Mondiale gezondheid is Europa’s gezondheid

Tussen nu en het einde van het jaar zullen de Europese leiders belangrijke besluiten nemen over financieringsprioriteiten, zoals mondiale gezondheid.

Veel mensen denken dat 'mondiale gezondheid' iets is waarmee mensen in verre landen worden geholpen, en dat minder uitgeven geen gevolgen zal hebben voor de EU. Dat is niet zo.

De term 'mondiale gezondheid' is treffend, omdat hij gezondheidsinnovaties omvat die voor iedereen werken. Natuurlijk zijn er ziekten zoals malaria die vooral mensen in lage-inkomenslanden treffen. Maar de ziekten die in Duitsland en Italië de meeste schade aanrichten, zoals kanker en hartziekten, behoren ook tot de belangrijkste doodsoorzaken in Ghana en Indonesië.

Hetzelfde geldt voor de gezondheid van moeders en kinderen, het terrein waarop ik mijn hele loopbaan werkzaam ben geweest, zowel in Pakistan als in de Verenigde Staten.

Postpartumhemorragie, pre-eclampsie, bloedarmoede en vroeggeboorte, allemaal belangrijke oorzaken van moeder- en neonatale sterfte, zijn niet gebonden aan landsgrenzen. Het verschil is dat moeders en kinderen in armere landen op grotere obstakels stuiten bij de toegang tot goede zorg: er zijn minder ziekenhuizen en zorgverleners, en de toegang tot geavanceerde apparatuur en effectieve geneesmiddelen is beperkter.

Voor Europese onderzoekers die zich bezighouden met mondiale gezondheid vormen deze beperkingen een prikkel om creatief te zijn: los hetzelfde probleem op, maar maak de oplossing betaalbaarder en eenvoudiger toe te passen. Het resultaat is een reeks gezondheidsinnovaties die nooit zouden zijn ontwikkeld als ze uitsluitend voor Europa waren bedoeld, maar die zowel mensen in Europa als in ontwikkelingslanden ten goede komen.

Zo zal de naar schatting 3,5 miljard euro die de EU tussen 1994 en 2040 investeert in onderzoek naar verwaarloosde ziekten naar verwachting 12,8 miljard euro aan economische activiteit opleveren en circa 6.600 banen in de lidstaten ondersteunen, aldus Impact Global Health.

Oorlog op het continent en andere concurrerende prioriteiten zetten de begrotingen opnieuw onder druk. Toch heeft Europa decennialang geïnvesteerd in de infrastructuur voor onderzoek en ontwikkeling, klinische proeven, regelgeving en productie die nodig is om baanbrekende wetenschappelijke doorbraken wereldwijd mogelijk te maken.

Sinds 2003 boekt het klinische onderzoeksprogramma van de EU in samenwerking met Afrika resultaten op uiteenlopende terreinen, van hiv tot moeder- en kindergezondheid. Elke bezuiniging die nu wordt doorgevoerd, kost niet alleen levens en vertraagt innovatie, maar doet ook afbreuk aan het comparatieve voordeel dat Europa decennialang met grote inspanning heeft opgebouwd.

Neem te vroeg geboren baby's met het respiratoir distresssyndroom, een van de belangrijkste oorzaken van neonatale sterfte wereldwijd. Ze hebben moeite met ademhalen omdat ze worden geboren voordat ze voldoende surfactant hebben aangemaakt, de gladde stof die ervoor zorgt dat de longblaasjes open blijven.

Toen ik in de jaren negentig in het Boston Children's Hospital werkte, werd surfactantvervangingstherapie algemeen beschikbaar in de VS en Europa. Ik intubeerde een baby en diende vervolgens via de beademingsbuis surfactant toe. Enkele weken later mochten de meeste baby's met hun ouders naar huis.

Maar die levenslijn was niet beschikbaar in Karachi, Pakistan, en in veel andere lage- en middeninkomenslanden. De behandeling was te duur en we beschikten niet over de apparatuur of specialisten om haar toe te dienen. Ik ben de keren kwijtgeraakt dat ik ouders het ergste nieuws moest brengen dat ze ooit konden horen: ik kon hun kostbare baby niet redden, en dat kwam doordat we niet over het juiste geneesmiddel beschikten. Dertig jaar later is er weinig veranderd.

Zo heeft een Europees bedrijf bijvoorbeeld een vernevelde vorm van surfactant ontwikkeld voor wereldwijd gebruik, die via niet-invasieve neusondersteuning bij de ademhaling kan worden toegediend. Daarmee zou een invasieve, complexe behandeling mogelijk kunnen worden vervangen door een eenvoudigere. Als klinische proeven de voordelen ervan bevestigen, zouden verpleegkundigen de behandeling kunnen toedienen zonder intubatie of mechanische beademing, wat de kosten mogelijk verlaagt en de neonatale zorg ingrijpend kan veranderen.

Hoewel deze oplossing is ontwikkeld voor ziekenhuizen met beperkte middelen in lage-inkomenslanden, zou ook Europa ervan moeten profiteren. De behandeling is minder invasief en betaalbaarder, waardoor de personele en financiële druk op zorgstelsels afneemt. En wanneer gezondheidsinnovaties onder Europese leiding wereldwijd worden ingevoerd, versterkt dat de biomedische sector van het continent en stimuleert het de Europese economie.

Denk ook aan het baanbrekende onderzoek en de ontwikkeling van systemen voor de toediening van anticonceptie, waarmee onderzoekers in Duitsland, Wales en Nederland vooroplopen. Iedere vrouw verdient de vrijheid om zelf te beslissen of en wanneer ze kinderen wil krijgen.

Maar vraag een vrouw, van Nederland tot Burundi, wat ze van haar anticonceptiemogelijkheden vindt, en ze zal je vertellen dat ze er niet tevreden mee is. Bestaande methoden vereisen soms een strikt innameschema, kunnen ongewenste bijwerkingen veroorzaken of gaan gepaard met pijnlijke ingrepen. Sterker nog, tientallen miljoenen vrouwen wereldwijd stoppen met het gebruik van moderne anticonceptie, meestal vanwege bijwerkingen of gezondheidszorgen.

Europese onderzoekers die zich richten op het oplossen van een aantal problemen waarmee lage-inkomenslanden kampen, ontwikkelen anticonceptiepleisters met microarrays die vrouwen zelf kunnen aanbrengen, net zo eenvoudig als het plakken van een pleister op een schaafwond. Deze pleisters bevatten honderden microscopisch kleine naaldjes die anticonceptieve hormonen onder de huid afgeven en tot zes maanden bescherming bieden.

Het is niet moeilijk voor te stellen dat deze pleister voor vrouwen in landen met hogere inkomens net zo aantrekkelijk zou zijn als voor vrouwen in ontwikkelingslanden, voor wie hij oorspronkelijk is ontwikkeld.

We hebben enorme vooruitgang geboekt bij het terugdringen van moeder- en kindersterfte wereldwijd. Sinds 2000 is de kindersterfte met meer dan de helft gedaald, terwijl het aantal moedersterfgevallen met 40% is afgenomen. Verreweg de meeste levens zijn gered in landen met lagere inkomens, maar het proces waarmee die levens werden gered, heeft ook de moeder- en pasgeborenenzorg in landen met hogere inkomens ingrijpend veranderd.

Europa kan deze vooruitgang voor moeders en kinderen wereldwijd versnellen en tegelijkertijd wetenschappelijke, economische en gezondheidsvoordelen binnen de eigen grenzen realiseren. Maar dat kan alleen als het inziet dat mondiale gezondheid niet iets is wat zich 'daar ver weg' afspeelt en waarop zonder gevolgen kan worden bezuinigd. Mondiale gezondheid is de gezondheid van iedereen, en we moeten er allemaal in investeren.