
Het offensief dat gepaard ging met massamoorden, groepsverkrachtingen en platgebrande dorpen, dwong meer dan 700.000 Rohingya naar Bangladesh te vluchten. Een belangrijk onderdeel van het vonnis is het door Myanmar gepleegde seksueel geweld: volgens het Hof zette het leger dit bewust in om het vermogen en de bereidheid van de bevolking om zich voort te planten te breken. Ook de wettelijk ingestelde beperking van maximaal twee toegestane kinderen per Rohingya-gezin telde mee als maatregel om geboorten te voorkomen. Het Hof oordeelde dat Myanmar schadevergoedingen moet betalen en herstel moet bieden, waaronder het recht op een veilige terugkeer, teruggave of vervanging van bezittingen en fysieke en psychische hulp. Meer dan een miljoen Rohingya leeft nog altijd in onmenselijke omstandigheden in Bengaalse kampen. In Myanmar zelf zijn naar schatting minder dan 600.000 Rohingya over.
Het Hof kan zijn uitspraken niet zelf afdwingen, maar ze zijn bindend en wegen diplomatiek zwaar, onder meer bij mogelijke sancties. Regeringen volgden de zaak nauwgezet, omdat het vonnis richtinggevend kan zijn voor andere genocidezaken, in het bijzonder die van Zuid-Afrika tegen Israël over Gaza. Verwacht wordt dat de Verenigde Staten, die onder autocraat Trump al sancties oplegden aan het Internationaal Strafhof (ICC), nu ook maatregelen treffen tegen ICJ-rechters, onder wie Nobelprijswinnaar Navi Pillay. Tegen Myanmars leider Min Aung Hlaing, destijds legerchef en sinds 2021 de machthebber na een staatsgreep, is door het Strafhof al een arrestatiebevel uitgevaardigd.
Myanmar voerde als verdediging aan dat de "militaire operaties" van 2016 en 2017 slechts bedoeld waren als "terrorismebestrijding". Ook dit is vergelijkbaar met de bewering die Israël doet terwijl het genocide pleegt in Gaza.