Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Elke twee dagen wordt er een milieuactivist vermoord, al tien jaar lang

Meeste slachtoffers in armere landen en onder inheemse bevolking
Joop

Laat de Rode Lijst broedvogels de ogen openen

  •  
04-12-2017
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
9093418550_548fb64818_z

© cc-foto: Jac. Jansen

Laten we gezamenlijk van Nederland een ‘showcase’ maken en aantonen dat we ook in de huidige wereld op een verantwoorde manier de ruimte kunnen delen met natuur
Geen prachtig zacht gekoer meer van zomertortels op warme avonden in mei of juni. Toen ik in de jaren negentig van de vorige eeuw begon met het tellen van broedvogels in een gebied in Flevoland, zaten er nog drie paar van dat mooi duifje, dat ‘s winters in de Sahel verblijft. Ze zijn er niet meer. Op plekken in Twente waar ik als jongetje kwam, scharrelde volop patrijzen door kruidenrijk gras. Vele veldleeuweriken zongen onzichtbaar hoog in de lucht. Dat zijn nu zeldzaamheden.
In slechts enkele decennia heb ik zo met eigen ogen kunnen aanschouwen dat eens algemene vogels in hoog tempo zijn weggevaagd. Dat proces vervat de donderdag 30 november uitgekomen nieuwe Rode Lijst van Nederlandse broedvogels in harde getallen. Van de 197 Nederlandse broedvogels staan er maar liefst 87 op de Rode Lijst. Verdeeld over verschillende categorieën van ‘uitgestorven’ tot ‘kwetsbaar’. Dat is zo’n 44% van alle vogels die in ons land broeden!
Insecten het dagelijks brood Na de alarmerende berichten over de achteruitgang van insecten was een overvolle Rode Lijst van broedvogels te verwachten. Insecten zijn voor veel vogels hun dagelijks brood. Hopelijk opent deze nieuwe Rode Lijst nu ook echt de ogen van bestuurlijk Nederland én de rest van de samenleving. De afgelopen decennia zien we een constante teruggang van veel soorten vogels. Op de vorige Rode Lijst in 2004 stonden 78 soorten, nu dus nog eens negen erbij.
Ondanks dat er beschermingsmaatregelen voor vogels zijn genomen, zijn er dus toch soorten bijgekomen. Waren de inspanningen dan nutteloos? Nee, want de achteruitgang had nog veel dramatischer kunnen uitpakken én er zijn ook soorten van de lijst afgehaald. Zo hebben maatregelen in natuurgebieden de situatie voor sommige soorten verbeterd. De purperreiger en de nachtzwaluw staan bijvoorbeeld niet meer op de lijst.
Maar over heel Nederland bekeken, is de natuurkwaliteit verder achteruit gekacheld. Vooral in het boerenland heeft de geïndustrialiseerde landbouw zijn tol geëist. De achteruitgang van boerenlandvogels is tekenend: patrijs en veldleeuwerik met meer dan 90 procent achteruit en grutto’s met ruim 60 procent. Niet alleen landbouw, ook infrastructurele werken, overbevissing, stadsuitbreidingen, dijken en dammen hebben een aandeel in de achteruitgang van het aantal vogels.
Dwangmatige groei Onze dwangmatige gerichtheid op eenzijdige groei zorgt ervoor dat natuur en landschap het onderspit delven. De regels en maatregelen die deze dwangneurose moeten beteugelen, werken onvoldoende, ondanks hun prachtige ambtelijke namen, zoals ‘de Programmatische Aanpak Stikstof’ die de gigantische uitstoot van stikstof wat moet compenseren.
Ja, zulke regels hebben ertoe bijgedragen dat er niet nóg meer vogels op de Rode Lijst staan. Maar om te komen tot een echte omslag, moet er meer gebeuren. Nederland heeft een ander, gezonder groeimodel nodig. De natuurkwaliteit van onze leefomgeving moet daarbij voorop staan. Voor ons eigen welbevinden en voor de planten en dieren die bij ons land horen. Bij alle plannen en ontwikkelingen in landbouw, infrastructuur en stedenbouw moeten we onszelf daarvoor steeds deze vraag stellen: hoe dragen ze bij aan herstel van natuur en landschap?
Gierzwaluwen rond kantoorkolossen Dat uitgangspunt effent het pad voor talloze andere en vernieuwende mogelijkheden. Neem bijvoorbeeld het IJsselmeergebied. Verbeteringen aan dijken voor de veiligheid kunnen goed samengaan met de aanleg van stukjes moeras en ondiep water, waardoor er meer natuurlijke oevers ontstaan. Goed voor vissen, vogels en recreanten. In de agrarische sector bewijzen moderne boeren dat je een gezond bedrijf kan hebben dat zich richt op natuurvriendelijke landbouw. Dus geen belastinggeld meer naar intensivering, maar alleen nog naar boeren die ook bijdragen aan een natuurrijk landschap. Een nieuw kantoorgebouw op de Amsterdamse Zuid-As? Ontwerp een gebouw met nestgelegenheid voor gierzwaluwen en vleermuizen én kies voor een groen dak.
Zo komen we tot een positieve benadering van natuurherstel. Nederland hoeft en kan niet terug naar het landschap van mijn jeugd. Dus kom uit de loopgraven, kies voor vernieuwing en dus ook voor een landschap waar duurzaam geboerd wordt. Rond de akkers scharrelen dan weer patrijzen, hebben grutto’s en tureluurs reële overlevingskansen in bloemrijke weilanden vol bijen en vlinders. En op naar een stad waar zomers gierzwaluwen rond kantoorkolossen hun spectaculaire luchtshows laten zien. Dat kan het natuurrijke Nederland van morgen zijn. Een lonkend perspectief.
Showcase voor de wereld We kunnen er nu al mee beginnen. Iedereen kan wat doen. In de eigen achtertuin, op het eigen dak, bij een keuze voor producten in de supermarkt. Het nieuwe kabinet dat zich graag als ‘groenste ooit’ presenteert, kan deze ontwikkelingen daarbij aanzienlijk versnellen. Laten we gezamenlijk van Nederland een ‘showcase’ maken en aantonen dat we ook in de huidige wereld op een verantwoorde manier de ruimte kunnen delen met natuur.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (8)

Pater
Pater6 dec. 2017 - 1:36

teruggang vogelbestand hangt samen met de teruggang van het aantal insecten, die dramatisch is (Duits onderzoek: 75 %, ik verwacht in NL nog sterker). Waarschijnlijke oorzaken: meer stikstof en gif in de landbouw, nog minder onbeheerd land. In NL spuiten de boeren de bermen meestal gewoon mee. En dan bedenkt onze regering in grote wijsheid dat we roundup nog maar blijven gebruiken ...

Ruiter2
Ruiter25 dec. 2017 - 8:19

De komende decennia blijft de Nederlandse bevolking groeien en worden er in de Randstad duizenden woningen gebouwd. Alleen Amsterdam al wil tot 2040 een stadswijk bouwen ter grootte van Haarlem in het westelijke havengebied. Wat dat betekent voor de natuurwaarde van het gebied tussen Amsterdam, Haarlem en IJmuiden laat zich raden, vooral ook omdat Haarlem ook oostwaarts uitbreidt en Hoofddorp ook allerlei bouwverplichtingen heeft. Het probleem zit grotendeels in die bevolkingsgroei, maar ook in de verstening van de steden. De meeste kelderen achteruit met hun groen, kwalitatief en kwantitatief. Dat betekend steeds minder parkjes en het nog aanwezige groen worden steeds meer open grasveldjes. Geen struikjes, geen verrommeling, geen verstilde stukjes groen. Landbouw speelt ook een rol in de verschraling van de natuur, maar niet zo'n grote als men Pavloviaans aanneemt. Het landbouwareaal is niet toegenomen, landbouwtechnieken zijn niet veranderd en de bestrijdingsmiddelen zijn efficienter geworden. Dat laatste is trouwens een voordeel dat uiteindelijk een nadeel is geworden; door hoge mate van efficientie worden deze middelen in grote hoeveelheden gebruikt en zelfs voor zaken waar ze niet voor zijn uitgevonden. Maar het grootste probleem zit 'm toch vooral in onszelf, onze behoefte aan economische groei, meer en betere infrastructuur en woningen, steriele tuinen. Maar ook onze groeiende behoefte om de laatste stukjes natuur actief te gebruiken voor allerlei sport en recreatieactiviteiten die verstorend werken.

Tom3
Tom35 dec. 2017 - 8:05

Misschien ter aanvulling voor mensen die geïnteresseerd zijn, een 18 minuten durende TED Talk van Theunis Piersma, over de verandering van het landschap en de gevolgen daar van. ´Technology is not going to save us, ecology will! ´ https://www.youtube.com/watch?v=s6cbN_DR8FA&ab_channel=TEDxTalks

omaoeverloos
omaoeverloos5 dec. 2017 - 7:16

17 miljoen mensen op een postzegeltje land, die allemaal maar meer en meer willen consumeren en nu ook nog eens duizenden windmolens in de schaarse open ruimte, daar is helaas voor cultuurvliedende diersooten geen ruimte meer.

Eric Minnens
Eric Minnens5 dec. 2017 - 5:03

Vogels en insecten verdwijnen. In eendrachtige samenwerking tussen boeren (bermen confisqueren en platmaaien), burgers (tegels i.p.v. tuinen) en plantsoenendiensten (snoeien en kappen van zo veel mogelijk wildgroei). Lekker overzichtelijk allemaal. Makkelijk in het onderhoud. En veilig. Want in de bosjes kun je je als fatsoenlijke dief of verkrachter niet meer verschuilen... Zo hebben allerlei voordelen soms wel heel erg veel nadelen... Ook ik woon in een Parkbuurt: Vogelsweg, Bijenweg, Bosjesweg, Vlinderweg, Beukenweg... (bekend grapje, ik weet het...). Ik ben minder optimistisch dan de schrijver.

Edwin8
Edwin85 dec. 2017 - 2:49

Ik ben blij dat Kees de Pater niet alleen wijst naar de agrarische wereld als het gaat om de deplorable staat van onze natuur. De verstedelijking speelt een grote rol daarin. Helaas zijn de stedelijken wel eens blind voor hun eigen voetafdruk en ik meende zelfs ergens te lezen dat de GL stemmers juist het meesten vliegen en dus daarmee ook een kwalijke bijdrage leveren aan de milieuvervuiling. Kees heeft ook oog voor innovatie binnen de agrarische wereld waarvoor hulde. Meer ruimte voor natuur, met meer ruimte voor efficiëntie moderne boerenbedrijven. Infrastructuur hoeft weinig bijgebouwd te worden, maar moet politiek Den Haag eens uit de kaasstolp komen, want ik kan zo duizenden vrachtwagens van de weg afhalen maar Den Haag wil niet investeren omdat alle Haagse politici in hun bubbel zitten van asfalt En heel misschien is "de stad" ook gewoon over zijn hoogtepunt heen. Rem Koolhaas, een van Neerlans grootste architecten wil een studie wijden aan het platteland. De verstedelijking van de westerse wereld is ook niet bij te houden. Australië moet bijvoorbeeld een wereldstad als Sydney bijbouwen om de urbanisatie bij te houden de aankomende 15 jaar op te kunnen vangen, en hetzelfde geldt voor Amsterdam. Men kiest voor wat meer groen in Amsterdam en wat minder hoogbouw, maar dat betekent ook dat je minder inhalig moet zijn ten opzichte van de mooie kantoren op de zuid-as. Maar die inhaligheid heeft men nog niet in bedwang. Amsterdam wil het centrum van de wereld zijn maar begrijpt niet dat al die inhaligheid ten koste gaat van de natuur. Want hoe meer mensen voor hun werk naar de zuid-as moeten hoe meer asfalt er neer gegooid gaat worden. "Laten we gezamenlijk van Nederland een ‘showcase’ maken en aantonen dat we ook in de huidige wereld op een verantwoorde manier de ruimte kunnen delen met natuur." Om dat te bereiken moeten we eerst als mens onderling aan kunnen tonen dat we de ruimte onderling met elkaar kunnen delen. Die Haagse kaasstolp en de randstad moeten daarvoor eerst kapot.

1 Reactie
Edwin8
Edwin85 dec. 2017 - 3:17

En het kan zijn dat ik wellicht wat conservatief overkom. Maar, waarom zou men nog dagelijks op en neer rijden naar een droefgeestig kantoortje aan de zuid-as? Ik ben ongeveer 8 maanden er jaar op mijn werk. Ik vlieg elke 2 maanden van of naar huis. Maar voor de rest bestaat mijn dagelijkse beweging uit een paar trappen op en af lopen. Oftewel, mijn tripje elke dag hebben jullie geen last van. Maar met een economie die vooral gebaseerd is op de pratende en zwetsende klasse. (de kennis economie) heeft diezelfde pratende klasse maar weinig vooruitgang weten te presenteren. Eigenlijk gewoon helemaal niets. Half NL stapt nog steeds dagelijks in de auto om zich te begeven naar een van de meest troosteloze gebieden van NL... De Amsterdamse Zuid-as, een regio waar werken met je handen niet meer herkend wordt. Een regio waar alle geldstromen van de wereld voorbij komen maar vooral blijven kleven aan de moderne strijkstokken. Lekker bijbouwen de natuur verdringen, s`avonds wel even een kek fotootje maken in dat nieuwe hippe veganistische restaurant en vervolgens volle bak klagen over die achterlijke boeren op het platteland. Ik ben er wel een beetje klaar mee en wens genoegdoening om onze mooie natuurgebieden weer in ere te herstellen

adriek
adriek4 dec. 2017 - 22:17

Voorlopig blijven we land en water nog minstens vijf jaar met gif besproeien. Gif dat alleen op plantjes effect heeft... jaja... maar het bodemleven op behandelde percelen is vrijwel verdwenen. En de vogels dus ook.