Kamervragen zonder kern: hoe Den Haag het echte VvE-probleem blijft ontwijken

Wie de recente Kamervragen over de verduurzaming van VvE’s leest, en vooral de beantwoording door de nieuwe D66 minister van Volkshuisvesting, ziet een pijnlijk patroon: het belangrijkste blijft onbesproken.

Het gaat vooral over subsidies, leningen en “ondersteuning”. Over hoe VvE’s de energietransitie kunnen bijbenen. Maar nergens wordt de vraag gesteld waarom zoveel VvE’s er überhaupt zo slecht voor staan. Alsof het een technisch probleem is. Alsof het uit de lucht is komen vallen. Dat is het zeker niet.

De veilige vragen van de politiek
De vragen van CU Tweede Kamerlid Pieter Grinwis bleven keurig binnen de lijntjes. En de beantwoording door de D66-minister daarop al helemaal. Maar juist die politieke voorzichtigheid legt een probleem bloot: de onwil van de politiek om de echte oorzaak te benoemen. Want die oorzaak is politiek.

De erfenis van marktwerking
De huidige staat van veel VvE’s is het directe gevolg van jarenlang beleid waarin de woningmarkt doelbewust is opengesteld voor beleggers. Onder Stef Blok werd de deur wagenwijd opengezet. Grote, vaak buitenlandse partijen zoals bijvoorbeeld Heimstaden kochten massaal woningen op in VvE’s. Een constructie die juist draait op gelijkwaardig eigenaarschap. Maar daardoor veranderden VvE’s in een groot-eigenaar verhuurder met doorslaggevende stemmacht en een minderheid van eigenaren/bewoners. Dat had nooit moeten gebeuren.

Botsende belangen binnen de VvE
Beleggers hebben in een VvE een fundamenteel ander belang dan bewoners. Waar bewoners investeren in hun leefomgeving, sturen beleggers op rendement. Onderhoud en verduurzaming zijn dan kostenposten die je zo lang mogelijk uitstelt. Met een grote stem in de VvE lukt dat ook. Het resultaat zien we nu pas echt.

De rekening komt pas bij vertrek
Jarenlang zijn onderhoud en reserveringen vooruitgeschoven. VvE-bijdragen bleven kunstmatig laag. En nu beleggers zich massaal terugtrekken en hun bezit uitponden, komt de rekening boven tafel. Nieuwe particuliere kopers worden geconfronteerd met achterstallig onderhoud en torenhoge investeringen om überhaupt aan de minimale eisen te voldoen. Tienduizenden euro’s per woning zijn eerder regel dan uitzondering.

Het grote zwijgen in Den Haag
En toch: geen woord daarover in de Kamervragen. Geen woord in de beantwoording van die vragen. In plaats daarvan wordt het probleem teruggebracht tot een financieringsvraag. Alsof het enige wat ontbreekt een lening of subsidie is. Maar dat is een verdraaiing van de werkelijkheid. Dit is geen financieringsprobleem.

Pappen en nathouden met publiek geld
Het niet benoemen daarvan is meer dan slordig. Want hoe kun je vertrouwen hebben in oplossingen van een overheid en politiek die weigert de oorzaak van het probleem onder ogen te zien?

Wat nu gebeurt, is voorspelbaar. Met publiek geld worden de ergste gevolgen verzacht van beleid dat diezelfde overheid eerder zelf heeft ingezet. Dat is pappen en nathouden tegen beter weten in. Intussen schuift de rekening door. Eerst van overheid naar markt, daarna van belegger naar bewoner, en uiteindelijk via subsidies en regelingen weer terug naar de belastingbetaler.

GroenLinks -PvdA is realistisch over nadelen marktwerking sociale huurwoningen
Het is precies waarom het standpunt van GroenLinks-PvdA, dat volkshuisvesting geen speelbal van de markt mag zijn, ineens minder ideologisch en meer realistisch klinkt.

Maar zolang die conclusie niet expliciet wordt getrokken in het politieke debat, verandert er niets wezenlijks. Dan blijven Kamervragen netjes, antwoorden ontwijkend en problemen onopgelost. En dan is de verduurzaming van VvE’s geen oplossing, maar het volgende hoofdstuk in hetzelfde verhaal. Een verhaal waarin de politiek weigert te erkennen wat zij zelf heeft aangericht en burgers de rekening betalen.