Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Wat ons in een wurggreep houdt

Francisco van Jole over het verband tussen de energiecrisis en de debatcultuur in de Tweede Kamer
Joop

Na #MeToo mogen vertrouwenspersonen en bestuurders niet langer zwijgen

  •  
24-10-2017
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
110 keer bekeken
  •  
kloppen
Vooralsnog schrik ik er vooral van hoe mondjesmaat en halfhartig instituties actie ondernemen bij klachten
Na alle onthullingen op #metoo wijst Jelle Brandt Corstius  in zijn bijdrage op een belangrijk en onderbelicht punt: de rol van vertrouwenspersonen en bestuurders. Over die institutionele macht zou het gesprek ook moeten gaan, want daar blijven veel zaken van intimidatie en machtsmisbruik liggen.
Het rationele domein Niet alleen in de theater- en filmwereld, maar ook in het meest rationele domein komt het voor: Vanessa Evers, hoogleraar aan de Universiteit Twente vertelde onlangs in de Volkskrant (19 oktober) over ‘seksuele intimidatie en machtsmisbruik’ in de wetenschap. Zeker weten. Ik nam ooit ontslag op de Vrije Universiteit. Intimidatie door een hoogleraar – op dat moment mijn leidinggevende – vormde de druppel die mijn beslissing vergemakkelijkte. Ik deed er – direct na mijn ontslag – melding van bij de decaan en bij een vertrouwenspersoon, temeer meerdere collega’s (een vijftal vrouwen, een studente en één man) last hadden van dezelfde situatie en ging ervanuit dat mijn klacht zou worden onderzocht; ik hoorde nooit iets terug. Nu, vijf jaar later, hoor ik nog altijd dezelfde verhalen over machtsmanipulatie en intimidatie. Naar mijn borsten heeft hij niet gegrepen, en mijn billen heeft hij niet betast, maar van fysieke intimidatie (te dicht op me gaan staan, schreeuwen, agressie, dreiging, vernederende en kleinerende seksistische opmerkingen) was wel sprake.
In tijden van #metoo heb ik regelmatig aan deze situatie teruggedacht. Viel dit nu ook onder #metoo of was hier sprake van ‘gewoon’ machtsmisbruik, wat dat dan ook precies moge zijn? Onder #metoo vallen immers inmiddels wel erg veel uiteenlopende zaken, van ongepaste mails, ‘bepotelen’, aanranding, verkrachting, seksueel getinte opmerkingen, blikken op straat, in het kruis grijpen tot intimidatie in een cultuur van machtsongelijkheid. Dat alles is niet hetzelfde, maar wellicht is dat niet de crux van #metoo. #metoo gaat niet over erotiek, maar over macht, stelde de NRC onlangs. En als #metoo iets voor elkaar heeft gekregen, dan is het wel de moed van velen om zich nu uit te durven uitspreken. Vrouwen (en ook enkele mannen) zwijgen vaak uit angst voor represailles, schaamte, ongeloof, hun carrière, maar ook bagatellisering. Neem Wierd Duk die op Twitter schampert ‘dit wordt zo langzamerhand hysterisch’; The Post Online die stelt dat nu iedereen wel zo zijn ‘metoo momentje’ heeft gehad; of Aleid Truijens die de plank flink misslaat door te stellen dat er ‘genoeg is gejammerd en gebiecht’. Gejammerd?
Blazoen Vooralsnog schrik ik er vooral van hoe mondjesmaat en halfhartig instituties actie ondernemen bij klachten. Tekenend hiervoor is de verklaring waarmee Het Nationale Theater het ontslag van Jappe C. motiveerde: ‘vanwege het persoonlijke karakter van deze beschuldigingen, maar ook vanuit de wens om het blazoen van het Nationele Theater niet te beschadigen’. Pardon? Nee, dan liever Atlas Contact, waar Caroline Reeders, commercieel directeur a.i. als volgt reageerde op het intimiderende gedrag van een op nonactief gezette redacteur: ‘Zulk gedrag tolereren we niet en dat moet ook duidelijk zijn binnen de hele uitgeverij.’
We beschermen ze, de mannen, stelde Sarah Sluimer in haar #metoo stuk in de Volkskrant. Zou kunnen, ik weet dat niet zeker. ‘We’ proberen wellicht ook onszelf te beschermen tegen de gevolgen van het zwijgen verbreken: hoon, ongeloof, represailles, bagatellisering. Wat ik wel zeker weet is dat er een stevige verantwoordelijkheid ligt bij de bestuurders en dat een cultuuromslag gaande lijkt: als je de reputatie van je organisatie wilt hooghouden, dan zullen decanen, bestuurders, mensen in machtsposities, vanaf nu niet langer mee kunnen zwijgen, maar moet je de kwestie grondig durven onderzoeken en maatregelen nemen. Dat vergt moed. Meer nog: macht. En ook daarover gaat #metoo.

Meer over:

metoo, opinie, media,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (11)

Jaleo2
Jaleo226 okt. 2017 - 11:20

Ik ben 71 jaar. Toen ik 24 jaar was kwam ik particulier bij een tandarts. Ik hurkte ,na de behandeling, om mijn portemonnee uit mijn tas te halen. En opeens zat hij boven op mijn rug en vroeg ...ga je mee naar Frankrijk. Vakantie vieren. Ik had ge woon een lange broek aan. Ik was voor de eerste keer bij die man. Schuifdeuren scheidde ons van de wachtkamer. Als ik geschreeuwd had.. had hij natuurlijk ontkend. De behandeling was 10 gulden Tegenwoordigheid van geest liet mij de volgende zin uitspreken Het is nu zeker wel 5 gulden En verdomd Hij zei..ja!!Ook een keer een conducteur in de trein liet zijn geslacht zien(rood,paars en gezwollen)De trein stond voor vertrek met licht uit op A'damstation De deur hoorde ik ioen gaan(nog geen schuifdeuren en daar was ie. Gzicht verborgen in de schaduw

Pater
Pater25 okt. 2017 - 1:21

Bij de kritici, zoals die op het moment alle ruimte krijgen in de Vk, besluipt mij wel eens de gedachte dat ze geen zin hebben om alsnog spijt te krijgen van keuzes in het verleden. "Had ik de professor toch beter níet zijn gang mogen laten gaan? Het was natuurlijk geen feest, die sex, en de machtsverhouding was inderdaad wel erg ongelijk. Maar ja, wat een gezeur, ik heb er ook voordelen van gehad, en ik nam toch in alle vrijheid mijn besluiten? Of toch niet?" En de lol en de spanning van flirten en vrijen, hetgene wat het (o.a.) zo ontzettend leuk maakt om mens te zijn, komen heus niet in gevaar als we de professor weigeren, of zelfs aanklagen ! Natuurlijk mag het geen heksenjacht worden, en moeten we streng zijn met de bewijzen en aanwijzingen als iemand namen noemt, maar deze hausse aan verhalen moet juist nog even doorgaan voordat er ook echte effecten ontstaan.

Orange Floyd
Orange Floyd24 okt. 2017 - 19:12

Vertrouwenspersonen moeten juist wel zwijgen in het openbaar, anders verliest de vertrouwenspersoon al het vertrouwen van potentiële 'klanten'. Een vertrouwenspersoon probeert in goed overleg met en instemming van de 'klant' tot een aanvaardbare oplossing voor een probleem te komen. Daarbij hoort geregeld ook de diplomatieke weg van achterkamertjesoverleg. Belangrijk is dat een vertrouwenspersoon een sterke persoonlijkheid heeft en zonder angst voor zijn/haar positie kan handelen. Bij kennisname van een strafbaar feit is de vertrouwenspersoon verplicht om aangifte te doen, ook zonder instemming van de 'klant'.

3 Reacties
Zandb
Zandb25 okt. 2017 - 7:02

orange Dat ligt er wel aan of zo'n vertrouwenspersoon zich serieus genomen voelt. Als je vindt dat dat niet het geval is, kan je het er niet bij laten zitten, lijkt mij.

Orange Floyd
Orange Floyd25 okt. 2017 - 10:02

Zandb In mijn beleving zouden alle vertrouwenspersonen serieus genomen moeten worden. Als het beleid klopt wordt een vertrouwenspersoon niet aangewezen, maar gaat dit commitment naar de organisatie vrijwillig aan, doorgaans naast zijn/haar eigenlijke werk. Als er sprake is van aangewezen of speciaal in dienst genomen vertrouwenspersonen gaat dit niet werken. Ook moet volgens mij een vertrouwenspersoon voldoende aanzien en/of senioriteit binnen de organisatie hebben.

Zandb
Zandb26 okt. 2017 - 7:37

Orange Dat vind ik ook. Iedereen vindt dat natuurlijk. Maar als het op concrete gevallen aankomt, blijken er enorme verschillen te bestaan over de belangen die vertrouwenspersonen dienen te behartigen. (Met dien verstande dat iedereen zegt, die vertrouwenspersoon "serieus" te nemen.) Misschien is het beter om te zeggen dat een vertrouwenspersoon het er niet bij kan laten zitten, als "men" niet accepteert hoe de vertrouwenspersoon de belangen afweegt.

Woeki Hypo
Woeki Hypo24 okt. 2017 - 16:38

Na #MeToo mogen vertrouwenspersonen en bestuurders niet langer zwijgen “Vooralsnog schrik ik er vooral van hoe mondjesmaat en halfhartig instituties actie ondernemen bij klachten” Seks en macht. #MeToo gaat over mensen, die een nadeel van ((extreem) radicaal) rechts denken en handelen ondervonden hebben. Een vorm van wat ik micro fascisme 1) noem. Het nadeel betrof onvrijwillige seks. Het seksuele aspect vergroot de impact op het slachtoffer (drastisch). Het machtsprobleem is echter een algemeen probleem in onze maatschappij, wereld en economie. Hypocrisie en schijnheiligheid. Niet alleen rechtse denkers, maar ook linkse en religieuze denkers kunnen rechts denken en handelen. Dit laatste noemen we dan hypocriet resp. schijnheilig. Hypocrisie en schijnheiligheid (bij gestudeerde elites (inclusief financiers)) is één van de grootste problemen in de huidige maatschappij en wereld. Daarom zal er zonder verdere brede politieke actie wereldwijd niets veranderen. We zijn tegenwoordig namelijk weer een ((extreem) radicale) rechtse of neoliberale maatschappij. De micro fascistische structuur, welke hier het probleem is, zit ook (analoog) in de neoklassieke micro economie verwerkt (m.b.v. een wiskundige formule). Een top wetenschap! Wetenschap onderdeel probleem. Zo erg is de ethische verrotting al in onze kennis maatschappij doorgedrongen. Zelfs de wetenschap is besmet. Wie het probleem dus echt wil aanpakken, zal onze hele huidige (rechtskapitalistische of neoliberale) economie met de bijbehorende instituties moeten veranderen. Misschien is het niet toevallig, dat sommige rechtse denkers de actie #MeToo overdreven vinden. Het gaat over hun manier van (faustisch) denken. Een manier van denken, welke we niet alleen m.b.t. deze kwestie met (“product”) seks zien, maar dus ook in de economie of bij andere organisaties (religieus of maatschappelijk) of algemeen in situaties, waarbij er een machtsverhouding is en waarbij er (a.h.w.) rechten of gunsten te vergeven zijn (door de meer machtigen). M.b.t. het geven van deze rechten of gunsten ligt dan corruptie op de loer. Corruptie in de zin van een tegenprestatie, welke niet binnen de richtlijnen van mogelijke eisen t.b.v. het verkrijgen van het recht valt. Of corruptie in de zin van het (moeten) toegeven aan contract regels, welke de mensenrechten van de minder machtige uithollen. De onwil van rechtse of schijnlinkse (of schijnreligieuze) gestudeerde elites om echt wat te veranderen blijkt misschien ook wel uit de volgende opinie op Joop over het Huis voor de Klokkenluiders: https://joop.bnnvara.nl/opinies/huis-klokkenluiders-is-bewust-gebouwd-op-drijfzand Woeki Hypo is gematigd liberaal. P.S.: 1) Onder micro fascisme versta ik (kwantitatieve) micro verhoudingen tussen mensen of groepen, waarbij de minder machtige een negatieve of ongunstige optie of positie opgedrongen wordt m.b.v. een machtsverhouding. Een negatieve of ongunstige optie of positie, welke “het slachtoffer” in vrijheid (bijvoorbeeld met voldoende buffers) niet zou kiezen. In de micro economie komen dit type (kwantitatieve) micro verhoudingen (analoog) ook voor met de marktverhouding als machtsverhouding (marktwerking is machtswerking). Deze wetenschap is dan zo waanzinnig om er nog een optimalisatieprincipe (als extremisme) aan toe te voegen.

2 Reacties
Pater
Pater25 okt. 2017 - 1:08

@Woeki Ik denk dat het inderdaad niet toevallig is dat rechts meer aan het tegensputteren is dan links. Links is vanuit beginselen meer geneigd het emancipatorische karakter van het MeToo-gebeuren te onderkennen en waarderen dan rechts. "#MeToo gaat over mensen, die een nadeel van ((extreem) radicaal) rechts denken en handelen ondervonden hebben." Ik denk dat het de grootst mogelijke onzin is te denken dat rechtse baasjes zich meer bezondigen aan het soort machtsmisbruik waar het om gaat dan linkse. Een maatschappelijke overtuiging sluit egoïsme en machtsmisbruik totaal niet uit. En rechtse baasjes kunnen bijv. veel meer oog hebben voor de intermenselijke verhoudingen dan linkse systeemdenkers! Linkse mensen zijn niet 'beter' dan rechtse! Misschien bedoel je dat ook niet, daarna zeg je dat links zich ook kan misdragen. Maar ik kan je verzekeren dat het neoliberalisme geen ene bal met het verschijnsel te maken heeft. In die mooie vrije jaren '60 en '70 was het machtsmisbruik bij uitstek in handen van de slimme, populaire linkse mannetjes, die de vrouwen uitlegden dat veelwijverij heel natuurlijk is en verzet daartegen ouderwets en bekrompen ...

Verwijdert
Verwijdert25 okt. 2017 - 6:27

"#MeToo gaat over mensen, die een nadeel van ((extreem) radicaal) rechts denken en handelen ondervonden hebben. Een vorm van wat ik micro fascisme 1) noem Het nadeel betrof onvrijwillige seks" Ik weet niet eens hoe ik hier op moet reageren maar volgens mij snap je niet helemaal waar #MeToo over gaat. Wel knap hoe je onvrijwillige sex (sexueel misbruik) weet te koppelen aan gedachten voortkomend uit een politieke voorkeur. Had ik nog niet eerder gehoord!

pastafari
pastafari24 okt. 2017 - 11:39

Ik denk niet dat het wijs is om na iedere hype op social media richtlijnen te veranderen

Perry Boekestijn
Perry Boekestijn24 okt. 2017 - 11:05

Ach ja, toen ik eens het gedrag van een collega aankaartte bij personeelszaken werd me doodleuk gevraagd 'of ik het zelf al eens met x had besproken'. Want in de kromme wereld van mensen zonder ruggengraat stuur je een uitvoerend medewerker die pas een paar jaar in dienst is (ik) op een leidinggevende die er al een eeuw werkt af!