Kernenergie is slecht voor het klimaat

Inzetten op kernenergie is een gemiste kans voor de energietransitie. Geld dat hard nodig is om ons energienet te versterken, wordt verspild aan een technologie die leidt tot een fossiele lock-in. Toch blijven sommige politieke partijen in Nederland vasthouden aan kernenergie in hun verkiezingsprogramma’s. Dat is niet vooruitstrevend, maar gewoon dom.

Behalve Frankrijk zijn de meeste West-Europese landen begonnen afscheid te nemen van kernenergie. Althans, tot een paar jaar geleden. Een nieuw debat over de bouw van kerncentrales is opgelaaid, gevoed door het argument dat kernenergie klimaatneutraal zou zijn en daarom een ideaal vangnet zou vormen voor de wisselende energieproductie uit zon en wind. In werkelijkheid is kernenergie zowel slecht voor het klimaat als een zwakke back-up voor het elektriciteitsnet.

De tekortkomingen van kernenergie zijn al lang bekend. De ramp in Fukushima heeft aangetoond dat zelfs technologisch hoogontwikkelde democratieën niet immuun zijn voor catastrofale ongelukken. Russische drones boven West-Europa herinneren ons eraan dat we in een tijdperk leven waarin veiligheidsrisico’s alleen maar toenemen.

Kernenergie is bovendien extreem duur. Het is nog nooit rendabel geweest zonder overheidssteun en garanties — en dan hebben we het nog niet eens over het onvermogen van de sector om veilige opslagplaatsen te vinden voor haar hoogradioactieve afval. Na meer dan zeventig jaar kerntechnologie zal de Finse opslaglocatie Onkalo, die volgend jaar voltooid moet zijn, de enige langdurige opslagplek ter wereld zijn.

Daarnaast is kernenergie afhankelijk van geïmporteerd uranium. Kazachstan, een autocratisch geregeerd land in de invloedssfeer van Poetin, is met 40% van de wereldproductie de grootste leverancier. Herinnert dat u aan iets? Aan onze afhankelijkheid van Russisch gas misschien? Kerncentrales hebben ook koelwater uit rivieren nodig, een bron die door de klimaatcrisis steeds onzekerder wordt. Frankrijk moest deze zomer opnieuw meerdere reactoren stilleggen; een steeds vaker voorkomend verschijnsel.

Is kernenergie dan een goede aanvulling op hernieuwbare energie? Nee. Kerncentrales leveren constante stroomvoorziening, een stabiele aanvoer van elektriciteit gedurende de dag. Wat we nodig hebben, is juist flexibiliteit; energiebronnen die zich binnen seconden kunnen aanpassen aan de vraag. Gascentrales kunnen dat, kerncentrales niet. Ze reageren veel trager.

Is kernenergie dan ten minste klimaatneutraal, zoals voorstanders beweren? Ook dat klopt helaas niet. Stel dat Nederland daadwerkelijk doorgaat met de plannen voor nieuwe kerncentrales — projecten die zeker vijftien jaar duren en minstens tien miljard euro per stuk kosten. Dat is geld dat juist dringend nodig is voor de energietransitie: voor het versterken van het elektriciteitsnet, en voor investeringen in opslag en back-upcapaciteit.

In een tijd waarin Rusland oorlog voert en de NAVO hogere defensiedoelen stelt, is het een illusie te denken dat we én nieuwe kerncentrales kunnen bouwen, én het elektriciteitsnet kunnen uitbreiden. Wie miljarden verspilt aan kernenergie, zorgt ervoor dat we nog jarenlang afhankelijk blijven van gascentrales om de pieken en dalen van zon en wind op te vangen. Dat vertraagt de uitbreiding van duurzame energie drastisch en creëert een fossiele lock-in: zodra die nieuwe gascentrales er staan, is er een economische prikkel om ze decennialang te blijven gebruiken.

Kernenergie draagt dus niet bij aan het oplossen van de klimaatcrisis, het vergroot juist onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. De oplossing is al lang duidelijk: hernieuwbare energie is nu al de goedkoopste energiebron, en dat voordeel wordt alleen maar groter. Wat we nodig hebben is een krachtige overheidsimpuls om het elektriciteitsnet uit te breiden. Zodra dat er is, zullen flexibele energieprijzen de markt prikkelen om te investeren in opslag en duurzame productiecapaciteit.

In plaats van te investeren in een verouderde en risicovolle technologie, moeten we eindelijk vol inzetten op een toekomst die écht duurzaam, veilig en betaalbaar is.