Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Elke twee dagen wordt er een milieuactivist vermoord, al tien jaar lang

Meeste slachtoffers in armere landen en onder inheemse bevolking
Joop

Moord in de familie

  •  
10-11-2009
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
BNNVARA fallback image
Mevrouw K. doodde haar man en dochter met een bijl. Ze gebruikte het antidepressivum Seroxat. Of en hoe dit middel van invloed was op haar daad is een heet hangijzer in de rechtszaak, die deze week dient. 
Deze week dient de rechtszaak van mevrouw K., de oud-stewardess die in september 2008 haar man en dochter doodde met een bijl. De dochter studeerde aan de universiteit waar ik werk. De zaak heeft al de nodige aandacht in de media gekregen, omdat er een felle strijd woedt over de mogelijke rol die het antidepressivum Seroxat (werkzame stof: paroxetine) gespeeld zou kunnen hebben bij de geweldsuitbarsting van de vrouw.
Seroxat behoort tot de zogenaamde SSRI’s, medicijnen die hun antidepressieve werking ontlenen aan de selectieve remming van heropname van de neurotransmitter serotonine in het brein. Het zijn relatief populaire medicijnen die zeer veel worden voorgeschreven en redelijk tot zeer effectief zijn, mede afhankelijk van het type depressie waaraan iemand lijdt. Zoals bijna alle pillen, hebben ze echter ook bijwerkingen, zoals agitatie, manie, en uitbarstingen van agressie, vooral in de eerste paar weken na de start met de medicijnen. Dan is er vaak nog geen sprake van verbetering van de stemming, de persoon voelt zich nog net zo somber en hopeloos, maar er kunnen wel vervelende,   beangstigende bijwerkingen optreden.
De oorzaak van een moord toeschrijven aan de bijwerkingen van medicijnen, dat is bij mijn weten in het Nederlandse strafrecht nog nooit gebeurd. Dat komt onder andere omdat psychologen en psychiaters die in Nederland rapporteren over de persoon van de verdachte te weinig oog hebben voor de mogelijke rol van psychoactieve stoffen als oorzaak van agressief gedrag. Er wordt meestal nog wel gevraagd aan de verdachte of hij drank of drugs had gebruikt voorafgaand aan het geweldsmisdrijf, maar de hypothese dat ook voorgeschreven medicatie (denk ook aan benzodiazepinen zoals Valium, Seresta, Temesta) de impulsbeheersing kunnen verzwakken, wordt vaak niet onderzocht.
Daar komt nog bij dat er over de aanwezigheid van drank, drugs of farmaca bij de verdachte ten tijde van het misdrijf meestal geen objectieve gegevens zijn. We hebben in Nederland wetgeving die het mogelijk maakt om mensen die veel te hard rijden in hun voertuig een blaastest of bloedproef af te nemen, maar na arrestatie in verband met een geweldmisdrijf gebeurt dat niet. Dan prevaleert het verbod op schending van de lichamelijke integriteit. Tegelijkertijd heeft diezelfde overheid wel de bevoegdheid om iemand in een cel op te sluiten. Vreemd vind ik dat. Vooral omdat we uit onderzoek weten dat bij ongeveer 80% van de geweldsmisdrijven drank of drugs in het spel zijn.
Het lijkt me toch erg wenselijk om in dit soort gevallen, als iemand tenminste kort na het plegen van het strafbare feit wordt gearresteerd, een meting te kunnen doen van de aard en de concentratie psychoactieve stoffen in het bloed. Dan hoeft daar later voor de rechtbank geen twijfel over te bestaan. Ook mét dit type objectieve gegevens is het immers al ingewikkeld genoeg om inzicht te krijgen in het misdrijf in relatie tot de persoon van de verdachte.
Uit het buitenland zijn gevallen bekend van personen die door de rechter zijn vrijgesproken van schuld aan een moord, op grond van hun gebruik van SSRI’s. Zo werd een 76-jarige man die zijn vrouw, met wie hij volgens getuigen al 50 jaar een liefdevolle relatie had, wurgde onder invloed van 250 mg Zoloft (ook een SSRI) vrijgesproken (zie: http://www.antidepressantsfacts.com/TheAustralian.htm ).
De fabrikant van Zoloft, Pfizer, was echter niet overtuigd: “It is pure speculation that aggression is a side effect”, maar deze reactie is natuurlijk te verwachten als je je brood verdient met de verkoop van zo’n middel.
De rechter in de zaak van mevrouw K. staat voor de moeilijke taak de feiten op een rij te zetten en te wegen om uiteindelijk tot een oordeel te komen. De mogelijke rol van de medicijnen die mevrouw K. geslikt heeft, hoort bij die overwegingen. Maar eigenlijk staat de uitkomst van deze zaak al vast: de vrouw is dader, maar ook slachtoffer. Zoals meestal bij een moord in de familie. 

Meer over:

opinie, leven,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (7)

Happysimbo
Happysimbo10 nov. 2009 - 10:16

STEL: Als ik die Mevrouw K. moet nemen als een doodnormale moeder die 'gewoon' antidepressivum slikt vanwege de stress van de wereld, de stress van het huwelijk of wat voor enigzins -normale- zaken dan ook. Plus stel dat die bepaalde antidepressivum bij haar sterke aggressieve impulsen in het brein activeerde, lijkt me het zeer zeker geen onnozele overweging dit goed te onderzoeken tijdens misdrijven. Natuurlijk kan het ook zo zijn dat ze geen doodnormale vrouw was en van nature uit aggressiever is, stoornissen heeft in haar hersenen of wat dan ook en misschien heeft de antidepressivum wel geen effect gehad. Dan nog kan je haar wel veroordelen en haar als monster beschouwen, heeft op zich ook geen zin, zo is ze geboren, zo disfuntioneerd zij, kan ze in principe weinig tegen doen. Dit is weer echt zo'n misdrijf wat eigenlijk niet meer crimineel te noemen valt, betwijfel gewoon sterk of hier enige vorm van rationele opzet bij te pas komt.

ongeval
ongeval10 nov. 2009 - 10:16

Als we van iets weinig weten is het de werking van het brein. Seroxat heeft mijn vader zijn leven vreugdevol verlengd en daar is zijn hele omgeving achteraf nog steeds blij mee. Iemand die als getuigendeskundige heel veel kan zeggen is hooglerraar Rene Kahn. We weten nog geen 10% van de werking van de geest. In hoeverre Seroxat in verband met het aanzetten tot moord in verband gebracht kan worden is onmogelijk door een rechter te beantwoorden. Zet alle mensen er maar eens tegenover die er baat bij hebben.

FernandHaesbrouck
FernandHaesbrouck10 nov. 2009 - 10:16

Toen in de jaren '80 in het kader van een mindcontrol-programma in de VS een nieuw amfetaminepatroon was ontwikkeld, wou men vermijden dat de nieuwe stoffen met dit patroon onder een opiumwetgeving zouden worden gebracht en ook als 'nieuwe amfetamines' door het leven zouden gaan. Men bedacht daarom het verhaaltje van de serotoninetekorten. Tekorten, die men nu na meer dan 20 jaar nog steeds alleen maar vermoedt.(presume, in de wetenschappelijke literatuur). De nieuwe stoffen noemde men SSRI (selective serotonin reuptake inhybitor), selectief dan nog! Niemand stelde zich daarbij vragen, maar in realiteit drogeert men patiënten met een depressie met amfetaminedoping. Voorbeelden van de accidenten met die doping staan op www.ssristories.com. Maar zowel Overheden als geneeskunde doen alsof de neus bloedt. Renners zijn slimmer dan artsen, want zij weten dat ze met Prozac en Strattera legaal amfetamine als een basisdoping kunnen gebruiken.

Yggdrasil
Yggdrasil10 nov. 2009 - 10:16

Ik beschouw mezelf ervaringsdeskundige betreffende het gebruik van antidepressiva en ik onderschrijf ook dat het gebruik van bepaalde antidepressiva een verhoging kent van het agressie niveau. Echter het kan natuurlijk nooit zou zijn dat je als een redelijk functionerend individu na het slikken van antidepressiva plotseling je familieleden vermoordt met een bijl nota bene. Ik bedoel die sprong is wel heel erg groot.

ronin37
ronin3710 nov. 2009 - 10:16

Het niet meten van (serotonine) tekorten en het daarop afstemmen van de dosis medicatie is een structurele en systematische tekortkoming bij alle antidepressiva. Wel wordt bij het verstrekken van antidepressiva in de bijsluiter en/of op de verpakking vermeld dat het de rijvaardigheid kan beïnvloeden, dus er is sprake van invloed op de werking van de hersenen zoals het ook bedoeld is door de geneesmiddelenproducent. Maar als je daarna een geweldsmisdrijf pleegt dan is het kennelijk moeilijk vast te stellen of dit ook zo is en dit juridisch te vertalen in verminderde toerekeningsvatbaarheid. Het nalaten van het vergaren van bewijslast over de aanwezigheid van drugs in het lichaam belemmert een goede procesorde en zou zo'n zaak bij voorbaat ongeldig moeten maken. Immers niet alle bewijzen voor een evenwichtige oordeelsvorming zijn beschikbaar. Waarom dan deze eenzijdige bewijsvoering ??? waardoor iemand ten onrechte kan worden veroordeeld i.p.v. behandeld ? Waarom vinden wij dat drugsgebruik door gezonde mensen schadelijk is voor de gezondheid in het algemeen en de hersens in het bijzonder, terwijl dezelfde drugs gegeven - als medicatie - aan zieke mensen heilzaam zou werken. Is het dan alleen een arts die tegen de medicatie kan vertellen dat het middel in het geval van ziekte in het voordeel van de patient moet gaan werken en hoe wordt deze opdracht aan het middel omgezet in de bedoelde effectiviteit ? Kan dat wetenschappelijk door meting worden vastgesteld ? Soms heb ik het gevoel dat er veel Hans Kazan exemplaren bij het Openbaar Ministerie en bij de Rechterlijke Macht werken. De illusionisten zijn de wereld nog niet uit.

Listener2
Listener210 nov. 2009 - 10:16

Voor een Amerikaanse statistiek van "adverse reactions", zie: http://www.cchrint.org/psychdrugdangers/paroxetinereactionswithindications%2060-64.html. Oorzaak en gevolg lijken me in dit soort gevallen moeilijk uit elkaar te houden.

m.benders
m.benders10 nov. 2009 - 10:16

Aangezien 'serotinelevels' aantoonbaar door jezelf te manipuleren zijn (makkelijk aan te tonen: denk een half uur aan plezierige zaken en je voelt je gelukkig, denk een half uur aan politiek en je voelt je klote etc) is de kernvraag hier: hoe komt men erbij dat externe symptoombestrijding (toedienen van drugs) die inderdaad op moeilijk meetbare factoren gebaseerd is te prefereren valt boven het mentaal trainen van mensen om zelf iets aan hun zogenaamd serotinelevel te doen? Het antwoord is uiteraard: aan mensen die zelf 'leren vissen' verdienen we niets, we verkopen liever vissen. Is het niet de hoogste tijd dat we als samenleving nieuwe vormen van secularisme implementeren? Want het lijkt mij van het hoogste belang dat de wetenschap niet in dienst van de Staat functioneert, of het bedrijfsleven. Want dan krijg je inderdaad symptoombestrijding: het bedrijfsleven is slechts geinteresseerd in oplossingen die permanent geld opleveren, de Staat is slechts geinteresseerd in oplossingen die permanent voor makkelijk te controleren onderdanen zorgt. Een hele gevaarlijke situatie, Nietzsche zag het 100 jaar terug al aankomen maar niemand luistert.