Logo Joop
De opiniesite van BNNVARA met actueel nieuws en uitgesproken meningen

Links hoeft in Nederland niet strategisch te stemmen, gelukkig

  •  
18-11-2023
  •  
leestijd 6 minuten
  •  
27622 keer bekeken
  •  
ANP-465052314

Je bent links en je gaat naar de stembus. Moet je dan strategisch stemmen? Deze vraag houdt veel mensen bezig. Sommigen doen alsof voor links een strategische stem op GroenLinks-PvdA de enige optie is. "Want anders krijgen we een rechts kabinet."

Maar dit is onzin. Gezien het Nederlandse kiesstelsel blijft het voor links mogelijk om ideologisch te stemmen, en te stemmen op de partij die jou en jouw politiek het beste vertegenwoordigen, zonder dat je de linkse beweging daarmee ondermijnt. En zodra je beseft wat er zou gebeuren als zo'n strategische stem niet goed uitpakt, dan lijkt het mij zelfs overduidelijk dat je beter ideologisch kunt stemmen. Stem op een linkse partij die goed bij je past––of misschien zelfs nog een stukje linkser.

Ben jij een strategische stemmer?

Je stemt strategisch als je op een partij stemt die eigenlijk niet het dichtst bij jouw eigen politiek staat, maar waarvan je toch denkt dat het beter zou zijn dat die partij meer stemmen krijgt dan andere nog slechtere partijen.

In Nederland gaat zo'n strategische stem eigenlijk altijd over de coalitie. Welke partijen mogen straks een regering vormen? Misschien dat de partij waarop je eigenlijk het liefst zou willen stemmen hoogstwaarschijnlijk geen regeringspartij zou worden. En met dat in gedachte zou je kunnen besluiten te stemmen op een partij die nog wel een beetje links is én die een regeringspartij zou kunnen zijn. Het idee is, als dat lukt, dan krijg je toch nog iets van een links geluid in de regering. En dat zou een overwinning zijn, toch?

Met andere woorden, je neigt onderhand ideologisch meer naar BIJ1 of PvdD, maar juist omdat je de linkse beweging zo'n warm hart toedraagt stem je team Timmermans––ook al zet hij veel van jouw idealen op de tocht om maar een plaats aan die neoliberale en kapitalistische tafel te houden.

Als dit jouw redering is, dan ben jij dus een strategische stemmer. En dan is dit stukje voor jou bedoeld.

Denk niet alleen aan succes, maar ook aan de mislukking

Jouw strategische stem heeft een keerzijde. De strategie erachter zou namelijk best wel eens kunnen mislukken. Dat zeggen ze er natuurlijk niet bij, maar het zou heel goed kunnen dat één of meerdere van die smerig rechtse partijen groter uitpakken dan GroenLinks-PvdA. Zo staat het er in ieder geval voor in de peilingen. En dus, zo moet je toegeven, zo zou het best kunnen gaan volgende week.

Als de strategie mislukt, dan zit je echt met de gebakken peren––of watermeloenen, of regenboogvlaggen. Want als het niet lukt om die Timmermans de grootste te maken, terwijl jij en je linkse kameraden strategisch hebben gestemd, dan heb je dus zowel een smerig rechtse coalitie als een gapend gat waar een écht linkse oppositie had moeten zitten. Want iedere strategische stem op Timmermans is er eentje minder voor écht links.

Met andere woorden, hoewel het succesverhaal van de strategische stem een ietsje dragelijker toekomst belooft, is de zeer reeële mogelijkheid op mislukking van die strategie gekoppeld aan diepe ideologische ellende, en mogelijk een jarenlang moratorium op écht links.

Denk daar dus goed over na. Als je kon kiezen, zou je dan willen dat een smerig rechts kabinet kan regeren zonder stevig linkse oppositie? Of zou je met zo'n rechts kabinet liever ook een écht linkse oppositie in de kamer zien? Want met zo'n linkse oppositie zou neoliberaal, klimaatverwoestend en racistisch beleid in ieder geval op tegengas kunnen rekenen vanuit de Kamer zelf. De afgelopen rechtse kabinetsperiodes hebben daarbovenop nog eens laten zien hoe effectief écht linkse oppositiepartijen kunnen zijn in het op de agenda zetten van onderwerpen en het bereiken van maatschappelijke verandering, zelfs al hebben ze maar een klein aantal zetels.

Het staat ons vrij om ideologisch te stemmen

Kijk, in een land als het Verenigd Koninkrijk zit links in een veel lastiger pakket. Zij hebben een first-past-the-postkiesstelsel, waar de verkiezingsuitslag per kiesdistrict bepaald wordt en per kiesdistrict slechts één partij over de finish mag. Dus als je stemt in Liverpool, dan wordt er alleen gekeken welke partij in Liverpool de meeste stemmen heeft. Die partij wint Liverpool. Ieder district levert uiteindelijk dus maar één zetel: die van de winnende partij.

Dit betekent dat in het Verenigd Koninkrijk stemmen op een kleinere linkse partij, zoals bijvoorbeeld de Green Party, nauwelijks zin heeft. De rechtse Conservatieven, die nu de regering vormen, zullen bijna zeker meer stemmen trekken in jouw kiesdistrict dan de linkse maar relatief onbekende Green Party. Dus is het eigenlijk onmogelijk dat jouw kiesdistrict een zetel voor de Green Party zal opleveren (Brighton is de uitzondering). Het resultaat is dat er in het Verenigd Koninkrijk eigenlijk maar twee grote partijen overblijven: de Conservatieven, en Labour––hun variatie op de PvdA. Of de één gaat regeren, of de ander.

Dit is frustrerend voor Brits links. Want zij willen natuurlijk ook dat de partij die hen het beste vertegenwoordigd in het parlement komt en hen daar ook zal vertegenwoordigen. En die partij is niet overduidelijk Labour. Maar ze weten ook dat die zetels van de Green Party er onmogelijk gaan komen door het first-past-the-post kiesstelsel.

De frustratie onder linkse stemmers in het Verenigd Koninkrijk is de afgelopen jaren alleen maar zuurder geworden, want Keir Starmer staat inmiddels aan het roer van Labour. Starmer kun je zien als de Engelse Frans Timmermans. Onder zijn leiding probeert Labour de macht te grijpen door zo dicht mogelijk tegen de rechtse Conservatieven aan te kruipen. Om dit voor elkaar te krijgen heeft Starmer de Labour-partij moeten uitkleden van linkse idealen over klimaat, immigratie, gelijkwaardigheid en de oorlog in Gaza.

Maar terwijl Brits links hiermee echt in a pickle zit, en eigenlijk geen andere keuze heeft dan de neus dicht houden en straks toch voor Labour te stemmen, heeft links in Nederland gewoon wel die mogelijkheid ideologisch te stemmen. Want ook kleine partijen kunnen in Nederland in het parlement komen. Er is hier geen first-past-the-post kiesstelsel en in Nederland telt iedere stem evenveel. Dus de stemmen die een partij behaald in Assen, Culemborg, Alkmaar en Bunnik worden allemaal bij elkaar opgeteld. Daarom is het zelfs anno 2023 wel degelijk mogelijk om in ons land een écht links geluid in het parlement te stemmen.

Dromen van een linkse formatie

Natuurlijk, het zou mooi meegenomen zijn als Timmermans de formatie zou mogen leiden straks. Stel je voor: zou hij misschien toch zóveel zetels binnenrapen dat hij de samenwerking met de andere linkse partijen verkiest boven Omtzigt? Ik zie hier mensen volop over wensdromen. En toegeven, het is geen verkeerde fantasie. Maar zie jij het ook echt gebeuren? Ik niet. Echt niet. Niet nu GroenLinks/PvdA juist krimpt in de peilingen in plaats van groeit. Niet in Nederland anno 2023, waar zelfs huidige regeringspartijen dingen zeggen waar Janmaat van zou blozen.

En zelfs al zou Timmermans de meeste zetels binnenslepen, dan nog zouden we met een coalitie opgescheept raken die hoogstwaarschijnlijk over rechts gaat. Die weg is Timmermans zelf namelijk al hardop aan het verkennen. En zou dat dan met jouw zegen zijn?

Dus als je nu nog overweegt strategisch te stemmen, kijk dan niet alleen naar de gevolgen van zo'n strategie als die een groot succes zou blijken. Bedenk ook dat er reeële kans is dat het mis gaat. Vraag je af wat er dan gebeurt. Houd er rekening mee dat, als de strategie faalt, je met twee lege handen staat: een rechtse coalitie én geen noemenswaardig linkse oppositie. De keuze is aan jou.

Voor mezelf wordt de situatie eigenlijk alleen maar duidelijker. De verstandige stem voor links is volgens mij een stem op een écht linkse partij. Als ik jou was, dan zou ik er zelfs niet voor schuwen deze keer linkser te stemmen dan normaal. Want met het gedrocht van een kabinet dat ons waarschijnlijk te wachten staat kan de oppositie niet links genoeg zijn.

Delen:

Praat mee

onze spelregels.

avatar
0/1500
Bedankt voor je reactie! De redactie controleert of je bericht voldoet aan de spelregels. Het kan even duren voordat het zichtbaar is.

Reacties (68)

FBJH6824
FBJH682420 nov. 2023 - 19:03

Deze reactie is verwijderd

1 Reactie
BrotherV
BrotherV22 nov. 2023 - 1:30

Tegen wie precies loop je zo te raaskallen?

SpijkerMaarten
SpijkerMaarten20 nov. 2023 - 8:09

"Als ik jou was, dan zou ik er zelfs niet voor schuwen deze keer linkser te stemmen dan normaal". Op zichzelf is dat een valide advies. Maar de auteur maakt wel een denkfout. Zijn definitie van strategisch stemmen is niet goed. Die moet namelijk zijn: "Stemmen op een partij waarbij je een ander doel beoogt dan het steunen van het gedachtengoed van die partij of van de persoon in kwestie." LINKSER stemmen dan je bent is dus net zo goed een strategische stem als het stemmen op gematigd links om rechts uit het torentje te houden of een links machtsblok te vormen.

Mark Huysman
Mark Huysman19 nov. 2023 - 19:15

Ik denk dat de belangrijkste en meest acute kwestie van deze tijd de vernietigende aanval van Israël op de Palestijnen is. Voor onze ogen wordt een heel volk bewust kapot gemaakt. Onze regering en een Kamermeerderheid steunen de genocide. The Rights Forum heeft een kieswijzer gemaakt waaruit je kunt opmaken welke partijen het meest consequent stelling nemen tegen de Israëlische misdaden en opkomen voor de rechten van de Palestijnen: https://rightsforum.org/kieswijzer-2023/ DENK en Bij1 dus. Voor mij wordt het weer BIJ1 omdat die partij ook bij andere kwesties een duidelijk antikoloniale positie inneemt en een programma heeft dat je antikapitalistisch kunt noemen. Datzelfde kun je niet over DENK zeggen. Zoals iedereen weet is Bij1 door behoorlijk grote crises gegaan en is het maar de vraag of de partij haar zetel kan behouden nu Simons niet her-verkiesbaar is. Maar ik denk dat als er ooit een moment is geweest dat er een principiële stem uitgebracht moet worden, dat dat nu is. Een kans dat een dapper antikoloniaal geluid de Tweede Kamer haalt is wat mij betreft van grotere waarde dan dat koloniaal of lafhartig ‘links’ er wat stemmen bij krijgt.

2 Reacties
Molly Veenstra
Molly Veenstra20 nov. 2023 - 0:35

Met Bij1 wordt het niks zonder Sylvana. Bij1 is de gevaarlijkste slangenkuil in politiek den Haag. Begeef je erin, en je bent je leven niet zeker. Als het je een goed gevoel geeft kun je er op stemmen. Dat levert niet al te veel gevaar op. Lid zijn is echter riskant. Ben je wel zuiver genoeg? Heel ongezellig daar. Een verantwoordelijke functie binnen de partij zou ik zelfs mijn ergste vijand niet toewensen.

Mark Huysman
Mark Huysman20 nov. 2023 - 17:17

@Molly, Ik ben me bewust van de tekortkomingen van BIJ1 en ik hoop dat ze intern de boel wat beter op poten krijgen. Maar het is een van de twee partijen die een fatsoenlijke positie inneemt tegen de genocide die Israël op Palestijnen in Gaza uitvoert. Daarom is het van belang dat de partij vertegenwoordigd blijft in de Kamer.

TheBigLebowski
TheBigLebowski19 nov. 2023 - 17:00

In Polen werd een smerige rechtse partij ook de grootste en toch ging de (centrum)linkse oppositie er met de poet vandoor.

Inzicht
Inzicht19 nov. 2023 - 16:46

Briljant beredeneerd: stem niet strategisch want het kan mislukken! Als algemene regel klinkt dit als: doe niks wat kan mislukken. Een adagium dat goed past bij een versplinterde linkse oppositie. Iedereen die zich voor meer dingen verantwoordelijk voelt dan alleen voor het eigen gelijk, zou ik aanraden een poging te wagen om van GL-PvdA de grootste te maken.

hansdetorenkraai
hansdetorenkraai19 nov. 2023 - 13:25

Ik zie het gebeuren, als in de VS je kunt stemmen op rechts of extreem rechts, links staat niet meer in de lijst daar ben heel ik bang voor. En in alle eerlijkheid dat is niet de schuld van rechts dat is gewoon erbarmelijke slechte politieke keuzes van links! Sorry maar we moeten de fouten bij onszelf zoeken en stoppen met ja maar en die ander.

2 Reacties
BrotherV
BrotherV19 nov. 2023 - 22:05

"Sorry maar we moeten de fouten bij onszelf zoeken " Zeg jij dat als een links iemand? Nee toch!

hansdetorenkraai
hansdetorenkraai20 nov. 2023 - 11:26

@BrotherV Ja dat zeg ik en meen het! Na den Uil is de grootste arbeiderspartij van ons land een regentenclub geworden en heeft vuile zaken gedaan met rechts. De andere partijen op links hebben zich niet tegen dat gedrag van de PVDA gekeerd maar lekker meegeprofiteerd. Het ambtenaren apparaat is een links bolwerk geworden dat meeklapte met de toenmalige christelijke partijen en de VVD. Nee geachte BrotherV we hebben ons verkocht aan de meestbiedende. Nu is links roepende in het duister en om eerlijk te zijn ze geloven er zelf ook niet meer in. Ik ga er van uit dat het geluid van de huidige linkse partijen te weinig steun bieden aan de zwakkere in onze samenleving en meer bezig zijn met onderwerpen die heel ver staan van de dagelijkse strijd om het bestaan. Het verleden van links is ook verre van brandschoon door het collaboreren met de rechtse macht. Al met al zie de GL/PVDA eindigen op 20 tot 23 zetels en dat is in vergelijk met de stand in 03-01-21 toen hadden ze gezamenlijk 22 zetels. Denk dat links eens moet stoppen met uitleggen maar echt moet gaan luisteren en items als LHBTIQA, autovrije binnenstad, steun aan de Islam, het milieu vraagstuk en het deuren open houden van immigranten voor wat voor rede ook. Opheffen dat links elitair gedoe van GL/PVDA lijkt me een zegen.

Bruce Stone
Bruce Stone19 nov. 2023 - 12:57

Eén zin gelezen: "Starmer kun je zien als de Engelse Frans Timmermans'' Dus links is dood. But than again: I am from somewhere else.

Sententia
Sententia19 nov. 2023 - 12:05

Ik ben groot voorstander van dualiteit in de politiek, want dan valt er tenminste iets te kiezen. Juist op links vind ik, dat er weinig te kiezen valt. Vrijwel heel links is nog steeds bevangen door die uit de VS overgewaaide ideologie van intersectionaliteit, diversiteit, politieke correctheid en identiteitsdenken, een buitengewoon dogmatische manier van denken, die ook al het góéde uit onze westerse cultuur wegrelativeert en bij het oud vuil zet. Iedereen die hiervan afwijkt wordt onmiddelijk massaal uitgemaakt voor rechts, fascistisch en racistisch. Zelf ben ik liberaal, maar ook de zgn. liberale partijen zijn niet langer liberaal (VVD) óf zijn besmet door de hiervoor genoemde ideologie (D66).

6 Reacties
hgroen2
hgroen219 nov. 2023 - 13:10

Alles wat jij Links verwijt, is vooral het frame van rechtse partijen jegens Links.

hgroen2
hgroen219 nov. 2023 - 13:13

Op zich juist dat strategisch stemmen uiterst twijfelachtig is. Dat zou pas realistische zijn als je goed idee heb hoe de stemmen werkelijk verdeeld zullen worden. echter, wat de schrijver niet vermeld, dat naarmate de stemmen zich verdelen over meer linkse partijen, de kans dat een linkse partij kan regeren kleiner wordt. En een kleinere linkse partij die dan deelneemt heeft minder in de melk te brokkelen. ergo sum: zolang Nederland een rechtse land is, [en dat is NL] ligt de grootste kracht van Links in oppositie voeren en geleidelijk aan haar kracht herwinnen. Kijk naar PVDD die stapsgewijs steeds groter wordt. Kwestie van geduld voordat heel Nederland links lult :)

MG1968-2
MG1968-219 nov. 2023 - 14:31

@HGroen "Kwestie van geduld voordat heel Nederland links lult :)" Voor die tijd heeft rechts de rechtstaat -en daarmee gelijk speelveld- allang om zeep geholpen naar Turks, Russisch, Iraans en/of Amerikaans model. Ik weet dat er partijen zijn op links die per definitie niet willen formeren met midden en gematigd rechts omdat je dan water bij de wijn moet doen. Waarbij dat laatste natuurlijk waar is maar het alternatief is dat het kabinet geheel over rechts ontstaat. Wat sowieso een risico is nu. Het resultaat laat zich uittekenen. Partijen die niets hebben met mensenrechten hebben dat ook niet met de rechtsstaat. In polen en hongarije niet. Evenmin alhier. Er is dus wel reden om te kiezen welke linkse partij je ondersteunt. De stemmen op partijen die per definitie aan de kant wensen te blijven staan (want de eigen agenda onverkort uitvoeren is onmogelijk) zijn dan ook gewoon weggegooid. Die willen nog eerder met JA21/BBB dan b.v. met GL/PvdA. Nederland is gewoon heel rechts. Wil je niet extreem rechts het discours laten bepalen dan is de zijlijn een slecht idee. @Sentia In de werkelijke wereld bestaat het links dat door jou en ander extreem rechts wordt neergezet helemaal niet. Je kent ze ook niet. Mensen die aan die beschrijving voldoen. "Iedereen die hiervan afwijkt wordt onmiddelijk massaal uitgemaakt voor rechts, fascistisch en racistisch. " Nee hoor. Dat wordt je als je je rechts, fascistisch en/of fascistisch toont. Zie je eigen reacties.

jandebakker
jandebakker19 nov. 2023 - 17:34

@Sententia Vrijwel heel links is nog steeds bevangen door die uit de VS overgewaaide ideologie van intersectionaliteit, diversiteit, politieke correctheid en identiteitsdenken"" Volgens mij heeft dit vooral betrekking op een relatief kleine maar luidruchtige groep activisten op de uiterst linkse flank. Zelfs binnen links is het aantal Bij1 stemmers verwaarloosbaar. "De grap" is alleen dat het juist de (uiterst) rechtste partijen zijn die die deze groep steunen in hun claims dat zij "de enige echte vertegenwoordigers van Links zijn".

BrotherV
BrotherV19 nov. 2023 - 22:07

"Vrijwel heel links is nog steeds bevangen door die uit de VS overgewaaide ideologie van intersectionaliteit, diversiteit, politieke correctheid en identiteitsdenken, een buitengewoon dogmatische manier van denken, die ook al het góéde uit onze westerse cultuur wegrelativeert en bij het oud vuil zet. " Standaard leugenachtig rechts riedeltje. Net alsof Wilders de "westerse Cultuur" vertegenwoordigd. De nazi.

Jeroen Hellingman
Jeroen Hellingman20 nov. 2023 - 21:28

Denk ietwat overdreven (met uitzondering van BIJ1 valt het nog best wel mee), maar als je echt progressief, liberaal, en met een duidelijk geluid tegen identiteitspolitiek wilt stemmen, dan is daar Splinter.

Ivan61
Ivan6119 nov. 2023 - 11:45

Iedereen heeft idealen volgens mij. Ik persoonlijk wel en ik stem op de basis van mijn idealen, overtuigingen en wat voor land ik wil. Strateigsch stemmen vind ik onzin. Bij vorige verkiezingen hebben veel progressieve linkse mensen op Kaag gestemd en volgens mij hebben zij weinig terug gekregen voor haar of zijn stem.

1 Reactie
Olav Meijer
Olav Meijer19 nov. 2023 - 21:48

@ Ivan61: Als links persoon "strategisch" op D66 stemmen is dan ook uitermate kortzichtig.

vdbemt
vdbemt19 nov. 2023 - 10:49

"Als de strategie mislukt, dan zit je echt met de gebakken peren". Zoals Rutte2.

Middenman
Middenman19 nov. 2023 - 10:07

Natuurlijk moet links wel strategisch stemmen en het midden ook! Ik ben van het midden en stem nu al voor de tweede keer strategisch. Bij de PS GL en nu GL/PvdA. Het is echt nodig.

Ben  Liberaal
Ben Liberaal19 nov. 2023 - 9:43

Wat steeds als strategisch kiezen wordt gezien - ook in dit voortreffelijke artikel- is een korte termijn stem. De hele politiek in Nederland is gefocused op die 4 jaar (vaak korter) waarin gescored moet worden en de toekomst wordt vergeten omdat die buiten de horion ligt. Eigenlijk zou er een Ministerie van de Toekomst moeten komen (kleine uitzondering si klimaat maar dat is dan ook een utopie aan het worden). Tot mijn verbijstering wordt er gemakkelijk overheen gelopen dat Timmermans de politiek verlaat als hij geen MP zal worden. Dat juist is een korte termijn visie.. Niet eens willen wachten tot GL en PvdA een eenheid is geworden maar slechts 1 doel: eigen hart ipv hard maken voor het (arbeiders) volk. Voor mij prima hoor ... het linkse blok komt deze verkiezing toch niet van de grond, maar de lange termijn van het linkse blok bestaat gewoon niet. Strategisch ? in de komende 3 dagen zal alleen de zeer korte termijn aan de orde zijn en dat noem ik niet strategie van de kiezer.

1 Reactie
Olav Meijer
Olav Meijer19 nov. 2023 - 21:55

@ Ben Liberaal: [.....dat Timmermans de politiek verlaat als hij geen MP zal worden.] Een klinkklare leugen. Hij heeft al enkele malen verklaard dat hij alleen als premier aan het kabinet wil deelnemen, maar als dat niet lukt partij- en fractieleider zal blijven resp. worden.

Ivan61
Ivan6119 nov. 2023 - 9:41

Ik stem nooit strategisch, waarom zou ik? De enige vaste regel is dat ik altijd op een vrouw stem. Bij de vorige verkiezingen hebben veel linkse kiezers op Kaag gestemd en ik vermoed dat zij zich genaaid voelen. Iedereen heeft idealen neem ik aan. Stem op je eigen idealen medemens.

pahan
pahan19 nov. 2023 - 8:43

Ik zat eens bij het CBS te kijken, en 75% van de inwoners mag stemmen. 19% is onder de 18, de rest heeft niet de Nederlandse nationaliteit. Van die 75% komt 80% opdagen. Ruim 10 miljoen mensen die een keus moeten maken en een balans moeten vinden tussen het eigen leven behouden of beter maken en de toekomst van de ruim 3 miljoen jongeren die nog geen stem hebben. Niet strategisch stemmen, maar stemmen vanuit je eigen boerenverstand. Waar dat uitkomt maakt mij niet uit, het is wat het is. Een deel van de verantwoordelijkheid hoort te liggen bij nuchtere rekenmeesters, waar Omtzigt een gezicht aan geeft. Een ander deel bij idealisten, die de stem des volks vertalen in een fatsoenlijk beleid. Ik ben benieuwd. Ik vond het een boeiende strijd, voor elck wat wils en een uitkomst die volgens mij niet te voorspellen is. De laatste dagen gaan traditioneel op aan slapstick en slechte stand-up comedy, mooi om te zien dat Omtzigt daar geen interesse in lijkt te hebben. Maar hij heeft nog twee dagen, we gaan het zien. Ik ben er wel uit.

1 Reactie
pahan
pahan19 nov. 2023 - 13:56

En de inkt is nog niet koud of Omtzigt speelt de premier kaart. Zwak.

Gio Servas
Gio Servas19 nov. 2023 - 7:21

Maar wat is links? In mijn ogen hebben we maar 1 linkse partij en dat is de SP. Dat is volgens mij de enige linkse partij die haar linkse veren niet heeft afgeschud. PvdA/GL. Niet echt links te noemen. Zij hebben niets met arbeiders maar zijn er speciaal voor mensen die het zich kunnen veroorloven om ver vooruit te kijken en daar geld in te investeren. Zij hebben niets met mensen die niet weten of ze morgen nog wel eten kunnen kopen. PvdD, zij hebben wel wat linkse ideeen, maar komen nogal elitair over mbt voeding e.d. Iets wat voor de gemiddelde arbeider wel vervelend is. Bij1 en Denk. Sterk segregerende partijen die eigenlijk best wel (extreem) rechts zijn, maar omdat deze uit oogpunt komen van mensen met een migratie achtergrond, wordt dit voor het gemak onder links geschoven. Volt/D66. Partijen die zo Pro-EU zijn die kun je niet links noemen, ook niet rechts. Eigenlijk kun je die alleen gevaarlijk noemen. Dat houdt in.... SP.

2 Reacties
vdbemt
vdbemt19 nov. 2023 - 10:46

SP. Prima. Maar je aanloop naar je keuze bevat dubieuze conclusies. "PvdA/GL. Niet echt links te noemen. Zij hebben niets met arbeiders............" is niet waar. "PvdD, zij hebben wel wat linkse ideeen, maar komen nogal elitair over mbt voeding e.d. " Is niet waar. Wat is er elitair aan pleiten voor gezond eten? Het zijn de liberaal kapitalistische marktprijzen die het elitair maken. Het is een politieke keuze ervoor te zorgen dat gezond eten voor iedereen betaalbaar wordt. Zij willen het, door liberaalkapitalisme, elitaire er AF halen. Overigens GRL/PvdA OOK. "Bij1 en Denk. Sterk segregerende partijen die eigenlijk best wel (extreem) rechts zijn, " Hoe verzin je het. Tja. Het is bij jou dan nog maar gelukkig dat je niet VOLLEDIG blind bent voor de linkse keuze en SP stemt. Maar er is echt nog meer keuze op links.

Folkward
Folkward19 nov. 2023 - 14:33

De redenering klopt niet, en het is niet waar en eerlijk. "PvdA/GL. Niet echt links te noemen. Zij hebben niets met arbeiders maar zijn er speciaal voor mensen die het zich kunnen veroorloven om ver vooruit te kijken en daar geld in te investeren. Zij hebben niets met mensen die niet weten of ze morgen nog wel eten kunnen kopen." De SP heeft legitieme redenen om hun programma niet door te berekenen, GL/PvdA doet dat wel. Daarbij blijken de lagere inkomens er behoorlijk beter vanaf te komen dan de hogere inkomens. Ik kan me voorstellen dat de gemiddelde GL/PvdA-politicus moeilijk uit kan leggen waarom en hoe plannen X, Y en Z de persoon die enkel naar morgen kijkt indirect kan helpen. Maar dat die daarom 'niks met arbeiders heeft' is niet terecht of eerlijk. Het probleem dat ik in de westerse wereld zie, is dat het laaghangend fruit op meerdere vlakken op raakt, tot het punt dat hoger in de boom klimmen te uitputtend is geworden. Een VVD-oplossing is om dit toch te blijven doen, en de rijksten te laten betalen voor de vruchten; de klimmers mogen uitgemergeld achterblijven. De SP-oplossing is om die vruchten aan de armsten toe te kennen (en dan?). De groene en sociaaldemocratische oplossing is om te investeren in ladders en paddenstoelenzoekers (totdat we bij het fruit kunnen).

Markzelluf
Markzelluf19 nov. 2023 - 7:16

Wat een verhaal… met onder andere een heel stuk over het Britse kiesstelsel dat nu niet bepaald relevant is voor de aanstaande Nederlandse verkiezingen. Maar juist dat lijkt illustratief voor de gedachtegang van deze auteur. De Britten zouden over Nederlands links zeggen: always right, never relevant. En deze auteur gooit er nog een schepje bovenop en hij haalt zo op hilarische wijze zijn eigen boodschap onderuit: ‘stem niet strategisch, stem nog linkser dan je eigenlijk wilde!’ Geweldig toch, filosofen; ik hou er wel van dat mensen mij leren hoe je logisch redeneert.

IkHebAltijdGelijk
IkHebAltijdGelijk19 nov. 2023 - 2:37

Links lijkt nog volop te denken dat strategisch stemmen iets uithaalt. Kok tegen Lubbers, Bos tegen Balkenende, Samson en Asscher en Kaag tegen Rutte. We weten allemaal hoe dat resulteerde. Nu blijkt ook het gehoopte Timmermans-effect en de fusie partij (wens van 1+1÷3), is het advies stem niet strategisch.

2 Reacties
Olav Meijer
Olav Meijer19 nov. 2023 - 22:08

@IHAG: "Kok tegen Lubbers"? Lubbers (CDA) was premier van 1982 tot 1994, en Kok (PvdA) van 1994 tot 2002.

IkHebAltijdGelijk
IkHebAltijdGelijk20 nov. 2023 - 9:40

""Kok tegen Lubbers"? " Nu al de verkiezingen van 1990 vergeten?

GroenLand2
GroenLand218 nov. 2023 - 23:37

Wat heb je als kiezer aan een stevige linkse oppositie? Als je als (linkse) partij écht werk wil maken van het realiseren van je plannen dan moet je streven naar invloed, naar meerderheden, graag willen meebesturen en soms concessies doen, in plaats van te blijven hangen in het eigen gelijk in de oppositie.

Kees van Bemmelen
Kees van Bemmelen18 nov. 2023 - 23:34

"Want als het niet lukt om die Timmermans de grootste te maken, terwijl jij en je linkse kameraden strategisch hebben gestemd, dan heb je dus zowel een smerig rechtse coalitie als een gapend gat waar een écht linkse oppositie had moeten zitten." Het idee van een strategische stem is natuurlijk dat een coalitie met Timmermans minder 'smerig rechts' is dan een coalitie zonder. Als het überhaupt niet uit zou maken of PvdA/GL meedoet of dat het volledig over rechts gaat zou de auteur gelijk hebben. Maar goed, Timmermans zou zelf bij die eventuele formatie onderhandelingen zijn, dus bekritiseer hem vooral als hij in jouw ogen teveel weggeeft, net als in 2012. En de auteur gaat ook voorbij aan het argument van de restzetels, als alle linkse stemmen op één partij uitgebracht worden ipv gespreid over twee of drie, dan wordt die partij groter en dat is gunstiger voor de verdeling van restzetels. Oh, en het is maar een voorbeeld van de auteur natuurlijk, maar Liverpool in het VK is natuurlijk niet één constituency, dat zouden ze bij de Tories wel willen.

Jozias2
Jozias218 nov. 2023 - 22:42

“Stem op een linkse partij die goed bij je past––of misschien zelfs nog een stukje linkser.” Dus een pleidooi tegen strategisch stemmen met een oproep om strategisch te stemmen.

8 Reacties
BrotherV
BrotherV19 nov. 2023 - 1:01

Wat een intelligente opmerking! Zeker een VVDer?

BrotherV
BrotherV19 nov. 2023 - 1:20

Overigens, de context van jou berichten is anti-links, rechts, rechts en meer rechts. Waarom zouden we naar jou luisteren?

Paleocon
Paleocon19 nov. 2023 - 8:30

Hahahaha idd

Zandb
Zandb19 nov. 2023 - 9:42

Jozias Ja, wat wilt u nu? In feite is dus volgens u een advies de moeite waard vinden en er naar luisteren, per definitie strategisch stemmen.

Jozias2
Jozias219 nov. 2023 - 10:58

@zandb Volgens de auteur: “Je stemt strategisch als je op een partij stemt die eigenlijk niet het dichtst bij jouw eigen politiek staat, maar waarvan je toch denkt dat het beter zou zijn dat die partij meer stemmen krijgt dan andere nog slechtere partijen“ En in het artikel wat een oproep is om niet strategisch te stemmen dus 100% voor je eigen voorkeur te gaan. Zegt hij ook: “ of misschien zelfs nog een stukje linkser”. Als je een partij kiest die linkser is dan je eigen voorkeur dan is dat toch een oproep om strategisch te stemmen in een artikel wat daar tegen oproept. Dit leest als een artikel van iemand die bij1 of PvdD aanhangt en bang is dat deze partijen stemmen verliezen aan PvdA/gl door strategische stemmers en nu wil dat deze partijen toch stemmen krijgen desnoods door strategische stemmers…mag allemaal maar is wel tegenstrijdig.

Jozias2
Jozias219 nov. 2023 - 11:00

@brother. Ben al 30 jaar lid van de PvdA maar los daarvan: wat heeft wijzen op een tegenstrijdigheid in de argumentatie met links of rechts te maken?

BrotherV
BrotherV19 nov. 2023 - 22:09

Jij zoekt gaten in linkse argumenten omdat jij een rechts iemand bent. Als jij beweert dat je objectief bent, lieg je dat je barst.

Jozias2
Jozias220 nov. 2023 - 8:16

@brother Ik zeg nergens dat ik objectief ben. Niemand is objectief. Wat zijn linkse argumenten? Heb je ook rechtse argumenten? Volgens mij zijn argumenten feitelijk juist en hecht je daar vanuit je belang of overtuiging een bepaalde waarde aan. Het gebruik van argumenten die feitelijk onjuist zijn omdat ze je ideologie ondersteunen lijkt me niet zo sterk. Of die ideologie nu links of rechts is. Het accepteren van onjuiste argumenten als juist omdat het i. Je straatje past lijkt me het domste wat er is.

pahan
pahan18 nov. 2023 - 22:20

Mee eens. Strategisch stemmen is, tot mijn verbijstering, VVD. Dus als je links wil stemmen doe dat dan, en laat het MP verhaal maar los. Stem op inhoud, maak de SP groot.

4 Reacties
BrotherV
BrotherV19 nov. 2023 - 1:03

"Strategisch stemmen is, tot mijn verbijstering, VVD. " Dat is niet gek. Als je de agenda van Wilders volgt kun je het beste op Yesilgöz stemmen. Dat je dat niet begrijpt, zegt het een en ander.

Zandb
Zandb19 nov. 2023 - 9:50

pahan Strategisch stemmen is gewoon stemmen. Je laat je keuze altijd door bepaalde factoren bepalen. Het een willen maar het ander stemmen, dat mag je van mij gerust 'strategisch stemmen' noemen maar in feite is het onzin want het is een manier van gokken, waarbij je je niet realiseert, dat de gok bepaalt war er uiteindelijk gebeurt. Praktisch gezien, waarbij ik bewust overdrijf: Stel dat er een paar miljoen mensen strategisch op de SP zouden willen stemmen maar 'strategisch' op PvdA/GL stemmen, dan is het resultaat dus, dat die mensen zo bewerkstelligen wat ze 'voorspellen'. en hun 'gelijk' ook nog krijgen : "Zie je wel, het is maar goed dat ik niet op de SP stemde.

pahan
pahan19 nov. 2023 - 14:03

@Brother, Veel simpeler. Het kan zijn dat PvdA/GL de grootste wordt. Dat geeft een heleboel problemen, maar in ieder geval geen Wilders als grootste. Is dat waarschijnlijk? Niet echt. Er is geen draagvlak voor links beleid, de virtuele zetels voor PVV komen bij NSC vandaan en Frans zakt gestaag door in de peilingen. Misschien krabbelt NSC op, geen idee. Maar de enige realistische manier om te voorkomen dat Wilders de grootste wordt is de VVD, hoop is geen strategie. @zandb Het hele PvdA/GL vehikel is opgetuigd met één doel: De grootste worden. Daar moet alles voor wijken, als eerste de idealen. Ik heb liever een grote SP. Zou ook mijn droomcoalitie zijn trouwens: VVD/NSC/SP.

Olav Meijer
Olav Meijer19 nov. 2023 - 22:20

@ pahan: 【.....de enige realistische manier om te voorkomen dat de PVV de grootste wordt is stemmen op de VVD....." Dat is natuurlijk een onzinkeuze. Als je VVD stemt zet je de deuren voor de PVV wagenwijd open. Je moet dus op geen van beide partijen stemmen.

Kit2
Kit218 nov. 2023 - 21:48

Maurice de Hond peilt nu de PVV even groot als de VVD, samen op kop. Dat kun je interpreteren als strategisch stemmen aan de rechterzijde: mensen op rechts die niet alleen een rechts kabinet willen, maar ook de PVV daarin. Dat is ook het gevoel wat ik kreeg in de koffietenten: asielmigratie is het dominante thema geworden en wordt symbool voor hoe de doodgewone mens zich in de steek gelaten voelt. Niemand heeft het ooit over arbeidsmigratie of studenten. Het is natuurlijk zinloos om op links nu nog een andere strategie te gaan voeren, maar laat in vredesnaam de nog denkende mensen in de PvdA hierna eens om tafel gaan zitten. We zijn zo verschrikkelijk ver verwijderd van wat de mensen op straat willen. https://www.nu.nl/politiek/6290233/wilders-de-grootste-in-peiling-verkiezingsdebatten-bezig.html

4 Reacties
BrotherV
BrotherV19 nov. 2023 - 1:06

Wat een gezwatel. Er zijn gewoon heel veel extreem rechtse mensen in Nederland.

Mohawk2
Mohawk219 nov. 2023 - 4:49

"Dat is ook het gevoel wat ik kreeg in de koffietenten: asielmigratie is het dominante thema geworden en wordt symbool voor hoe de doodgewone mens zich in de steek gelaten voelt. Niemand heeft het ooit over arbeidsmigratie of studenten." Je zegt het: "gevoel". Onderbuikgevoel. Constant en aldoor aangewakkerd door wakkere kranten en omroepen met een agenda. Opgeklopt en uitgebuit om het maar niet te hoeven hebben over de problemen die er werkelijk toe doen. Rook en spiegeltjes! De PVV heeft er zijn verdienmodel van gemaakt. Niveautje hij (de asielmigrant) pakt jouw koekje af, terwijl de VVD'er of PVV'er die dat roept eerst zelf 9 van de 10 koekjes zelf gepakt heeft En nu de realiteit: asielmigratie is zo'n 10% van de totale migratie per jaar die Nederland te verstouwen krijgt. De rest is arbeidsmigratie plus expats en buitenlandse studenten. En de uitvlucht van het onderscheid dat die arbeidsmigranten+ hier maar tijdelijk verblijven en asielmigranten eeuwig is ook maar schijn. Want voor iedere arbeidsmigrant of buitenlandse student die hier na X tijd vertrekt komt er weer een nieuwe terug die hier ook weer X tijd verblijft. Het houdt dus aan die zijde nooit op. Laat je niet foppen! Je wordt met je "gevoel" in de steek gelaten door jouw eigen rechts. Jaar in jaar uit. En ze zijn maar wat blij met dat je steeds op ze stemt en ze een meerderheid bezorgt, want zo druppelt al het geld naar boven, al eeuwen en eeuwen lang. Zowat sinds den beginne. Makke schapen jullie, punt.

WillemDrees
WillemDrees19 nov. 2023 - 6:04

Dat is ook de probleem wat mensen op straat willen is onmogelijk door allemaal verdragen die Nederland heeft getekend. Waarom snappen mensen op straat dit gewoon niet! We kunnen niet zomaar de grenzen dicht gooien voor vluchtelingen of asielzoekers. Waarom is dit zo moeilijk te begrijpen. Ja er zijn te weinig woningen gebouwd maar dat is niet de schuld van de vluchtelingen. Dit was VVD die schaarste veroorzaakt op de woningmarkt om hun onroerende goederen in waarde te laten stijgen. Waarom snappen Henk en Ingrid dit niet?!?

Sententia
Sententia19 nov. 2023 - 11:46

@WillemDrees, die verdragen zijn toch afgesloten namens die mensen? En als die verdragen niet meer aansluiten bij wat de mensen willen, moeten ze beëindigd of gewijzigd worden. Veel van die verdragen zijn afgesloten n.a.v. een bepaalde situatie, maar de wereld is veranderd, dus ook die verdragen voldoen waarschijnlijk niet meer.

Eric Minnens
Eric Minnens18 nov. 2023 - 21:26

Hm, niet mee eens. Als strategisch links stemmen mislukt en we krijgen een rechts kabinet, dan maakt het immers echt niet uit hoe de zetelverdeling van de linkse partijen in de Kamer eruit ziet. GLPvdA zal iets groter zijn SP, PvdD iets kleiner dan zonder strategisch stemmen. So what, als je samen met jouw (zegmaar) 40 zeteltjes sowieso geen deuk in het pak rechtsgedraaide regeringsboter kunt slaan. Bovendien zou het in de oppositie GLPvdA dan sieren om als dank rekening te houden met de partijprogramma's van de kleinere linkse partijen.

3 Reacties
BrotherV
BrotherV18 nov. 2023 - 22:35

Hmm, nou dat ben ik dan weer niet met jou eens. Hoe meer mensen op bij1 stemmen hoe groter de kans dat ze een zetele krijgen. Je weet niet wat er gebeurd als gl/pvda de grootste worden. Stem zo links mogelijk!

Jozias2
Jozias219 nov. 2023 - 11:04

@brother Het is de vraag wat je bereikt met 1 zetel voor bij1 trove 1 zetel voor PvdA / gl. Als dat een coalitie met PvdA/ gl mogelijk maakt ipv een coalitie met de pvv heeft dat heel veel meer effect op een meer sociaal beleid ipv principieel gelijk hebben maar daar niets mee bereiken.

Olav Meijer
Olav Meijer19 nov. 2023 - 20:32

@ Eric Minnens: Ik neig ertoe - ik lijk wel Omtzigt!- voor het eerst in mijn leven "strategisch" te gaan stemmen. Tot nu toe heb ik altijd links van de PvdA gestemd, en anderen afgeraden "strategisch" te gaan stemmen, omdat het inderdaad anders kan uitpakken dan je ermee hoopt te bereiken. (Denk aan de PvdA, die in 1977 als grootste fractie met 10 zetels winst toch buiten de regeringscoalitie viel, wat ik toentertijd overigens voorspeld had). De situatie nu is m.i. anders. Er dreigt een kneiterrechts kabinet te komen, en dat kan alleen worden voorkomen als GL/PvdA de grootste fractie wordt. Ook in dat geval zal natuurlijk met rechtstere partijen moeten worden samengewerkt, maar niet goed of slecht is nog altijd beter dan héél slecht. De schrijver van dit artikel overtuigt mij niet.

felixior
felixior18 nov. 2023 - 21:05

Als we niet strategisch stemmen, weten we zeker dat het mis gaat en we een ultrarechts kabinet krijgen. Linkse oppositiepartijen zullen dan nauwelijks kunnen bijsturen. Stemmen we wel strategisch en wint GroenLinks/PvdA toch niet, dan is je stem toch terechtgekomen bij een partij die voor 75 tot 95% overeenstemt met je eerste keuze. En als GroenLinks/PvdA wél wint, dan gaat de vlag uit. Dan hebben we een historische uitslag: voor het eerst regeringsdeelname van een groene partij, iets wat dit land hard nodig heeft.

5 Reacties
BrotherV
BrotherV19 nov. 2023 - 1:16

"Stemmen we wel strategisch en wint GroenLinks/PvdA toch niet, dan is je stem toch terechtgekomen bij een partij die voor 75 tot 95% overeenstemt met je eerste keuze." Je praat hier echt onzin. Als ze niet de grootste worden en je stemt op een linksere partij, is de kans groter dat die partij in de kamer komt. Wat maakt het uit hoeveel zetels de GL/PvdA krijgt als ze niet de meerderheid halen? Wat gebeurt er als ze wel de meeste stemmen halen? Dat weet je helemaal niet. Ik vind jouw stelling leugenachtig en gewoon kwaadaardig.

Adrienne van Diepen
Adrienne van Diepen19 nov. 2023 - 8:09

Als ik de peilingen zo zie krijgen we sowieso een ultrarechts kabinet. De VVD moet zich maar lekker zien te redden met de PVV, wellicht gaat dat nog leuke televisie opleveren. Ik kan me nog goed herinneren hoe dat zogenaamde "strategische stemmen" de laatste keer uitpakte. Fatsoenlijk links werd leeggevreten, het kabinet Rutte-Samson werd geboren, de VVD kiezer kreeg wat hij wilde, de PvdA kiezer kreeg een onversneden VVD beleid en aan het eind werd de PvdA voor de afbraak verantwoordelijk gehouden en geminimaliseerd.

Paleocon
Paleocon19 nov. 2023 - 8:33

Wie zegt dat de grootste partij sowieso gaat regeren dan?

Olav Meijer
Olav Meijer19 nov. 2023 - 20:12

@ BrotherV: [Wat gebeurt er als ze wel de meeste stemmen halen?] Dan is in elk geval voorkomen, dat de VVD en/of PVV meteen een kneiterrechts kabinet kunnen vormen. Dat is in elk geval betere situatie.

BrotherV
BrotherV19 nov. 2023 - 22:14

Olav: 2012?

EUpiet
EUpiet18 nov. 2023 - 20:32

Het probleem is, net zoals in 2012 en ook in 2021 dat 'linkse' mensen toch strategisch gaan stemmen. Dat ze daarmee uiteindelijk helemaal niets binnen halen. Rutte 2 is economisch het meest rechtse kabinet ooit geweest en mevrouw Kaag heeft niets laten zien wat betreft een nieuwe bestuurscultuur. En nu gaan ze weer strategisch stemmen om te proberen GL/PvdA maar zo groot mogelijk te maken. Wat weer niets gaat opleveren. Maar ondertussen hollen ze de echte linkse partijen helemaal uit. Gaan ook nog eens vol op het orgel tegen die partijen want populistisch of niet reëel, willen geen verantwoordelijkheid dragen en meer van die onzin. Vooral de PvdA lieden hebben alles links van hen te vuur en te zwaard bestreden. Ik heb deze ellende nu al een jaar of 30 moeten aanschouwen en klaarblijkelijk wil het linkse electoraat niets anders. Echt links heeft nog 10 zetels over en wat onder links valt in totaal 34 zetels in de laatste peiling. Om te huilen. Het zij zo. Hoe spijtig dan ook, een stem op de SP of PvdD heeft geen enkele zin meer. Die zijn uitgehold en kapotgemaakt door de strategische linkse stemmer. Op namaak links PvdA/GL kan ik als linkse stemmer nooit stemmen. Ik ben altijd hun vijand geweest van wat ik al die jaren heb mogen lezen overal. Dus ik ga naar conservatief. Nog een keer jarenlang neoliberalisme met PvdA/VVD is helemaal de nekslag.

2 Reacties
BrotherV
BrotherV19 nov. 2023 - 1:18

Stem zo links mogelijk.

Olav Meijer
Olav Meijer19 nov. 2023 - 20:05

@ EUpiet: Een totaal ongeloofwaardig verhaal. Als je "echt links" zou zijn, zou je nooit "conservatief" gaan stemmen, ook al zouden volgens jou "echt linkse partijen" zijn "uitgehold". (Hoezo de PvdD?).