Kabinet-Jetten moet de middenklasse niet langer als pinautomaat zien

De komende weken zal het in Den Haag weer volop gaan over koopkracht. Wie gaat erop vooruit, wie blijft achter en welke maatregelen passen binnen de begroting voor 2027? Kabinet-Jetten gaat vanaf half augustus met oppositiepartijen onderhandelen over die begroting. Maar achter al die koopkrachtpercentages schuilt een ongemakkelijke werkelijkheid: een huishouden leeft niet van een gemiddelde. Het leeft van wat er na huur of hypotheek, energie, boodschappen, verzekeringen, kinderopvang en vervoer daadwerkelijk overblijft.

En dan moet er ook nog iets overblijven voor de rekening die niemand heeft gepland.

Het Nibud geeft ieder huishouden inzicht in buffer
Het Nibud heeft daarvoor de BufferBerekenaar ontwikkeld. Die laat zien welk bedrag specifieke huishoudens achter de hand zouden moeten hebben voor onverwachte, grotere en noodzakelijke uitgaven: een kapotte wasmachine, onderhoud aan huis of auto, of een onverwachte rekening.

Dat is een betrouwbare maatstaf voor financiële gezondheid. Want wat heb je aan één procent koopkrachtverbetering als de auto die nodig is om naar je werk te gaan plotseling 1.200 euro reparatie kost? Wie een buffer heeft, betaalt en gaat verder. Wie die buffer niet heeft, moet schuiven met rekeningen, geld lenen of spaargeld aanspreken dat eigenlijk voor iets anders bedoeld was. Een koopkrachtpercentage laat dat verschil niet zien.

De middenklasse is geen bodemloze portemonnee
Toch wordt de middenklasse in politiek Den Haag gemakkelijk gezien als een groep die nog wel wat kan hebben. Wie een redelijk inkomen heeft en buiten bepaalde toeslagen valt, wordt al snel als financieel sterk beschouwd. Maar inkomen is niet hetzelfde als  financiële buffer.

Een gezin kan een behoorlijk inkomen hebben en tegelijkertijd hoge woonlasten, kinderopvangkosten, vervoerskosten en verzekeringen betalen. Twee huishoudens met hetzelfde inkomen kunnen daardoor financieel totaal verschillende levens leiden. Wie dan opnieuw de lasten verhoogt, kan de financiële buffer van huishoudens aantasten zonder dat dit direct zichtbaar wordt in de koopkrachtcijfers.

Begrotingsdiscipline mag geen kwetsbaarheid van huishoudens worden
Natuurlijk moet de overheid haar financiën op orde houden. Kabinet-Jetten staat voor moeilijke keuzes en de rekening van beleid kan niet eindeloos worden doorgeschoven. Maar die rekening mag ook niet stilletjes worden doorgeschoven naar de financiële weerbaarheid van gezinnen. Daarom zou bij de begrotingsonderhandelingen een simpele vraag bij minister van Financiën Heinen en de politiek centraal moeten staan: wat doet dit beleid met de buffer van huishoudens?

Niet alleen hoeveel procent koopkracht erbij komt of wat een maatregel de schatkist oplevert. Maar ook hoeveel financiële ademruimte huishoudens overhouden. Een gezin dat volgens het koopkrachtplaatje één procent vooruitgaat, maar na een kapotte auto duizend euro moet lenen, is financieel er niet beter van geworden. In tegenstelling tot een gezin dat er wel op vooruit is gegaan. Omdat het iedere maand iets meer kan sparen en daardoor een gezonde buffer opbouwt.

Kabinet-Jetten moet dus niet alleen kijken naar de koopkracht van mensen, maar naar de financiële weerbaarheid van huishoudens. Een begrip dat raakt aan bestaanszekerheid. De middenklasse is geen pinautomaat. En de buffer van een gezin is geen overbodige luxe. Het is financiële zuurstof om onverwachte klappen op te vangen.

Essentiële beroepen die onze samenleving draaiende houden zijn een belangrijke categorie die middeninkomens hebben. Die groep werknemers kun je niet voorzichtig genoeg behandelen als het om koopkrachtplaatjes gaat die op Prinsjesdag worden gepresenteerd.