Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Finland vraagt lidmaatschap NAVO officieel aan

Russische dreigementen maken geen indruk
Joop

Lijsttrekkersverkiezingen maken meer kapot dan je lief is

  •  
17-01-2021
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
ANP-39477022
De uitkomst vertegenwoordigt niet de mening van alle leden.
De PvdA dient een lijsttrekkersverkiezing te houden om te bepalen wie Lodewijk Asscher moet vervangen. ‘Zo krijgt de partij een nieuwe leider die ook gedragen wordt door de partij,’ zei ex-PvdA-voorzitter, senator en wetenschapper Ruud Koole op de radio.
Die opmerking snap ik niet. Hoezo wordt een gekozen lijsttrekker ‘gedragen door de partij’? Dat geldt toch alleen voor degenen die op hem hebben gestemd? De rest had kennelijk liever een ander op nummer 1 gezien.
Lijsttrekkersverkiezingen maken duidelijk wat de meerderheid wil. De uitkomst vertegenwoordigt niet de mening van alle leden. En soms is die uitkomst een dubbeltje op zijn kant. Hugo de Jonge wist met nog geen 1,5 procent verschil Pieter Omtzigt achter zich te laten bij de verkiezing van de CDA-lijsttrekker. Dan kun je toch moeilijk volhouden dat De Jonge door de hele partij gedragen werd?
De Jonge heeft overigens inmiddels zijn functie weer neergelegd en is nu (zonder intern referendum!) opgevolgd door Wopke Hoekstra, maar daarover wil ik het hier niet hebben. Dit betoog gaat over het fenomeen ‘lijsttrekkersverkiezing’. Een heel democratisch instrument natuurlijk, maar dat betekent niet dat het ook altijd in het belang van de partij is. Want lijsttrekkersverkiezingen maken vaak meer kapot dan je lief is.
Asscher won vier jaar terug de PvdA-lijsttrekkersverkiezing van toenmalig partijleider Diederik Samsom. Zijn voorsprong bedroeg 9 procent. Een duidelijk verschil, maar Asscher moest daarvoor wel een harde stoot onder de gordel toedienen. ‘Je hebt ons het gevoel gegeven dat er gekwartet werd met onze waarden,’ verweet hij Samsom destijds. Die had de kabinetsformatie van Rutte II namens de PvdA gevoerd, en was dus de eerstverantwoordelijke voor het regeerakkoord. Maar zelf was Asscher vanaf de start van dat kabinet vicepremier geweest, en dus in hoge mate medeschuldig aan het gevoerde beleid. Mag je iemand anders dan aanwrijven dat hij heeft ‘gekwartet met onze waarden’?
Ik wil niet beweren dat het megaverlies van de PvdA (29 Kamerzetels) bij de Kamerverkiezingen van vier jaar terug uitsluitend is veroorzaakt door deze hypocriete opstelling van Asscher. De partij had immers in de voorafgaande regeerperiode haar geloofwaardigheid al helemaal verspeeld. Maar geholpen heeft zijn houding zeker ook niet.
Lijsttrekkersverkiezingen geven als het goed is de winnaar een morele steun in de rug. De meerderheid staat achter hem (of haar). Maar ze zorgen ook voor een imago van verdeeldheid. Soms is die verdeeldheid er echt, zoals in 2006 bij de VVD-strijd tussen Mark Rutte en Rita Verdonk. Soms bestaat ze alleen voor de bühne, zoals bij de PvdA in 2017. Maar of de meningsverschillen tussen de kandidaten nu op werkelijkheid berusten of dat ze gespeeld zijn, gunstig voor de beeldvorming van de partij zijn ze nooit.
Dat geldt zeker nu. Asscher is vertrokken vanwege het toeslagenschandaal. Wat mij betreft had hij best kunnen blijven. Dat doen Rutte en Hoekstra tenslotte ook. Maar goed, hij heeft de rol op zich genomen van de integere politicus, die de inhoud steeds vooropstelt.
Dat punt zou de PvdA in de komende verkiezingscampagne zoveel mogelijk moeten benadrukken. En dat dient, gezien de korte termijn die er nog rest, te gebeuren onder leiding van een lijsttrekker die er snel komt, zonder interne tweedracht en discussies over de koers. Die lijsttrekker zal hoe dan ook tweede keus zijn. Of derde of vierde keus, of nog erger. Want de voor de hand liggende kandidaten bedanken blijkbaar voor de eer. Dus zal het Lilianne Ploumen of zo iemand wel worden.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (20)

gimli55
gimli5519 jan. 2021 - 9:46

Ja, laten we de democratie nog verder afbreken, laten we fractie voorzitters in achterkamertjes benoemen. De kieslijst kun je ook gewoon vasstellen, daar heb je geen ledenvergadering voor nodig. Net als het partjprogramma, gewoon laten samenstellen door een denktank van buiten de partij. Heeft een partij eigenlijk leden nodig? Natuurlijk niet, kijk maar naar de PVV, lijkt me zinvol om dat bij alle partijen te kopieren. Sarcasme off.

Pater
Pater18 jan. 2021 - 4:43

"Die lijsttrekker zal hoe dan ook tweede keus zijn. Of derde of vierde keus, of nog erger. Want de voor de hand liggende kandidaten bedanken blijkbaar voor de eer. Dus zal het Lilianne Ploumen of zo iemand wel worden." Dat heet natrappen. Dat stinkt. Overigens heeft de PvdA natuurlijk helemaal geen tijd meer voor een uitgebreide lijsttrekkersverkiezing; het partijbestuur zal denk ik met een enkelvoudige voordracht komen.

Raymond Bhagwandin
Raymond Bhagwandin17 jan. 2021 - 23:50

Ik ben niet goed bekend met de interne structuren van de pvda maar de één na de andere partijleider komt op de mestvaalt terecht, vaak door interne strubbelingen komt me voor en als je pech hebt door interne en externe, Kok via de derde weg bij het grof vuil gezet, Bos moegestreden volgens mij, Cohen ondanks dat hij 31 zetels haalde aan de kant geschoven, Samsom aan Spekman ten offer gevallen, Asscher door 1/3 van de partij, zo raak je gauw door het arsenaal heen, veel meer smaken hebben we niet, Nijboer zou een uitkomst kunnen bieden, heeft overzicht, is jong, integer, heeft vuur en kan uitstekend debatteren, anders zie ik het somber in, Ploumen is door en door integer maar dat ziet de kiezer niet, het gaat er nu vooral om om de opponenten af te bluffen zoals Samsom deed met een sterke onderbouwing, dat zie ik Ploumen niet zo gauw doen, ik kan me vergissen maar haar vooral beschaafd optreden in de kamer doet mij het ergste vermoeden in deze tijd.

johnvangulik
johnvangulik17 jan. 2021 - 17:50

'Dat geldt zeker nu. Asscher is vertrokken vanwege het toeslagenschandaal. Wat mij betreft had hij best kunnen blijven. Dat doen Rutte en Hoekstra tenslotte ook. Maar goed, hij heeft de rol op zich genomen van de integere politicus, die de inhoud steeds vooropstelt.' Ik heb eerder het idee dat Asscher het slachtoffer is geworden van een machtsstrijd binnen de partij. De toeslagenaffaire [ rapport Ongekend Onrecht] was daarbij de ideale stok om mee te slaan én de rode loper om Asscher via de grote poort naar buiten te loodsen.

adriek
adriek17 jan. 2021 - 14:41

Als je je (alleen maar) door meerderheid van stemmen laat leiden krijg je presidenten zoals Trump.

DenFlexwerker
DenFlexwerker17 jan. 2021 - 13:30

"Dat geldt toch alleen voor degenen die op hem hebben gestemd? De rest had kennelijk liever een ander op nummer 1 gezien". Rare denkwijze. Maatregel X doet iets onvoldoende dus komen we met Y en laten in het midden of Y dat ook beter doet. Bij een verkiezing krijgt wel de grootste hoeveelheid hun zin. Dus kom met iets wat daar beter in is... Vier jaar geleden, stond de PvdA al tijden dramatisch slecht in de peilingen. Het verlies stond helemaal los van lijsttrekkersverkiezingen. Het enige verwijt wat je achteraf kon maken, was dat er maar twee kandidaten waren: beiden vuistdiep in Rutte II. Als toen de leden al de keuze hadden gehad om echt af te rekenen met Rutte II, dan was de nieuwe lijsttrekker mogelijk al helemaal warm gelopen.

ton14024
ton1402417 jan. 2021 - 12:39

´´Eindelijk iemand die de arbeider weer aanspreekt.´´ Nu alleen nog even beseffen dat de gemiddelde werknemer zich niet langer als arbeider aangesproken voelt.

JaapBo
JaapBo17 jan. 2021 - 12:27

Wat mij betreft is de koers belangrijker dan de lijsttrekker. Asscher deed wel pogingen om zich aan het neoliberalisme te onttrekken, maar echt overtuigend was het niet. Een andere kandidaat met visie zie ik bij de PvdA jammer genoeg niet.

ton14024
ton1402417 jan. 2021 - 12:15

´´Lijsttrekkersverkiezingen maken meer kapot dan je lief is´´ Ja hallo, we zijn ook maar mensen. We kunnen achter een smoel aanlopen, een ideologie is te abstract.

Sonic2
Sonic217 jan. 2021 - 11:34

Een goed betoog, maar volledig mee oneens. De Jonge en Samsom waren zwaar ongeschikt voor het lijsttrekkerschap( en partijleiderschap en ministerschap in het geval van de Jonge) en beide ontberen totaal zelfreflectie. Als De Jonge dat had gehad dan was hij niet eens lijstrekker geworden en ook geen minister. En Samsom had na de GR verkiezingen in 2014 al moeten opstappen. Beide hielden veel te koppig vast aan hun positie. Er kwamen uitdagers als Asscher en Omtzigt. Maar de fout zit bij ongeschikte leiders die aan hun positie vasthouden. Dat was ook het geval in 2006 bij de VVD. Verdonk was volslagen ongeschikt voor het partijleiderschap. En bovendien een ultra rechts figuur en die vinden vooral democratie leuk als ze winnen. Als de Jonge en Samsom zelfreflectie had gehad dan was die hele lijsttrekker verkiezing niet eens nodig gehad. Geldt ook voor Verdonk.

4 Reacties
Baron von Kleef
Baron von Kleef17 jan. 2021 - 12:08

@Sonic "Een goed betoog, maar volledig mee oneens." Bedankt voor het lachen :-)

Kees van Bemmelen
Kees van Bemmelen17 jan. 2021 - 12:20

Sonic, Verdonk was inderdaad volslagen ongeschikt, hetgeen ze later ook met TON bewees, maar ze is nooit lijsttrekker van de VVD geweest, dat was juist haar frustratie. Ze kon zich gewoon niet neerleggen bij de uitslag van de lijsttrekkersverkiezing (overigens werd ze in haar denkbeelden gesterkt door het feit dat ze in 2006 meer stemmen haalde dan Rutte, en haar eigenwaan werd verder gevoed door Wiegel, die wat dat betreft ook een kwalijke rol speelde). Inderdaad een gebrek aan zelfreflectie. In die zin zit de auteur er naast denk ik: ja, die lijsttrekkersverkiezing legde verdeeldheid bloot in de VVD, maar het had allemaal lang zo erg niet geweest als Verdonk zich gewoon bij de uitslag had neergelegd. Overigens denk ik dat de auteur wel gelijk heeft in zijn voorspelling dat het Ploumen zal worden. We gaan het zien.

Bastet2
Bastet217 jan. 2021 - 12:27

Je oordeel over Samson is net iets te ongenuanceerd en te veel veralgemeniserend. In 2012 heeft diezelfde Samson een verkiezingsresultaat neergezet waar alle partijen met uitzondering van de VVD alleen maar van kunnen dromen. Toen was hij dus weldegelijk zeer geschikt, met een goed, eerlijk en authentiek verhaal. Het ging mis toen hij direct daarna de partij aan Mark Rutte overleverde. Daarmee is hij volstrekt ongeloofwaardig geworden,

Raymond Bhagwandin
Raymond Bhagwandin18 jan. 2021 - 1:16

“De Jonge en Samsom waren zwaar ongeschikt voor het lijsttrekkerschap( en partijleiderschap en ministerschap in het geval van de Jonge) en beide ontberen totaal zelfreflectie. “ Ik denk dat je de plank volledig misslaat, met 38 zetels binnenhalen ben je een kanjer, misschien is Wopke beter dan Hugo, als minister lijkt H. te zwalken, ik ken de ins en outs niet zo goed en hou me daarom op de vlakte, waar je uit afleidt dat ze geen zelfreflectie hebben wordt niet duidelijk.

[verwijderd]
[verwijderd]17 jan. 2021 - 10:57

--- Dit bericht is verwijderd —

2 Reacties
Karingin
Karingin17 jan. 2021 - 12:05

Kees wijzigt inmiddels 3x per dag van naam en 2x per week van mening. Nou nog een paar stopwoordjes veranderen jongen, dan herkennen we je niet zo snel

LaBou
LaBou 17 jan. 2021 - 17:09

Kees heeft hier inmiddels 6 accounts lopen die hij ook nog eens wisselend gebruikt. Nog even en hij begint zijn eigen praatgroep.

Hallahan2
Hallahan217 jan. 2021 - 10:55

Je zult nooit een partijleider vinden die de gehele partij electoraat zal vertegenwoordigen, of je moet naar Noord-Korea willen verhuizen. En Asscher zien we waarschijnlijk terug ergens bij een groot bedrijf, met als zijn voorgangers, om zijn zaken te gaan vullen.

Zapata
Zapata17 jan. 2021 - 10:26

Ik zie niet zo wat het belang van de PvdA is of wie er lijsttrekker van wordt. We hebben al een D66, daar kunnen de meeste PvdAers toch gewoon terecht. Of bij de VVD. En die paar sociaal democraten die er nog bij die partij zitten kunnen naar GL of naar de SP.

Haz
Haz17 jan. 2021 - 10:15

Ik hoop dat het Arib wordt of Aboutaleb. Die laatste zou m.i. het beste zijn, maar ik denk niet dat hij wilt. Met één van hen als trekker zou ik er vertrouwen in hebben dat de partij de goede kant op wordt gestuurd. En ik zou de komende verkiezen mijn stem geven aan de Pvda.