Laatst gezien donderdag om 05:07

Het is zaterdag, 10 januari. Mijn telefoon zegt nog steeds hetzelfde: laatst gezien donderdag om 05:07. Mijn vader. Ééenzeventig jaar, mantelzorger van mijn moeder, die sinds een decennium gevangen zit in haar eigen lichaam door de gevolgen van kanker. Geen bericht. Geen vinkjes. Geen teken van leven.

Sinds twee weken staat Iran opnieuw in brand. De vonk dit keer? De diepe, collectieve wanhoop van miljoenen Iraniërs die na bijna een halve eeuw religieuze dictatuur niets meer te verliezen hebben. Dag na dag gaan ze de straat op, met gevaar voor eigen leven, voor iets dat wij hier in Nederland vanzelfsprekend vinden: vrijheid.

En eindelijk, eindelijk, druppelt er iets door in Nederland. Tussen de formatieperikelen, de talkshows over wie met wie aan tafel mag, en de analyses over of je ver van geiten moet wonen om geen Q-koorts op te lopen, is er nu ook ruimte voor Iran. Een paar Kamerleden spraken zich uit. Media noemen het woord ‘protesten’. Een begin.

Of iemand in Iran – demonstrant of lid van het regime – wakker ligt van wat Caroline van der Plas van de situatie vindt? Waarschijnlijk niet. Maar voor de meer dan 50.000 Iraniërs in Nederland, velen van hen gevlucht voor datzelfde regime, betekent het alles. Die woorden zijn erkenning, zichtbaarheid. Een signaal dat hun zorgen er wél toe doen.

Ik ben geen vluchteling. Ik kwam in 2002 naar Nederland om te studeren. Ik heb me de taal eigen gemaakt, een bestaan opgebouwd. Inmiddels woon ik hier langer dan ik ooit in Iran heb gewoond. Ik ben geen spreekbuis voor de jonge generatie die nu met gevaar voor eigen leven de straat op gaat. Maar dat betekent niet dat ik niet voel wat zij voelen: een diepgewortelde afkeer van de huidige machthebbers, en een onblusbare hoop op een beter Iran.

Het is een hoop die vaak gekaapt wordt. Door figuren als Afshin Ellian, die in de jaren ‘70 nog actief was in een communistische verzetsgroep tegen de sjah – nota bene de vader van de monarchist die hij nu openlijk steunt. Wat zegt dat over je principes, als je je politieke kompas laat afhangen van je carrièrekansen? Van communist naar rechts-radicale monarchist in een paar decennia – het is opportunisme dat de echte strijd in Iran bezoedelt en reduceert tot een pion in een Westerse cultuurstrijd.

Voor miljoenen Iraniërs in de diaspora is de realiteit schrijnender. Sinds afgelopen donderdag heb ik geen enkel contact meer met mijn familie. Geen sms. Geen telefoontje. Geen WhatsApp. Mijn ouders zijn op leeftijd, dus de kans dat ze per ongeluk in een demonstratie belanden is relatief klein. Maar voor mensen met een jonge broer, zus, dochter of zoon in Iran is de situatie ondraaglijk.

De hele infrastructuur ligt plat. Mobiel netwerk: weg. Internet: weg. Zelfs de vaste lijnen zijn uitgeschakeld. Als je kind niet thuiskomt, kun je niemand bellen. Ook niet de politie. Juist niet de politie.

Want als je als ouder in Iran op dit moment naar je vermiste kind vraagt, krijg je vragen terug: waarom weet u niet waar uw zoon is? Is hij een gevaar voor het regime? En als blijkt dat ze hem hebben doodgeschoten of opgepakt, volgt het ultieme vernederingsritueel: op nationale televisie uitleggen dat jouw kind een verrader was, gerekruteerd door buitenlandse geheime diensten. En dat zijn dood een waarschuwing moet zijn voor andere ouders die hun kinderen ‘niet in de hand hebben’.

Dit is het gruwelijke dilemma waar miljoenen Iraniërs – binnen en buiten Iran – op dit moment in gevangen zitten. En nee, ze zijn niet onder de indruk van Nederlandse politici die op sociale media melden dat ze “de situatie op de voet volgen”. Ze willen meer. Ze verdienen meer.

Want de strijd die nu in Iran gevoerd wordt, is niet alleen een strijd tegen een regime. Het is een strijd voor menselijke waardigheid. Voor het recht om te leven zonder angst. Om je dochter uit te zwaaien zonder te vrezen dat ze niet terugkomt.

Ik blijf kijken naar mijn telefoon. Ik blijf hopen dat er bovenaan weer iets anders staat dan laatst gezien donderdag om 05:07.