Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Elke twee dagen wordt er een milieuactivist vermoord, al tien jaar lang

Meeste slachtoffers in armere landen en onder inheemse bevolking
Joop

'Krijg nou wat, het gaat bij Shell om geld!'

  •  
26-01-2011
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
BNNVARA fallback image
Multinational Shell zegt niet verantwoordelijk te zijn voor wat een buitenlandse 'dochter' doet
Bas Heine schrijft naar aanleiding van Wikileaks over politiek gekonkel zaterdag in de NRC ‘Krijg nou wat, het gaat in de politiek om macht!’ Uri Rosenthal zegt in reactie op Wikileaks : ‘Het is in zekere zin wachten tot de kust weer veilig is.’ Dat is ook precies de strategie van een bedrijf als Shell.
Het gedrag van Shell kan niet als verrassing komen voor de gemiddelde krantenlezer.  De laatste 200 van een bepaalde subsoort walvissen bij Sachalin? Jammer dan, er zit olie. Aanhoudend protest van inwoners van Nigeria die mee willen delen in de olierijkdom? Saboteurs! En over de schrijnende armoede in Nigeria gaat het bedrijf niet. Bijdragen aan een overstap naar schonere energie als onderdeel van maatschappelijk verantwoord ondernemen? Shell stopt met wind en zon want olie oppompen is nog steeds winstgevender.  Affakkelen van aardgas is hier een doodzonde. Ondanks vele beloften doet Shell In Nigeria al jaren niet anders want een aardgasnetwerk is prijzig.
Uit Wikileaks blijkt dat Shell ‘iemand gedetacheerd heeft in elk relevant Nigeriaans departement en dus toegang heeft tot alles wat deze ministeries deden’. De Amerikaanse  ambassade en deze informanten helpen Shell bij het aftroeven van de concurrentie zoals Gazprom. ‘Koninklijke/Shell heeft grote invloed op het Nederlandse buitenlandbeleid’ staat in de codeberichten van de Amerikaanse ambassade in Den Haag die in bezit zijn van NRC. Ook blijkt uit Wikileaks dat de hoogste Shell manager voor de regio zegt dat het technisch mogelijk is om in 2011 te stoppen met affakkelen van gas in Nigeria. De 1,5 miljard aan gas dat daar nu per jaar zomaar de lucht in verdwijnt. Verder heeft bijvoorbeeld een Nederlandse topambtenaar namens Shell tegenover de Amerikaanse ambassade het woord gevoerd over sancties tegen Iran.
Ook is er een kruisbestuiving tussen Shell en onze bestuurlijke elite; Paul de Krom, nu staatssecretaris , Rein Willems, Eerste Kamerlid en voorzitter Energietransitie Platvorm, Wim Kok oud-premier, Wouter Bos, oud minister van Financiën, Peter Vogtlander, voorzitter Energie Advies Raad en Jeroen van de Veer benoemd bij de NAVO zijn voorbeelden van prominenten die senior functies binnen Shell bekleedden. Deze week houdt de Tweede Kamer een hoorzitting over de verantwoordelijkheid van bedrijven zoals Shell voor de activiteiten van hun Shell dochter in Nigeria en de gevolgen voor mens en milieu.
Met handige juridische constructies, met verwijzingen naar het feit dat ze aan alle plaatselijke wet- en regelgeving voldoen en met een effectieve PR campagnes heeft Shell critici en juridische procedures van het lijf weten te houden. Shell zegt niet verantwoordelijk te zijn voor wat een buitenlandse ‘dochter’ doet. Hoe kunnen we dit gedrag van Shell duiden? Even een stapje terug in de geschiedenis van de industrie en de leefomgeving.
Vanaf de industriële revolutie werden mensen zich bewust van vervuiling van hun leefomgeving. Dat ging grofweg in drie fases. Een arm en onderontwikkeld land heeft nauwelijks milieuvervuiling. De eerste golf van industrialisatie veroorzaakt veel zichtbare vervuiling vlakbij de activiteit. Als een streek of land iets rijker wordt, het rechtssysteem zich ontwikkelt en een vocale middenklasse heeft, komen er wetten en handhaving. Denk bijvoorbeeld aan de regio Rijnmond. De generatie van mijn ouders kan zich de dikke stinkende smog nog goed herinneren. Kantoren en scholen werden gesloten en mensen bleven binnen. Nu heeft Milieudienst Regio Rijnmond mogelijkheden om strenge regels in samenspel met het bedrijfsleven te handhaven.
Moeilijker wordt het als meerdere landen bij milieuvervuiling betrokken zijn. Jarenlang dreven de vissen dood in de Rijn en ging niemand vrijwillig in de rivier zwemmen. Kali mijnen en andere industrie loosden veel gifstoffen in de rivieren. De Duitsers en Fransen hadden er weinig last van maar wij, aan het einde van de grote rivieren, wel. Druk van milieugroepen en omwonenden en onderzoek naar schadelijke effecten zorgden voor verdragen over de rivieren. De visstand herstelt en de rivieren ruiken weer naar rivier.
Voor milieuvervuiling die de hele aardbol omvat hebben we nog geen werkend systeem. Het verband tussen ontbossing en modderlawines in Brazilië en Indonesië en die mooie meranti bank of dat merbau kozijn ligt lastig. Het verband tussen piraterij in Somalië en de gigantische en efficiënte westerse vissersvloten en het aantrekkelijk geprijsde stukje vis op je bord ontgaat de meesten. Het verband tussen de benzineprijs aan de pomp en de vervuiling in Nigeria en de Golf van Mexico al helemaal. 
De theorie van de vrije markt is dat de prijs vanzelf het meest efficiënte gedrag op de marktplaats oproept. Maar de ‘onzichtbare hand’ die de markten reguleert heeft geen weet van vervuiling, het opraken van vis en hout en verdwijnen van biodiversiteit. De pogingen om onder de vlag van de VN wereldwijd destructief milieugedrag aan te pakken boeken soms succes maar vaak ook niet.
Shell en het hele internationale bedrijfsleven vragen impliciet om een Milieudienst Regio Wereld. Totdat er een sluitende set van wereldwijde MVO regels en juridische mogelijkheden zijn om die regels af te dwingen blijven bedrijven de meest winstgevende opties kiezen. Shell doet waarschijnlijk niets anders dan zijn concurrenten. Men beroept zich op zwakke plaatselijke wetten en regels, zet gehaaide juridische constructies in en probeert achter de schermen zonder gene maximaal te beïnvloedden.  Wikileaks hebben ons nu een extra kijkje in de keuken gegeven. Shell weet met succes de regering in Nigeria te beïnvloeden o.a. met hulp van de Amerikaanse ambassade. In Nederland doet Shell dat iets subtieler maar minstens even effectief. De verbazing rond de Wikileaks onthullingen over onze nationale trots is een tikkeltje naïef. Om met Bas Heijne te spreken: ‘Krijg nou wat, het gaat bij Shell om geld!’

Meer over:

opinie, economie,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (15)

JoopSchouten
JoopSchouten26 jan. 2011 - 8:19

Goed stuk weer. Bedankt. Ik zie het somber in... Nood en het verband. 'Het verband tussen ontbossing en modderlawines in Brazilië en Indonesië en die mooie meranti bank of dat merbau kozijn ligt lastig.' 'Het verband tussen piraterij in Somalië en de gigantische en efficiënte westerse vissersvloten en het aantrekkelijk geprijsde stukje vis op je bord ontgaat de meesten.' 'Het verband tussen de benzineprijs aan de pomp en de vervuiling in Nigeria en de Golf van Mexico al helemaal.' Bedrijven en hun PR-leugenaars ontmaskeren lijkt me belangrijker dan ooit.

Biff Everwood
Biff Everwood26 jan. 2011 - 8:19

Bedrijven ontmaskeren is dweilen met de kraan open. Het is bovendien symptoombestrijding. Zoals hierboven al gezegd moet wereldwijd goede regulering komen en milieuvervuiling en andere negatieve externe effecten een financiële consequentie hebben voor de veroorzaker. Alleen dan zullen de bedrijven hun gedrag aanpassen. Bedrijven moeten dus niet worden aangepakt maar in toom worden gehouden.

HugoSpanje
HugoSpanje26 jan. 2011 - 8:19

"Maar de 'onzichtbare hand' die de markten reguleert heeft geen weet van vervuiling" ...... op 30.000 voet boven de oceaan, comfortabel gezeten in een businessclass-stoel, op weg naar luxe hotels met kamers afgewerkt met prachtig tropisch hardhout weet je dat wel natuurlijk.

Peter502
Peter50226 jan. 2011 - 8:19

Ik zou me er eens in moeten verdiepen, maar als Shell zich serieus op het standpunt stelt als holding geen verantwoordelijkheid te kunnen nemen voor wat in Nigeria gebeurt, kan dat niet anders betekenen dan dat Shell Nigeria gedeconsolideerd dient te worden uit de groepsjaarrekening. Dat heeft in meerdere opzichten dan interessante consequenties....

Galapagos
Galapagos26 jan. 2011 - 8:19

Er is sprake van een veel te innige verstrengeling van onze en vele andere regeringen met de oliemaatschappijen ....deze vorm van gelegaliseerde corruptie houdt iedere verbetering tegen... Meer Leaks (en liever geen oil Leaks) hierover kunnen misschien zuiverend werken. Dus mensen die nadenken, er iets om geven en dicht bij het vuur zitten: "Leak-it!"

bertvanbaar
bertvanbaar26 jan. 2011 - 8:19

Hoe zat dat ook alweer met de zgn. ketenaansprakelijkheid? Was dat niet alleen bij annemers? Kun je toch ook voor de sHELL laten gelden?

Centurion2
Centurion226 jan. 2011 - 8:19

Het verband tussen piraterij in Somalië en de gigantische en efficiënte westerse vissersvloten en het aantrekkelijk geprijsde stukje vis op je bord ontgaat de meesten. --------------------- Dit verband ontgaat mij ook totaal. De uitdaging voor wie dat kan uitleggen. Het verband tussen de benzineprijs aan de pomp en de vervuiling in Nigeria en de Golf van Mexico al helemaal. ----------------- Het is een kwestie van vraag. Zolang die nog exponentieel groeiende is, hou je het toch nooit, maar dan ook echt nooit, tegen. De pogingen om onder de vlag van de VN wereldwijd destructief milieugedrag aan te pakken boeken soms succes maar vaak ook niet. ------------------ Lekker met 6 miljard mensen blijven doorfokken is destructief milieugedrag. Wereldwijd groeiende welvaart zal de vraag alleen maar doen toenemen, en alternatieven zullen nooit toereikend zijn. Reken uit je winst.

chrisss
chrisss26 jan. 2011 - 8:19

Mwah. Dat heet een vrije markt, we doen wat we kunnen om winst te maken en de mening en toekomst lappen we aan onze laars. Begrijp ik wel, ik zou ook niet kijken naar wat mijn buurman ervan vindt als ik een heel-veel-groter-en-hoger huis zou bouwen, zodat dat van hem altijd in de schaduw zal staan en hij bovendien maar een zielepiet zal lijken ten opzichte van mij. Dat is niet zo omdat ik hem niet mag of omdat ik hem het leven zuur wil maken, maar omdat ik, zoals vrijwel iedereen in dit land, eerst aan mezelf denk, dan aan mijn omgeving en heel misschien ooit daarna nog aan de rest van de bevolking. Als we dat tegen willen gaan, dan hebben we een groot probleem, want hoe wil je ooit een succesvol bedrijf van Shells formaat anders doen denken? Dat is simpelweg even lastig als alle Nederlanders zover te krijgen op een partij te kiezen. Althans, Nederlanders zijn collectief eigenwijs en Shell heeft niet voor niets een erg Nederlandse achtergrond... Shell, ik haat je en ik houd van je, want je bent een van de vele evenbeelden van het Kapitalisme. Ik wil je hart eruittrekken en op de grond gooien, maar ik wil je ook liefhebben en koesteren. Je bent mijn grootste vijhand maar ook mijn beste vriend. En wie dat beeld niet snapt, moet misschien toch eens denken over het verhuizen naar een communistisch land, misschien deel je mijn mening niet, maar als je hem ook niet snapt, dan zit je in dit land wat mij betreft verkeerd.

Thalassos
Thalassos26 jan. 2011 - 8:19

Deze eeuw nog zal Shell de geschiedenis ingaan als een van de grootste criminele organisaties ter wereld. Plundering van energiebronnen die toebehoren aan alle burgers op aarde. Toeeigening daarvan zonder ons aller toestemming. Infiltratie in Afrikaanse, soevereine landen. Corruptie. Omkoping en verleiding van westerse bestuurders. Ziehier de macht van het geld. Nu nog durft Nederland Shell niet ter verantwoording op te roepen. Men noemt dit: volledige en geslaagde infiltratie van misdadigers in de voor allen zichtbare bovenwereld. Maar voorwaar: Shell zal eindigen aan de geselpaal.

JoopSchouten
JoopSchouten26 jan. 2011 - 8:19

Relevant nieuws.: PvdA wil juiste gegevens olielekkage Shell in Nigeria. Oliemaatschappij Shell ligt woensdag onder vuur tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer. Het bedrijf zou mede verantwoordelijk zijn voor de grootschalige milieuvervuiling, corruptie en geweld in Nigeria. PvdA-Kamerleden Pauline Smeets en Sjoera Dikkers hebben Kamervragen gesteld aan de ministers Maxime Verhagen van Economische Zaken en Uri Rosenthal van Buitenlandse Zaken. Zij willen dat het kabinet Shell aanspoort de juiste gegevens over olielekkages in Nigeria vrij te geven. Ook wil de partij weten welke maatregelen het kabinet neemt om Shell tot openheid van zaken te dwingen, zodat „ernstige mensenrechtenschendingen in het gebied tot het verleden gaan behoren". Vervuiling door sabotage Eerder deze week zeiden Amnesty International en Mileudefensie dat Shell ten onrechte de indruk wekt dat de meeste lekkages en daarmee ook het merendeel van de vervuiling te wijten is aan sabotage. „We ontkennen niet dat er pijplijnen lekken als gevolg van sabotage. Maar Shell overdrijft deze cijfers. Shell doet dat omdat het bedrijf niet de wettelijke plicht heeft om schadevergoeding te betalen aan slachtoffers als het sabotage betreft”, zei Geert Ritsema van Milieudefensie tijdens de hoorzitting. ..... Wat een eikel die Ritsema. Bron: http://www.trouw.nl/nieuws/politiek/article3396127.ece/PvdA_wil_juiste_gegevens_olielekkage_Shell_in_Nigeria.html

1 Reactie
Galapagos
Galapagos26 jan. 2011 - 8:19

Goed zo! Aanpakken die lui..het moet afgelopen zijn...en dan nog reclamespotjes durven maken over 'schone' brandstoffen...hypocriet en leugenachtig...

[verwijderd]
[verwijderd]26 jan. 2011 - 8:19

Disclaimer: nuance! Wanneer komt eigenlijk de Kaerel.nl waarbij een mooie VVD griet de andere kant belicht onder de titel: "Krijg nou wat, het gaat bij Greenpeace om geld en macht!"

1 Reactie
Galapagos
Galapagos26 jan. 2011 - 8:19

Ik zou zeggen ...ga je gang...moet je wel met feiten komen...

jvanarkel
jvanarkel26 jan. 2011 - 8:19

Wat wil je nu? Natuurlijk gaat daar alles om geld, het is niet voor niks een beursgenoteerde multinational met aandeelhouders en shareholdervalue is niet met idealisme te voeden. Dus het open deuren intrappen is begonnen?

1 Reactie
christiaane
christiaane26 jan. 2011 - 8:19

Het lijkt me niet meer dan normaal dat een bedrijf de vervuiling opruimt die ontstaat door de activiteiten van datzelfde bedrijf? Dat lijkt me geen 'idealisme', maar de normale gang van zaken.