Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Kwart van de VS wordt onleefbaar heet als gevolg van klimaatcrisis

Temperaturen lopen op tot boven de 50 graden Celsius
Joop

Max Verstappen in een Opel Kadett

  •  
20-01-2021
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
Schermafbeelding 2021-01-20 om 10.46.31

© cc-foto: AmrThele

Om het woord leerachterstand te kunnen gebruiken, heb je een bredere context nodig. Waar lopen ze op achter? Ten opzichte van wat of wie? Is de achterstand een probleem van het kind of van het schoolsysteem?
Laat ik het begrip leerachterstand eens op twee manieren duiden. Een manier die veel gebruikt wordt, is die waarbij gekeken wordt naar het verschil in leeropbrengst tussen een normaal onderwijsjaar en een onderwijsjaar met meerdere lockdownmaatregelen. In dat perspectief is er – uiteraard – een effect op de leercurve. Dat kun je onderzoeken en bewijzen. Het probleem achterstand komt in dit geval op de radar als we een gewenst leerresultaat verwachten. Waar moet een kind op welk moment van het jaar staan? Wanneer is er genoeg geleerd? Maar belangrijker nog: laten we het gewenste leerresultaat ongemoeid als de omstandigheden drastisch veranderen?
Een andere manier is wanneer je het woord leerachterstand in een breder perspectief plaatst. In dat geval kijk je niet alleen naar hoe het resultaat zou zijn geweest als de scholen opengebleven waren. Je kijkt dan ook naar wat een kind leert in deze nieuwe werkelijkheid. Je accepteert dan dat er door de lockdown minder resultaat geboekt is bij rekenen en taal, maar kijkt daarnaast naar het hele kind om te onderzoeken op welke terreinen er andere leerresultaten geboekt zijn.
Leerlingen konden in de Tweede Wereldoorlog twee jaar niet naar school. Liepen zij een leerachterstand op? Zij misten immers twee jaar onderwijs. Het verschil met nu is echter dat de context meebewoog met de crisis. Kinderen kwamen allemaal thuis te zitten. Ze gingen niet op Teams, bogen zich niet over hun leerboeken en kregen geen bijles van hun ouders. Er was een nieuwe situatie en dus was school even geen agendapunt. Er was oog voor wat er nog wel kon. Er werd geleerd op andere fronten. Deze kinderen leerden omgaan met angst, hielpen ouders in het huishouden, gingen op zoek naar melk en eieren en plukten de dag. De context onderwijs kwam tot stilstand. Pijnlijk, maar het was even niet anders. Na twee jaar kwamen de kinderen terug naar school. Er werd niet gekeken hoe het reken- en taalniveau zich hadden doorontwikkeld. Er was vooral ruimte voor een terugblik op de moeilijke periode om van daaruit weer op te starten. De draad van twee jaar geleden werd opgepakt. De boeken gingen open, op de bladzijdes waar ze noodgedwongen gesloten werden in 1943.
Het huidige onderwijssysteem kan die stilstand niet verdragen. Daardoor ontstaat een prestatiemaatschappij, waar iedereen inspanningen pleegt om de schade te beperken. Door die inspanningen ontstaan inderdaad leerachterstanden, maar deze worden vooral gecreëerd door sociale achterstanden. Het maakt namelijk nogal uit waar je bed staat en hoe diep de zakken van ouders zijn. Laptop kapot? Bestel maar een nieuwe bij bol.com. Of laptop kapot? Waar zit eigenlijk de voedselbank? Ouders keihard aan het werk om het hoofd boven water te houden? Of ouders zeer vermogend en in staat om een privé-juf in te vliegen voor vijf dagen per week?
Door de focus te blijven leggen op het curriculum, ontstaat er een pijnlijk neveneffect. De kinderen die voor de coronacrisis al moeilijk mee konden door hun sociale achtergrond, raken nog verder achterop. Bovendien neemt het zelfvertrouwen enorm af, omdat het kind gaat geloven dat het niet goed genoeg is. Het misbruik van de term leerachterstand is uiteindelijk slecht voor leraren en hun leerlingen. Zij hebben er, ieder vanuit het eigen perspectief, recht op dat wat wel geleerd kan worden onder de omstandigheden van een lockdown, goed genoeg is. Zowel leraren als leerlingen zullen er wel bij varen als ze niet meer op hun tenen hoeven te lopen, omdat er bereidheid is toe te geven dat je met een lockdown niet kunt en mag aankomen met exact hetzelfde curriculum.
Want als we volhouden dat we hetzelfde resultaat moeten bereiken met minder onderwijs, dan is dat vergelijkbaar met aan Max Verstappen in een Opel Kadett te vragen de Grand Prix van Monaco te winnen. Laten we in dat kader afspreken dat leerlingen en hun leraren het recht hebben om tijdelijk minder gas te geven. Zodra het circuit weer opengaat kunnen we dan de balans opmaken. Een balans die niet is gebaseerd op wat we zonder lockdown gehaald zouden moeten hebben, maar een waarin we kijken naar wat we ondanks de lockdown samen wél bereikt hebben.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (15)

WeesGeenKees
WeesGeenKees20 jan. 2021 - 15:53

Ik heb nooit iets met school gehad, op de lagere school verveelde ik me wezenloos. Op de middelbare school was ik altijd de jongste van de klas en voerde eerlijk gezegd niet zoveel uit. In de examenklas van de HAVO zakte ik omdat ik letterlijk niets uitvoerde, een 3 voor Engels ("Oh ik had je niet eens verwacht op dit mondeling examen", zei mijn Engelse leraar), een 4 voor Natuurkunde/Scheikunde etc. De tweede keer examen doen slaagde ik eenvoudig, even hard werken en klaar was Kees. Daarna naar het HBO ook weer gezakt in de examenklas, tweede keer makkelijk geslaagd. Daarna werken en naast mijn baan een avond-HBO gedaan die gruwelijk zwaar was. Niet gezakt en in 1 keer geslaagd met een 8 voor mijn afstudeeropdracht. Later hoorde ik van een andere leraar dat ze mij geen 9 hebben gegeven want dat vonden ze zielig voor mijn zus die dus ook een 8 kreeg. Ja en toen stapte ik op mijn motor en trok tijdens al mijn vele vakanties (7 weken per jaar met ATV) de wijde wereld in. Toen pas had ik voor het eerst het idee dat ik echt iets leerde want ik moest improviseren, creatief zijn en dat vond ik leuk want het was een uitdaging. Zo mocht ik in 1989 de USSR niet in want verboden op de motor terwijl je wel met een auto naar USSR mocht. Huh? Afijn ik nadenken, nadenken en toen in eens EUREKA! Ik heb gewoon overal tegen iedereen op het Russische reisbureau en de Russische ambassade gezegd dat ik met 'own transport' ging en dat was voor hun een auto en dus mocht ik erin. En zo reed ik een paar dagen later de grens over (toen nog +3 uur erbij) op een verboden vervoermiddel, op een verboden tijdstip want na zonsondergang, op een verboden weg en werd 's avonds om 22.30u door een militair in een legertruck naar de 'Kamping' gebracht. Daarna nog veel meer verre motorreizen buiten Europa gemaakt waarbij ik soms alles uit de kast moest halen qua creativiteit en improvisatie. Ik heb toen documenten vervalst, visa vervalst afijn noem het allemaal maar op en ik heb het gedaan. Mooie tijd en heel erg veel geleerd over het echte leven op deze planeet dat 99,9% van de mensen nooit zal zien en werkelijk geen idee van heeft. Ik heb hele heftige dingen gezien die ik liever niet had willen zien. Waarom denk je dat zoveel Nederlandse militairen radgek terugkomen van missies buiten Europa. Om niet gek te worden moet je mentaal een truc uithalen die er op neerkomt dat je een totaal nieuwe referentiekader op moet bouwen anders ga je er aan onderdoor onderweg op zo'n verre motorreis in je uppie. Ik reis nog steeds en vorig jaar heb ik zo'n bizarre motorreis gemaakt dat ik achteraf tegen mezelf heb gezegd: "Dit was mentaal en lichamelijk zo absurd zwaar dit had ik niet moeten doen!" 18.634 km in amper 25 rijdagen over absurd slechte wegen.... Elke keer dacht dat het niet gekker kon maar wel dus. Weer wat geleerd en het mooiste is dat ik achteraf moest zeggen dat de mensen mijn motorreis hebben gemaakt. Zonder die mensen onderweg in die landen had ik het nooit gered. Gratis geld gekregen van een Harley-rijder toen ik nergens cash geld (ik had 3.000,- euro cash bij me) kon wisselen, spontaan geld gekregen van een jongedame achter de hotelbalie en nog vier hele mooie mensen die spontaan mijn overnachting betaald hebben. En een jaar later moet ik zeggen dat het eigenlijk toch wel een hele mooie motorreis was dankzij die mooie, aardige fantastisch lieve mensen. Jep ze bestaan nog echt waar! Hier bestaat geen school voor, het is eigenlijk een levenslange school die nooit ophoudt.............

The Apple
The Apple20 jan. 2021 - 14:31

Er zijn weinig opvoedkundige dingen die zo pervers en destructief zijn als ons schoolsysteem en ik heb vooral medelijden met de kinderen die al zo aangepast zijn dat ze denken dat ze niet zonder kunnen. Ze proberen iets van je te maken dat je niet bent om je in te lijven in iets waar je niet aan mee zou moeten doen. Free yourself, ga iets doen dat je leuk vindt en als je dan problemen tegenkomt waar je zo gauw geen oplossing voor weet, pak er dan een boek bij. Tegenwoordig heb je zelfs het internet, wat een luxe. - Schooling the World - https://www.youtube.com/watch?v=oDxYWspiN-8

9 Reacties
Jozias2
Jozias220 jan. 2021 - 15:00

"Free yourself, ga iets doen dat je leuk vindt " Gamen op de PlayStation en Tiktok filmpjes maken als oplossing?

Gerygrr
Gerygrr20 jan. 2021 - 16:23

Veel leerlingen, dat is al jaren zo, komen uit dusdanig problematische thuissituaties, dat alleen school ze perspectief biedt.

The Apple
The Apple20 jan. 2021 - 16:37

Jozias - Het schijnt dat je daar ook geld mee kunt verdienen, net als met voetballen. Maar ik ben geen expert op dat gebied. Jij wel? Wat kun jij eigenlijk wel?

Jozias2
Jozias220 jan. 2021 - 16:58

@Apple Logisch nadenken

The Apple
The Apple20 jan. 2021 - 17:30

Grijsje63 - Vandaar dat neo-liberalen de bevolking zover afknijpen dat ze gewoon geen andere keuze hebben. Jozias doet laatdunkend over kids die met computers spelen, maar zou hij weten hoe je Linux naast Windows installeert? Ik schreef -door de nood gedwongen- in 1981 al een boekhoudprogrammaatje voor een Sinclair Spectrum, na het lezen van "Basic voor Beginners". Er ging een wereld voor me open. Door de nood gedwongen -ergens in Koerdistan kwam het koelwater uit de uitlaat- weet ik hoe je de koppakking vervangt en de kleppen moet stellen. Ik heb hier geleerd hoe je huizen bouwt, waar je op moet letten bij het kopen van bakstenen en weet beter hoe je kaaimannetjes kunt stropen als de meeste Brazilianen. Spreek 5 talen. Niets, maar dan ook niets daarvan heb ik op school geleerd. Ik ben niet principieel tegen scholen, geheel in tegendeel. Maar wel tegen ONZE scholen. Ik herhaal: ze proberen iets van je te maken dat je niet bent, om je in te lijven in iets waar je niet aan mee zou moeten willen doen. Soms denk ik wel eens dat domme mensen daar minder last van hebben als slimme mensen.

The Apple
The Apple20 jan. 2021 - 17:32

Jozias kan logisch nadenken. Heb je dat op school geleerd?

Jozias2
Jozias220 jan. 2021 - 19:14

"Jozias doet laatdunkend over kids die met computers spelen" Ik doe niet laatdunkend en zeker niet over computervaardigheden maar ik had het over een PlayStation. Dat is bedoeld om spelletjes te spelen. Prima dat jij kaaimannen kunt stropen maar ik wordt in het ziekenhuis liever geholpen door iemand die daar voor opgeleid is. Ben je naar Brazilië gevlogen met een piloot die dacht laat ik eens gaan doen wat ik leuk vind zonder enige o opleiding?

The Apple
The Apple20 jan. 2021 - 22:34

Nee, ik hoop dan altijd dat hij piloot is geworden omdat hij dat leuk vindt. Weet jij eigenlijk wel wat je allemaal kunt doen met een PlayStation? Wat doe/deed jij verder nog, behalve logisch nadenken? O, en zelfs in Brazilië zul je in het ziekenhuis geen kaaiman tegenkomen. Mij dus ook niet, ik heb een hekel aan ziekenhuizen, maak je geen zorgen.

Gerygrr
Gerygrr21 jan. 2021 - 14:43

The Apple, Waarschijnlijk komt u niet uit een problematische thuissituatie. Uw reactie is te begrijpen. Scholen proberen op zich niets anders dan alle kinderen het onderwijs te bieden, dat hen moet voorbereiden op onze maatschappij. Niet op de Braziliaanse jungle. Leerkrachten hadden ooit autonomie, maar dankzij het liberalisme is het vak uitgehold en de leerkrachten overbelast en uitvoerders van een hun opgelegd beleid geworden. De salarissen zijn navenant.

Rutger Groot
Rutger Groot20 jan. 2021 - 12:00

We kunnen wel weer een semantische discussie houden over leerachterstand, maar we kunnen ook gewoon actie ondernemen om te zorgen dat leerlingen meer onderwijsuren krijgen. Is allemaal niet zo moeilijk en we hebben duizenden ervaren mensen die hieraan mee kunnen helpen. Stuitend hoe slecht het initiatief en de coordinatie vanuit bijvoorbeeld het ministerie van Onderwijs en daaraan gelieerde organisaties is (wat doen die mensen dan de hele dag?). Een aantal suggesties: 1. open thema kanalen op Youtube en Publieke Omroep, en geef online (opgenomen) lessen in de verschillende vakken op verschillende niveaus. (doen sommige docenten al) 2. open online / telefonisch hulplijnen - waar je vragen kan stellen over de onderwerpen - we hebben duizenden studenten die hierbij kunnen helpen 2. voor de allerkleinsten: herhaal uitzendingen van Sesamstraat, Klokhuis en allerlei andere leerzame programmas Kortom: kom uit de luie stoel en help alle schoolgaande kinderen met leerzame (onderwijs) programma's, want dit gaat nog wel ff duren. Het is allemaal niet zo moeilijk..

adriek
adriek20 jan. 2021 - 10:40

Het is allemaal niet zo ingewikkeld, laat kinderen die een achterstand opgebouwd hebben gewoon een jaartje doubleren. Dat kan weinig kwaad en geeft ruimte om de schade in te halen. (vooropgesteld dat Corona na de zomervakantie wel enigszins onder controle zal zijn.)

2 Reacties
Jozias2
Jozias220 jan. 2021 - 11:47

"Gewoon een jaartje doubleren". Een heel slecht idee! Een kind wat door de crisis qua kennis is achter komen te lopen heeft niet automatisch een sociaal emotionele achterstand. Met name de kinderen in groep 8 worden nu geraakt. Ze hebben een deel van groep 7 gemist, nu een deel van groep 8 en hebben weinig inhaalmogelijkheden want volgend jaar middelbaar onderwijs. Deze kinderen zijn er sociaal vaak echt aan toe de stap naar het middelbaar onderwijs te maken. Daarnaast haal je kinderen met doubleren uit hun veilige en vertrouwde omgeving qua vriendjes en vriendinnetjes. Dan kun je als basisschool beter 'summer schools' organiseren.

The Apple
The Apple20 jan. 2021 - 17:55

Eens kijken wat ik deed toen ik zo oud was en er geen school was. Ik las alles wat los en vast zat, was gek op klassieke muziek, had een paludarium op mijn kamer waarin ik een slootkant had nagebouwd, viste stekelbaarsjes met een worm en een draadje -zonder haakje- om de slijmhuid niet te beschadigen, wist waar je nog koningssalamanders kon vinden, leerde zeilen in een Canadese kano op de Rijn, zwierf dagen lang rond op de Hoge Veluwe. Andere kinderen vonden dat ik teveel "moeilijke woorden" gebruikte en wisten alleen maar wie Ria Valk was (twee eenzame cowboys), dus dat klikte meestal niet. Die sociaal emotionele achterstand ben ik nooit meer te boven gekomen.