Klaver en de prijs van politiek triomfalisme

Stel: je onderhandelt met je partner over de zomervakantie met het gezin. Jij ‘wint’: het wordt wandelen in Zwitserland, precies wat jij wilde. Je partner wilde veel liever een citytrip. Vier je dit onderhandelsucces dan groots en meeslepend tijdens het avondeten met de kinderen, waar je partner bij zit?

Het lijkt mij niet. Je weet immers één ding zeker: binnenkort moet je weer samen ergens over onderhandelen. Hoe grootser jij jouw succes nu viert, hoe moeilijker het wordt om er de volgende keer uit te komen.

Precies dit principe lijkt in politiek Den Haag volledig verloren te zijn gegaan. Alleen aan de achterban laten zien dat jij, ten koste van de ander, iets hebt binnengehaald, lijkt nog te tellen. Terwijl je overal verkondigt dat je samenwerken zo belangrijk vindt.

Neem de VVD-borden langs de snelweg na de vorming van het minderheidskabinet, met paradepaardjes zoals het behoud van de hypotheekrenteaftrek. Vanuit VVD-perspectief terechte trots op een belangrijk resultaat. Maar moet je het je kersverse coalitiepartners zo in het gezicht wrijven?

En de taarten en slingers bij PRO nadat de partij de bezuinigingen op de sociale zekerheid van tafel had gekregen? Wederom een knap onderhandelingsresultaat. Maar moest het zo groot worden uitgeserveerd, wetende dat het hierdoor voor de VVD extra moeilijk te verteren werd?

Het zit ook in woordkeuze. Vanmiddag presenteerden Jesse Klaver en Laurens Dassen hun deal met D66 en CDA over het Belastingplan. Een miljonairsbelasting, zodat iedereen een bijdrage levert. Geld verschuiven van miljonairs naar mensen die iedere dag hun bed uitkomen om bij te dragen. Miljonairs die hierdoor heus niet minder vaak op vakantie kunnen.

Wat zijn dit voor onnodig provocerende teksten? Alsof miljonairs niet werken of bijdragen. Bovendien zijn zij vaak onderdeel van de VVD-achterban. Zo maak je het de VVD bijzonder moeilijk om akkoord te gaan. Terwijl je beweert dat de democratische middenpartijen zoveel mogelijk moeten samenwerken.

Hoe het ook kan?

Mijn lichtende voorbeeld is Mirjam Bikker van de ChristenUnie. Ook zij zat de afgelopen maanden aan onderhandelingstafels en in talkshows. Ook zij benadrukte steeds het belang van samenwerken. Maar haar successen, waaronder het behoud van de aftrek voor specifieke zorgkosten en het voorkomen van de verlaging van de ouderenkorting, wreef zij haar onderhandelingspartners niet voortdurend in het gezicht. Bij haar staat samenwerken echt centraal.

Andere partijleiders kunnen daar een voorbeeld aan nemen. Vooral wanneer zij de mond vol hebben van die samenwerking. Misschien levert je succes ten koste van de ander groots vieren een dag gunstige publiciteit en wat zetels in de peilingen op. Maar wel ten koste van de volgende onderhandelingen. En juist aan die onderhandelingstafel moet je Nederland verder zien te helpen. In een coalitieland moet je je successen bescheiden vieren.