Leo XIV reageert magistraal op taal van Trump: 'Teken van zwakte'

"Bedenk, als onze duizendtallen dunnen, hoe eens paus Leo, ónvervalst mystiek, weerstand bood aan een overmacht van Hunnen!"

Paus Leo XIV heeft in tegenstelling tot Franciscus geen gevoel voor theater. Viel deze op door zijn volkse toon, zijn weidse gebaar en zijn ongezouten taal, zijn opvolger gedraagt zich eerder als een geleerde met bestuurlijke talenten. Kort na zijn uitverkiezing kwalificeerde ik hem als een saaie paus.

Dat was te snel geoordeeld. Veel te snel. Ik neem het allemaal terug. Paus Leo XIV weet met een fluisterstem toch te bulderen. En in verfijnde bewoordingen een krachtige boodschap te brengen. In de paastijd sprak hij verschillende malen over het thema: "God luistert niet naar gebeden van wie oorlog voeren". De paus noemde geen namen maar het was duidelijk dat hij doelde op Trump en de streng gelovige Pete Hegseth, die op zijn borst in grote letters Deus vult, heeft laten tatoeëren, het "God wil het" van de kruisvaarders. Eerder uitte de paus kritiek op de macht van het geld en de manier waarop in de Verenigde Staten ongedocumenteerden werden opgejaagd.

Toen Trump aankondigde  de beschaving van Iran te willen vernietigen, noemde Leo XIV dat "onaanvaardbaar". Op de nationale feestdag van de Verenigde Staten, the fourth of July, een jubileum vanwege 250 jaar onafhankelijkheidsverklaring, gaat hij niet naar zijn vaderland maar naar Lampedusa om vluchtelingen te ontmoeten.

Trump trok de schoen, die hem zo goed paste, onmiddellijk aan. Hij knalde de op TruthSocial de volgende aanval eruit:

Het is een verbijsterende chaotische rant. Vooral als je die in verband brengt met een AI-afbeelding die Trump zelf verspreidde. Daarop figureert hij als leven brengende heiland:

De heilige vader liet dit alles niet onbeantwoord. Op weg naar Algerije verklaarde hij dat Trump zijn boodschap niet had begrepen en dat zijn oproepen tot vrede niet als aanval waren bedoeld. Hij is niet van plan met Trump in discussie te gaan.

Tevens liet hij door eenwoordvoerder van het Vaticaan de scheldpartij van Trump afdoen als "een teken van zwakheid".

Later zei hij tegen verslaggevers: "Ik ben niet bang van de regering Trump of om me luid uit te spreken over de boodschap van het evangelie. Daar ben ik voor, geloof ik. En over TruthSocial: "De naam van die site is ironisch genoeg. say no more."

En daarmee was voor de leider van de wereldkerk de kous af.

Dit alles doet sterk denken aan de manier waarop de katholieke schrijver Anton van Duinkerken op 6 december 1935 een aanval van Mussert pareerde. Deze had hem in zijn weekblad Volk en Vaderland als "zich katholiek noemend" aangeduid. Van Duinkerken reageerde met een gedicht op de voorpagina van De Tijd, dat door de meeste katholieke dagbladen in Nederland werd overgenomen.

Het had net zo goed op Trump kunnen slaan. Hier volgt dat opnieuw uiterst actuele gedicht.

Jawel, mijnheer ik noem mij katholiek,
en twintig eeuwen kunnen ’t woord verklaren
aan u en aan uw opgewonden kliek,
die blij mag zijn met twintig volle jaren,
als ónze God u toestaat te bedaren
van ’t heilgeschreeuw, geleerd bij de barbaren,
en als uw volksbeweging haar muziek
toonzetten leert op ónze maat der eeuwen.
De Roomsen hebben in de politiek
iets meer gedaan dan onwelluidend schreeuwen.
Daarom, mijnheer, noem ik mij katholiek.

Gij weet het slecht, maar in een zieke tijd,
toen Rome rot was van de dictatoren,
elkaar verdringend met de grage nijd
van wie elkanders roem niet kunnen horen,
werd God de Zoon te Bethlehem geboren
uit ene Maagd wier naam in uw oren
klank voert van ketterij en godsdienststrijd:
een joodse vrouw, die gij diep zoudt verachten
- joden zijn aan uw soort niet sympathiek -
maar die het licht is onzer zwartste nachten,
Daarom, mijnheer, noem ik mij katholiek!

Gij leeft te zeer in uw bewogen heden
om het te weten, maar het is geschied,
dat weinigen, die deze naam beleden
beschermers bleken van het wijd gebied,
waarop men heden nog beschaving ziet.
Gij preekt wel, maar gij kent de teksten niet!
Wat is úw toekomst zonder óns verleden?
Bedenk, als onze duizendtallen dunnen,
hoe eens paus Leo, ónvervalst mystiek,
weerstand bood aan een overmacht van Hunnen!
Daarom, mijnheer, noem ik mij katholiek!

Gij zijt wellicht het oud verhaal vergeten,
of kent het niet, maar leer het dan van mij,
hoe zij, die Nederlands bevrijders heten
uit Rooms geloof en Spaanse dwinglandij,
onder bevel van Willem van Lumey
onschuldigen vermoorden. Pleit hen vrij,
wanneer dit past in ’t ruim van uw geweten!
Steeds zal de holle leuze misdaad baren
zodra zij vruchtbaar wordt bij ’t veil publiek!
Ik kies de zijde van de martelaren.
Daarom, mijnheer, noem ik mij katholiek!

In Brabant weet men van de geus te spreken.
Daar heb ik ’t vaderlands gevoel geleerd.
Vouw ik de handen om den Heer te smeken,
dat Hij ’t volk hoede, vrij en ongedeerd,
van staatszucht, tirannie en van ’t verkeerd
vertrouwen in wie door geweld regeert:
nooit leerde ik de hand ten hemel steken,
heil roepend om een nagemaakte Pruis.
Op wat zich heil noemt, heeft mijn Kerk kritiek.
De ware heiland kent ze aan ’t ware kruis.
Daarom, mijnheer, noem ik mij katholiek!

Prince:
Heer Jezus zoet, de Prins der ware Kerk,
die één is, heilig en apostoliek,
maakt ons in dienst van Zijnen vrede sterk,
Daarom, mijnheer, noem ik mij katholiek.

Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen en de affaire rond het Groninger aardgas evenmin zeker nu de laatste putten open blijven en Friesland zo'n schandelijke compensatie wordt geboden voor het toestaan van nieuwe winningen.

Beluister Het Geheugenpaleis, de wekelijkse podcast van Han van der Horst en John Knieriem over politiek en geschiedenis. Nu: Iran, het ken niet winnen maar je ken er wel van verliezen.