Kennis als basis voor nieuw politiek tijdperk

‘Wij allen zijn stervende. Dit is de stimulans die ons korte verblijf op deze wereld met dramatische kracht kleur en vreugde moet geven. Alleen op deze wijze kunnen wij van ons leven een feest op aarde maken…’ Dit zijn de woorden die schilder Karel Appel paginagroot, in vlotte stijl met een zwarte stift, schreef in zijn boek Karel Appel over Karel Appel uit 1971. Ik had het boek nog nooit opgemerkt in de boekenkasten van de kunstlokalen op school. De aanstaande verhuizing die gepland staat vanwege een verbouwing van de school, nodigde ons uit om de lokalen grondig aan te pakken en enkel wat écht van belang is in de tijdelijke opslag te bewaren.

Tijdens het bladeren in zijn memoires moest ik aan de documentaire De werkelijkheid van Karel Appel uit 1961 denken die we ooit in groep 8 van de basisschool te zien kregen, nu zo’n 37 jaar geleden. Hierin komen fragmenten voor waarin je de kunstenaar met grote gebaren klodders verf op doeken ziet smijten: action painting in de puurste vorm. De ruwe materie, het rijke kleurenspel, het nieuwe schilderen, de indrukwekkende aanpak en zijn leven als kunstenaar motiveerden mij om destijds een studie aan de Kunstacademie te ambiëren.

Wanneer we het over kunst hebben is een bruggetje met de politiek al snel gemaakt. Want tijdens de diverse debatten wordt soms op figuurlijke wijze met grote woorden, driftige gebaren en klodders verwijten gesmeten en worden geregeld niet-constructieve discussies gevoerd: noem het action politics in de puurste vorm, vrij naar het werk van Karel Appel, maar helaas zonder het geven van het goede voorbeeld aan de rest van de maatschappij. Gevalletje van goed voorbeeld, doet goed volgen. Maar geldt dat ook niet andersom? Ik ben er daarnaast mede van overtuigd dat een en ander ook komt doordat bepaalde ministers, staatssecretarissen en partijleiders een functie toegezegd hebben gekregen die veelal niet past of overeenkomt met de kennis die deze mensen hebben of waar ze voor hebben gestudeerd. Dit kweekt ongenoegen, onzekerheid en onwetendheid, waar juist degelijke kunde en doortastendheid in zo’n voorname functies gewenst zou moeten worden.

Het blijft dan ook een bijzonder fenomeen dat in de politiek compleet andere studies, eerdere werkzaamheden en achtergronden een bijrol lijken te spelen bij de verdeling van de diverse posten. Ambitie (niet te verwarren met kennis) en welbespraaktheid gecombineerd met een mediageniek voorkomen lijken voorrang te hebben op daadwerkelijke kundigheid. Apenrotsisme lijkt te regeren, het volk moet het er maar mee doen. Het roept voornamelijk verwarring en vragen op: hoe kunnen deze mensen zichzelf geloofwaardig maken, en, belangrijker nog, hoe gaan ze ons verder helpen en ondersteunen om een stabiele(re) samenleving vorm te geven? En is het zijdelings niet logischer dat een bakker bij zijn brood blijft, een onderwijzer bij zijn leerlingen en een schoenmaker bij zijn leest?

Even was er hoop, toen Robbert Dijkgraaf in kabinet Rutte IV namens D66 minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen werd. Als wetenschapper en hoogleraar was zijn CV een van de meest passende die een kabinet zich kon wensen. Even hoopvol was het recente artikel in de Volkskrant (Dit kabinet weet wél van aanpakken), waarin diverse hoogleraren en universitair docenten fictief worden voorgesteld als toekomstig minister op een post die betrekking heeft op hun vakgebied. Dit, omdat het tijd is voor een nieuwe aanpak, een ander beleid, kortom: een stevig fundament waar verder op kan worden gebouwd. Zo is potentieel minister van Sociale Verbinding Simone Ritzer van mening dat de burgers meer betrokken moeten worden bij het nemen van bepaalde beslissingen, zodat er meer samenhang en verantwoordelijkheid ontstaat. En wil Margo van den Brink als fictief minister van Waterstaat bewustzijn creëren dat niet alles (meer) kan qua bouwen, onder andere door de grote veranderingen van het klimaat.

Wat zou het een verrijking kunnen zijn als we mensen met échte kennis van zaken op de diverse ministerposten zouden terugzien bij de vorming van het nieuwe kabinet. Los van politieke kleur, afkomst, gender of visie, als baken van overzicht en duidelijkheid. Het zou veel verwarring en onrust kunnen wegnemen, kleur en vreugde kunnen brengen aan de samenleving en vooral een sterke basis kunnen zijn om verder op te bouwen.