Mijn speldjes, mijn stem

In 1978 droeg ik buttons. Kleine metalen speldjes, soms felgekleurd, met teksten als “STOP de neutronenbom”, “Make Love Not War” of “Ik stop apartheid”. Voor mij waren ze meer dan mode. Het waren mijn woorden, mijn overtuigingen, tastbaar en zichtbaar. Een klein gebaar van vrijheid, een manier om te laten zien waar ik stond, en met wie ik me solidair voelde. Een simpele speld op je jas, en je mening was zichtbaar. Zo klein, en toch zo groot.

Vandaag zou iets soortgelijks misschien worden geregistreerd. Teams zoals TOOI, het Team Openbare Orde Inlichtingen, letten scherp op signalen van mogelijke verstoringen. Een protest, een actie, een sympathie voor een bepaalde groep: alles kan informatie worden. Een dossier dat je niet ziet. Wat toen een speldje was, is nu een markering. Wat toen een lach of een statement was, is nu een risico-indicator.

Dat voelt vreemd. Het maakt me bewust van hoe kwetsbaar vrijheid van expressie is. Iets dat voor ons vanzelfsprekend leek – je stem laten horen, opkomen voor een overtuiging – wordt ineens beladen. Je moet steeds afwegen: durf ik zichtbaar te zijn, durf ik mijn mening te laten zien? Of wordt dat straks geïnterpreteerd als een potentieel probleem?

Toch herinner ik me het gevoel dat mijn buttons gaven: verbondenheid, moed, hoop. Het gevoel dat je deel uitmaakte van iets groters, dat je iets betekende. Klein, tastbaar, tijdelijk. Maar met een enorme betekenis. Een speld op je jas was een stem, een uitnodiging tot gesprek, een daad van solidariteit.

Ik droeg die speldjes. Ik droeg mijn overtuiging. En ik vraag me af: hoe zorgen we dat toekomstige generaties dat ook kunnen? Hoe zorgen we dat een actueel signaal, een zichtbaar statement, niet meteen wordt gelezen als een risico? Want vrijheid is niet vanzelfsprekend. Vrijheid is kwetsbaar. En elke keer dat een overtuiging kan worden geregistreerd als een bedreiging, verliest ze een stukje van haar kracht.

Mijn buttons waren klein, mijn stem duidelijk. Laten we ervoor zorgen dat de stemmen van nu en later net zo duidelijk kunnen zijn. Zonder dat ze op een dossier terechtkomen. Zonder dat betrokkenheid een risico wordt. Zonder dat uiting een gevaar is.