Met de nieuwe regels voor de namen van vleesvervangers krijgt de Europese 'dopjes-vast-aan-flessen-lobby' een koekje van eigen deeg

In het verleden ging het over hoe krom een banaan moest zijn. Nu is het dopje dat aan je fles vast moet blijven zitten een van de grootste irritatiefactoren uit Brussel. Vanaf 2024 moet dat dopje van een frisdrankfles eraan vastzitten als onderdeel van Europese regelgeving tegen plasticvervuiling en zwerfafval. De regel had een serieuze onderbouwing. Maar in het publieke debat werd het dopje iets anders: een symbool. Het wordt gezien als het bewijs dat Brussel zich met alles bemoeit, dat Europa is doorgeslagen, dat de EU de grip op proportionaliteit heeft verloren.

Nu is er een nieuw akkoord: woorden als kip, steak, bacon, borst en drumstick mogen straks niet meer op verpakkingen van plantaardige producten staan. Ook niet als er groot 'vegan' of 'vegetarisch' op staat. Dit zou voor de consument te verwarrend zijn.

De dopje-vast-aan-fles-regel, hoe irritant hij ook is, heeft tenminste een stevige onderbouwing: dopjes worden 2 tot 3 keer vaker op stranden gevonden dan flessen zelf. Deze namenregel heeft die veel minder. Een verpakking waarop 'vegan' staat misleidt niemand over de aanwezigheid van vlees. En wie vegetarisch gehakt en dierlijk gehakt dan nog steeds niet uit elkaar kan houden, terwijl het product anders heet, anders eruit ziet en vaak ook in een ander schap ligt, maar dat onderscheid tegelijk zo principieel vindt dat hij het absoluut niet wil eten, moet zich misschien afvragen wat hier zijn echte probleem is.

Lobby vanuit politieke partijen is op zichzelf een normaal onderdeel van hoe Europese besluitvorming werkt. Belangen worden vertegenwoordigd, compromissen gesloten, meerderheden gevormd. Het zijn dit keer echter grotendeels dezelfde politieke stromingen die met het dopje-vast-aan-fles-verhaal de afgelopen jaren Brussel als bemoeizuchtig hebben weggezet, die nu deze regelgeving door weten te drukken. Diezelfde stromingen hebben proportionaliteit als strijdkreet gebruikt.

Vertrouwen in de EU slijt niet alleen weg door grote crises, het zoveelste corruptieschandaal of geopolitieke mislukkingen. Het slijt ook weg door regels die heel goed illustreren dat ze zich in Brussel met de verkeerde dingen bezighouden. Of de dopjes-vast-aan-fles-regel uiteindelijk een netto positief effect op de samenleving heeft gehad, valt te betwisten. Die negatieve gedachten over Brussel zijn moeilijk te weerleggen als je als ondernemer een doos met 'vegetarische kipstukjes' moet weggooien omdat er straks alleen nog 'vegetarische stukjes' op mag staan. Innovatie in de voedingsindustrie wordt hiermee geremd. Ondernemers in een groeiende sector moeten straks verpakkingen aanpassen, juridische registraties nalopen en marketing herzien. De prijs staat niet in verhouding tot het probleem dat wordt opgelost.

Dit terwijl Europa op dit moment iets te winnen heeft. In tijden waarin een oorlog woedt op het continent op een schaal die we sinds de Tweede Wereldoorlog niet hebben gezien, waarin draagvlak voor Europese samenwerking harder nodig is dan ooit, is vertrouwen belangrijk. Het dopje was een les die kennelijk niet is geland. Want wie dacht dat het dopje het hoogtepunt van Europese betutteling was, heeft kennelijk te vroeg gejuicht.