Joop

Minder is meer

  •  
08-12-2014
  •  
leestijd 2 minuten
  •  
RTEmagicC_best_200.jpg
Ionica Smeets: hoe een extra weg de files erger maakt
Het Beste Idee is een bundel waarin een groot aantal wetenschappers, journalisten, schrijvers, filosofen en kunstenaars vertellen wat zij het beste idee vinden dat ze het afgelopen jaar hebben gehoord, gelezen of bedacht. Joop publiceert de komende dagen een selectie uit die bijdragen. Deze keer: Ionica Smeets
Het aanleggen van een extra weg kan leiden tot een langere reistijd voor iedereen. Dit tegen-intuïtieve resultaat hoorde ik dit jaar van wiskundige Michel Mandjes toen ik een boek schreef over toepassingen van wiskunde. Dit verschijnsel heet de Braess-paradox en is genoemd naar de Duitse wiskundige Dietrich Braess die het in 1968 beschreef. Mijn favoriete idee uit 2014 is dus al bijna vijftig jaar oud, maar wetenschappers zijn hun tijd wel vaker ver vooruit.
Braess beschrijft in zijn artikel Über ein Paradoxon aus der Verkehrsplanung hoe auto’s stuk voor stuk de snelste route naar hun bestemming zullen kiezen. Hij rekent voor hoe deze individuele benadering ervoor zorgt dat de doorstroming minder snel is dan de best mogelijke oplossing als het verkeer centraal aangestuurd zou worden. Sterker nog: het kan gebeuren dat het aanleggen van een extra weg leidt tot een langere reistijd voor alle weggebruikers. Dit is een raar resultaat, maar wie het rekenwerk netjes stap voor stap volgt, ziet dat het onvermijdelijk is.
De Braess-paradox blijkt in de praktijk dan ook regelmatig voor te komen: zo zijn forenzen in Boston langer onderweg sinds de gemeente een flink aantal extra tunnels en wegen liet aanleggen. New York merkte juist dat het verkeer soepeler door Manhattan reed toen één van de belangrijkste verkeersaders was afgesloten. En dit rare verschijnsel kan niet alleen opduiken in het verkeer, maar ook in computer- of elektriciteitsnetwerken.
Het mooiste aan dit idee vind ik dat het laat zien hoe onze boerenslimheid tekort schiet en dat minder soms echt meer is.
Ionica Smeets is wetenschapsjournalist en wiskundige. Ze maakt columns voor onder andere de Volkskrant en New Scientist en presenteerde diverse populair-wetenschappelijke televisieprogramma’s. Dit jaar verscheen haar derde boek: Het exacte verhaal – wetenschapscommunicatie voor bèta’s. Verder geeft ze zeer veel lezingen. Meestal over wiskunde, want iemand moet het doen. Zie: www.ionica.nl

Meer over:

opinie, leven,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (23)

WJansen2
WJansen28 dec. 2014 - 11:44

Geachte mevrouw Smeets, Kunt u ons ook de onderbouwingen van uw stelling mededelen? Ik ben zeer benieuwd. Mijn eigen ervaring - met bijvoorbeeld de A2 - is dat sinds er (o.a.) een paar banen zijn bijgeplemd de file-problematiek aanzienlijk is verminderd. Dus "meer" was hier ook echt "meer"(=beter).

Jansen & Jansen
Jansen & Jansen8 dec. 2014 - 11:44

Onze snelwegen functioneren als trechters. We kunnen de trechters breder maken, het doet niets. Wat nodig is is een vergrootte innamecapactieteit van de steden. Als er meer auto's per minuut Rotterdam, Utrecht, Amerstfoort of Amsterdam in kunnen zul de de files op de A13, A12, A15, A2, A28 enzo als sneeuw voor de zon zien verdwijnen.

123456zeven
123456zeven8 dec. 2014 - 11:44

Het probleem is dat elke auto de oplossing kiest die het snelst is als er geen andere auto's zouden zijn. Een benadering die alleen werkt als er minder auto's over die weg rijden dan de weg aankan. Zolang je in de auto zelf niet weet hoeveel andere auto's bezig zijn op die weg te rijden ga je het probleem ook niet oplossen.

Julia2
Julia28 dec. 2014 - 11:44

Wat je niet begrijpt is dat er besloten is om de pijlen op bepaalde verkeersborden omhoog ipv naar omlaag te laten wijzen ivm de gedachte dat men dan onbewust sneller doorstroomt. Maar als je ziet wat er allemaal te lezen valt, zo langs de snelweg, dan ga je echt vaart verminderen om niks te willen missen.

.3
.38 dec. 2014 - 11:44

Het verkeer wordt nu gemeten op basis van aanwezigheid. Dan is het kwaad al geschied. Als iedere TomTom nu uitgelezen kan worden op basis van de ingetoetste route kan er ingespeeld worden op wat er gaat komen.

malou3
malou38 dec. 2014 - 11:44

Of in het Noorden gaan wonen! Is ook zeer aantrekkelijk. Vanaf Zwolle loopt je auto echt weer op rolletjes!

Grooteman2
Grooteman28 dec. 2014 - 11:44

Na 30 jaar! elke dag tweemaal voor de Coentunnel te hebben gestaan, is deze nu eindelijk verbreed en dat is heerlijk. File's komen alleen nog maar bij calamiteiten voor. A7 Zaandam/Purmerend heeft sinds enkele jaren een spitsstrook en ook dat scheelt een kwartier per dag. Het verbreden/aanleggen van wegen zal inderdaad niet altijd helpen (als je het volgende knelpunt niet ook aan pakt verplaats je soms file's) maar meestal werkt het wel degelijk.

JanvanEechoud
JanvanEechoud8 dec. 2014 - 11:44

Yeah, sure! Maar argumenten zie ik niet. En ik wil u graag garanderen dat wanneer de verlenging van de A4 éindelijk klaar is, de gangbare files op de A13 over zullen zijn!

1 Reactie
eeweew
eeweew8 dec. 2014 - 11:44

http://en.wikipedia.org/wiki/Braess%27s_paradox Zoeken is toch niet zo moeilijk?

Florian2
Florian28 dec. 2014 - 11:44

Volgende artikel is ongetwijfeld een onzinnig pleidooi om geen snelwegen meer te verbreden in Nederland "omdat dat toch niet helpt". Meer en bredere snelwegen helpen tegen het fileprobleem. Punt.

2 Reacties
pietdeg2
pietdeg28 dec. 2014 - 11:44

"Meer en bredere snelwegen helpen tegen het fileprobleem. Punt." Als zet je tien punten, het is en het blijft kletskoek. Meer en bredere snelwegen helpen hooguit tijdelijk tegen files, daarna komen ze dankzij de aanzuigende werking weer terug. Die aanzuigende werking wordt o.a. veroorzaakt door de bereidheid van veel mensen om op een uur reizen van hun werk te gaan wonen, als ze daar voor hetzelfde geld een groter huis met een tuin kunnen kopen of huren. Hoe meer het verkeer doorstroomt, des te verder van hun werk gaan ze op zoek naar woonruimte en des te meer auto's komen er op de weg. Hebben we het nog maar niet over de files die ontstaan bij de afrit van de snelweg: als het verkeer zich een stad in wurmt. Daar helpt een bredere snelweg al helemaal niet tegen.

Tes2
Tes28 dec. 2014 - 11:44

Leuk artikel! Asfalt is niet de oplossing voor het fileprobleem. Op sommige plekken misschien wel, maar op andere leidt meer asfalt tot meer auto's en dus meer file. Ik denk dat we een stuk verder komen door te denken over wie waar wanneer en waarom reist en daar creatieve oplossingen voor te zoeken. Ministerie, zet een stel wiskundigen en kunstenaars op het probleem, wie weet levert het iets geniaals op.

Tom Meijer
Tom Meijer8 dec. 2014 - 11:44

Ik denk al jaren dat het aanleggen van meer wegen of het 'verbeteren' van knelpunten in bestaande wegen sterk contraproductief is. Leuk dat dit een bevestiging daarvan is.

1 Reactie
lembeck
lembeck8 dec. 2014 - 11:44

Mee eens.

[verwijderd]
[verwijderd]8 dec. 2014 - 11:44

Ik kan me voorstellen dat in zeer speciale gevallen een uitbreiding van het wegennet tot meer wachttijden leidt. Maar de stelling kan natuurlijk geen algemene geldigheid hebben. Hooguit zou er, heel misschien, zoiets als een OPTIMALE uitbreiding kunnen bestaan, maar ook dan geldt dat als je onder dat optimum zit, een uitbreiding tot een verbetering leidt. Nee, als er IETS zinnigs zit in de stelling "minder is meer", dan is het dat Wilders hiermee wordt vrijgepleit.

1 Reactie
Pineaux
Pineaux8 dec. 2014 - 11:44

Goede video met een makkelijke uitleg: https://www.youtube.com/watch?v=ZiauQXIKs3U Bovendien is de Braess-paradox slecht 1 onderdeel van het probleem. Je hebt nog een andere paradox en dat is dat het vergroten van de wegcapaciteit een aanzuigende werking heeft: http://en.wikipedia.org/wiki/Induced_demand "Induced Demand" heeft natuurlijk een grens. Als je van een 4-baansweg een 100 bansweg maakt, dan zijn er natuurlijk nauwelijks nog files (behalve bij de vernauwingen). Het is alleen niet heel erg kosten effectief. Overigens kan openbaar vervoer door de wet van "induced demand" nooit resulteren in minder files, maar wel in een verhoging van het aantal verplaatsingen van mensen (er komen dus meer mensen de stad in) en een goedkopere verplaatsing (dat is in nederland vreemd genoeg niet waar) en minder uitstoot.

[verwijderd]
[verwijderd]8 dec. 2014 - 11:44

Ken die paradox al een paar jaar, het is echter geen wetmatigheid dat het altijd zo uitpakt, zeker niet nu zo langzaam maar zeker een centrale aansturing (lees slimme navigatie apps) van de grond begint te komen.

1 Reactie
Pineaux
Pineaux8 dec. 2014 - 11:44

Die navigatie apps maken het niet per se beter, die kunnen namelijk nog geen rekening houden met de ante-realtime aanvoer van verkeer. Ze zijn dus altijd te laat. Centrale aansturing zou zijn als ieder persoon een persoonlijke vertrektijd en route krijgt aangeleverd die naadloos op elkaar aansluiten. Daarnaast moeten die mensen niet te hard rijden en niet te langzaam en mogen ze niet zomaar stoppen om te tanken (tenzij van te voren aangegeven).

PeterDraman
PeterDraman8 dec. 2014 - 11:44

Niet zo heel gek dat als je slechts een onderdeel van de infrastructuur vergroot dat niet helpt tegen opstoppingen als je de aftakkingen van de hoofdaders niet met evenveel capaciteit uitbreid. Maar om het het beste idee van 2014 te noemen is wat overdreven, teken het uit en iedere stomme boer ziet dat dat niet gaat werken.

1 Reactie
De redactie van Joop zijn een stel hypocrieten
De redactie van Joop zijn een stel hypocrieten8 dec. 2014 - 11:44

Dus u zegt dat politici en ambtenaren van rijkswaterstaat dommer dan stomme boeren zijn? De wegenbouwer die zijn zakken weer vult met belastinggeld is de lachende derde.

JStokx
JStokx8 dec. 2014 - 11:44

Meer wegen betekent meer files? Dus als we wegen gaan verwijderen krijgen we minder files met hetzelfde aantal weggebruikers?

2 Reacties
harryo2
harryo28 dec. 2014 - 11:44

Waar aanbod is volgt de vraag vanzelf. En bij afname van dat aanbod zal de vraag ook weer afnemen. Het ligt dus voor de hand dat het opdoeken van asfalt, zo hier en daar, tot minder files zal leiden.

Beisser
Beisser8 dec. 2014 - 11:44

["Meer wegen betekent meer files?'] Nee. Niet goed gelezen, voorbarige conclusie. Meer wegen KUNNEN langere REISTIJDEN voor alle weggebruikers veroorzaken. Dit artikeltje vertelt niet hoe dat komt, maar ik kan mij zoiets voorstellen: Tussen A en B staan altijd veel files. Er wordt een extra weg aangelegd. Men kan dus lekker doorrijden. Tijdwinst Maar aan het einde van die weg(en) moet iedereen toch die andere stad in en daar is niets veranderd. Gevolg: Tijdverlies en blijkbaar is dat soms groter dan de winst die men op de weg bereikt.