Kamran Ullah: wanneer wordt persoonlijke twijfel redactioneel beleid?

"Ik ben een verwarde man." Kamran Ullah zei het zelf bij Grensloos Gebabbel, toen hem werd gevraagd of hij nog moslim is. Niet biddend, niet praktiserend, maar "nog wel moslim" op een manier die hij zelf niet kon omschrijven. Dat is eerlijk. Minder eerlijk is hoe hij die persoonlijke verwarring omzet in stellige uitspraken over een religie die hij naar eigen zeggen niet meer kent, en toch wekelijks laat becommentariëren in de grootste krant van Nederland.

Een paar vragen die onbeantwoord bleven.

Over sharia en wat hij er niet van weet
Kamran was stellig: Nederland heeft wetten, en wie religieuze regels wil volgen, moet die democratisch aanpassen. Dat zei hij over de sharia, nadat hij erkend had de bewuste podcast "niet te hebben geluisterd." Hij baseert zich op een fragment van slechts vijf seconden. Typisch Telegraaf.

Joden bidden in synagogen, christenen in kerken, en beide gemeenschappen hebben hun eigen religieuze gebruiken en praktijken naast de Nederlandse wet. Niemand problematiseert dat. Terecht, want zolang iedereen zich aan de wet houdt, is er geen enkel probleem. Dat geldt voor elke gemeenschap, ook de islamitische.

Maar zodra het woord sharia valt, is het bij de Telegraaf een bedreiging. Niet omdat moslims de wet schenden, maar omdat de islam bij Kamrans krant structureel anders wordt behandeld dan andere religies. Dat is geen neutrale journalistiek meer. Dat is een terugkerend patroon van framing.

De sharia waarover hij zo stellig oordeelde is overigens dezelfde sharia die ik als imam heb uitgelegd in de podcast waarnaar Sina verwijst: vijf lagen, te beginnen bij zelfdiscipline en persoonlijke verantwoordelijkheid. Kamran had hem niet geluisterd. Zijn mening stond er al.

Over de columnisten die hij niet kan verklaren
Sina vroeg het rechtstreeks: waarom zijn al uw prominente columnisten structureel kritisch op de islam? Kamran gaf het toe: "Dat is zeker waar." En ging door.

Waarom zijn die columnisten ook bijna allemaal uitgesproken pro-Israël? Waarom reist hij op CIDI-trips, erkent hij dat het lobbyreizen zijn, en verbindt hij daar geen enkele journalistieke consequentie aan?

En dan Gaza. In Gaza zijn naar huidige schattingen minstens 20.000 kinderen gedood, zijn er duizenden gewonden, liggen er waarschijnlijk nog duizenden onder het puin, en zijn naar schatting 17.000 kinderen gescheiden van hun ouders of volledig alleen achtergebleven. Kamran noemde 7 oktober meerdere keren. Aan Gaza wijdde hij in dit gesprek nul woorden. Van de man die maatschappelijke verantwoordelijkheid hoog in het vaandel draagt en beweert genuanceerd te berichten, is dat geen omissie. Dat is een keuze.

Over één feestje in Zoetermeer
Na 7 oktober schreef Kamran een column over antisemitisme onder moslims. Zijn bronnen: een verjaardag in Zoetermeer en één of twee imams in een moskee die hij zelf "helemaal niet zo conservatief" noemde.

In hetzelfde gesprek erkende hij dat zijn ouders die vooroordelen meenamen uit Pakistan, als cultureel aangeleerd gedrag, niet als islamitisch voorschrift. Hij zei het hardop en trok er niets uit.

Als die vooroordelen cultureel zijn en niet religieus, waarom heet de column dan over antisemitisme onder moslims? Waarom worden de nare ervaringen van één man op een verjaardag in Zoetermeer omgezet in een krantenbetoog over een gemeenschap van 2 miljard? En waarom gebruikt hij diezelfde ouders, van wie hij zojuist het geloof heeft geproblematiseerd, als bewijs dat zijn krant niet anti-moslim is?

Opmerkelijk is ook wat hij vertelde over zijn bezoek aan de Knesset met een officiële groep journalisten en politici. Hij was de enige persoon van kleur in het gezelschap en werd als enige apart genomen voor extra controle. Hij vertelde het zelf, luchtig, bijna terloops. Maar het is precies de ervaring die hij zijn lezers nooit gunt: het ongemak van beoordeeld worden op wie je bent in plaats van op wat je doet. Die ervaring heeft hem klaarblijkelijk niet doen nadenken over hoe zijn eigen krant dagelijks hetzelfde ongemak produceert voor moslims in Nederland.

Zijn vader leest elke dag De Telegraaf. Dat is geen bewijs van evenwichtige berichtgeving. Dat is het bewijs van hoe ver normalisering kan gaan.

Kamran, ik nodig je uit voor een eerlijk gesprek. Niet in een talkshow, niet met een CIDI-trip als bagage, maar een inhoudelijk gesprek over wat je wel en niet weet over de islam, over sharia, en over de gemeenschappen waar je over schrijft zonder ze werkelijk te kennen. Ik ben beschikbaar.

Azzedine Karrat is imam, onderzoeker en spreker.