Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

GGD: drie weken quarantaine na contact met apenpokkenpatiënt

Advies geldt als voorzorgsmaatregel
Joop

Laat elk kind een zon zijn

  •  
04-11-2016
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
2164359642_c07a059c9d_z

© cc-foto: Luca Castellazzi

Ik onttrek me niet aan het idee dat we met verkaveling in niveauverschil de jongste leerlingen al in hun prille leef-, leer- en leesfase oormerken
Teun is zes jaar en zit inmiddels in groep drie. Hij is van nature een beweeglijk en avontuurlijk ingesteld persoontje. Daarnaast heeft hij een enorme aanleg voor het in elkaar knutselen van technische Lego. Vanaf het begin van het schooljaar is hij echter veranderd. Hij vindt school niet meer leuk en zegt geregeld ‘dat hij het niet kan.’ Na een oudergesprek met de leerkracht van groep drie, werd al snel duidelijk wat er aan de hand is. Teun is een ‘maantje’, zoals hij het zelf zegt.
Na enig speurwerk tref ik op de site van ‘Veilig leren lezen’ een uitleg aan met betrekking tot het hanteren van een leesmethode, waarbij de leesprestaties van kinderen onderverdeeld worden in zonnetjes, sterretjes en maantjes. Kinderen die vallen onder de ‘maantjes’ voldoen aan de leesbasis die een leerling van groep drie dient te hebben. Niets meer en niets minder. ‘Sterretjes’ zijn leerlingen die een moeizame leesontwikkeling hebben en enigszins achter liggen op dit gebied ten opzichte van hun klas- en leeftijdsgenootjes. En ‘zonnetjes’ zijn leerlingen die al beschikken over een volledige letterkennis én zelfstandig kunnen werken aan moeilijkere opgaven. De ex-kleuters kunnen zelf aan de hand van pictogrammen op de verschillende le(e)smethodes zien met welk boekje ze mogen werken. Door middel van deze verdeling kan de leerkracht ‘optimaal differentiëren door in te spelen op de verschillen binnen de groep drie.’ Uiteraard benadrukken de methodemakers – ze voelden wellicht al preventieve nattigheid omtrent hun competitieve methode – dat het niet de bedoeling is om kinderen als persoontje op deze manier te labelen als zijnde een zonnetje, sterretje of maantje.
Ik onttrek me niet aan het idee dat we met deze verkaveling in niveauverschil op taal- en leesgebied de jongste leerlingen op dit gebied al in hun prille leef-, leer- en leesfase oormerken. Kinderen weten intuïtief heel goed dat wanneer ze werkbladen maken voor het niveau sterretje of maantje, dat ze niet bij de besten horen. Wellicht zien of voelen ze zelfs al de metaforische lading van de goedbedoelde pictogrammen. De zon zorgt immers voor het meeste licht en straalt het hardst. De maan kan hier niet aan tippen, laat staan dat er genoeg licht zou zijn van enkel een ster. Het is dan ook een kwestie van commerciële schijn-niveaubewaking, die niet bijdraagt aan het schoolfundament van de jongste leerlingen op school. Spelelementen zijn verworden tot wedstrijdelementen, die kunnen zorgen voor somberheid of een vorm van faalangst. Onbevangenheid en op spelenderwijs leren leren wordt bij aanvang van groep drie acuut de kop ingedrukt door het bepalen van de niveaus en het koppelen aan pictogrammen. Is dan het enige doel om aan het eind van het schooljaar als zes- of inmiddels zevenjarige te voldoen aan het AVI-niveau E3?
Om de voorstanders van de bekritiseerde leesmethode maar vast voor te zijn: ja, ik besef heel goed dat er altijd al verschillen tussen kinderen zijn geweest en dat het goed is om als kind de mogelijkheid te hebben in een heterogene groep te functioneren waar gedifferentieerd wordt en een gezonde werksfeer heerst. Het gaat mij puur om de commercieel opgelegde prestatiepictogrammen, die kinderen onbewust kunnen laten voelen ‘wat ze zijn.’ Daarbij is een leerkracht doorgaans prima in staat om zónder pictogrammen en bijbehorende dubieuze (prestatie)termen het niveau van het kind aan te geven, bijpassende werkjes te verzorgen en de kwaliteit te bewaken. Mocht er daarnaast uiteindelijk toch gewerkt blijven worden met de bewuste pictogrammen, dan is het misschien een mooi experiment om alle werkboekjes en werkbladen te voorzien van enkel stralende zonnetjes. Kijken wat er dan gebeurt.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (10)

Zandb
Zandb7 nov. 2016 - 9:19

Als het om leren lezen en schrijven gaat is onverschilligheid troef. Iedereen kan begrijpen dat voor lezen en schrijven een bepaalde rijpheid nodig is. Waarom dringt het dan niet tot mensen door, wat de gevolgen kunnen zijn, als je begint met kinderen te leren lezen en schrijven die daar nog niet aan toe zijn? Dat je een zonnetje of een maantje bent, dat is niet meer dan een bijzonder eufemistische wijze waarop volwassenen het leed verzachten van die vaak onherstelbare schade die ze bij kinderen aanbrengen. Te vroeg beginnen in relatie met een werkwijze waarin kinderen in dat proces van leren lezen en schrijven, handelingen moeten automatiseren, die geen enkele goede lezer in de praktijk toepast, zorgt echt voor de vele ongelukken die we dan schijnheilig maar aan het kind wijten: Dat is dan "dyslectisch". Echter, maar zo'n 10% van de mensen is werkelijk dyslectisch en dat betekent dan ook cynisch genoeg ook nog helemaal niet dat ze niet kunnen leren lezen en schrijven.

Piet de Geus
Piet de Geus5 nov. 2016 - 13:45

"De zon zorgt immers voor het meeste licht en straalt het hardst. De maan kan hier niet aan tippen, laat staan dat er genoeg licht zou zijn van enkel een ster." En in welke groep wordt die kinderen uitgelegd dat de zon maar een betrekkelijk klein sterretje is? En dat de maan alleen 'schijnt' omdat hij door anderen wordt belicht?

1 Reactie
Pater
Pater6 nov. 2016 - 2:57

Ik ben bang dat het kwaad dan al is geschied, Piet.

Gerda rozendal
Gerda rozendal5 nov. 2016 - 11:40

In de jaren vijftig van de vorige eeuw leerden de kinderen lezen (en schrijven) met behulp van een leesplankje, zes leesboekjes en een lieve juffrouw. Daarna nam uitgeverij Zwijssen de zaak over en zie hier de desastreuze gevolgen.

Zandb
Zandb5 nov. 2016 - 9:56

Het feit dat we kinderen zo leren en schrijven, dat kinderen niets anders kunnen doen dan vastlopen om aan te tonen dat er een probleem is, is een misdaad tegen de menselijkheid.

2 Reacties
Rarar
Rarar6 nov. 2016 - 9:32

Juist door het te benoemen, kan je er wat aan doen. Daarnaast schijnt de maan weer als de zon onzichtbaar is. Een mooie diversiteit.

Zandb
Zandb7 nov. 2016 - 9:03

Sluit de oogjes maar voor de zeer ingrijpende, vaak levenslange, gevolgen van het feit dat kinderen op een verkeerd moment op een verkeerde manier MOETEN leren lezen en schrijven. En dat er niet eerder aan de bel getrokken kan worden dan dat de slachtoffers overduidelijk hebben aangetoond wat het meestal niet meer te repareren resultaat is van de wijze waarop volwassenen menen kinderen te dwingen te leren lezen en schrijven.

SjarrelDeWroet
SjarrelDeWroet5 nov. 2016 - 8:33

De zon is ook een ster. Mag hopen dat ze die kinderen dat soort elementaire basiskennis wel bijbrengen.

Minoes2
Minoes25 nov. 2016 - 4:31

Ik kan het niet meer met je eens zijn. Daarnaast kennen die kinderen nog steeds zeer verschillende groeispurten maar ga je ze juist demotiveren vanaf het begin. Dat gaat niet werken, ergo werkt volkomen averechts. Kinderen krijgen een enorm minderwaardigheid-scomplex en voelen zich niet prettig daarbij, gaan minder presteren omdat ze het 'toch niet' kunnen. En niet alleen het kind zelf krijgt het mee maar ook de andere kinderen in zijn klas wat ook weer effect kan hebben. Ik begrijp van heel deze maatschappij niets meer. Des temeer we schijnen te weten over de psyche en ontwikkeling van een kind des temeer we die gaan verstoren.

1 Reactie
Minoes2
Minoes25 nov. 2016 - 4:31

minderwaardigheidscomplex.