Jutta Leerdam maakte niet één klein foutje, maar legitimeert consequent het fascisme van Jake Paul

Woensdagmiddag las ik het NRC-opiniestuk van twee Dolle Mina’s over de kritiek op Jutta Leerdam van de afgelopen tijd. Kritiek op de schaatser zou onterecht zijn.

In eerste opzicht lijkt het een heldere analyse: door Leerdam te bekritiseren om de denkbeelden van haar partner, wordt ze gereduceerd tot een verlengstuk van haar partner en ontnemen we haar van haar grootste sportieve succes. Volgens het opiniestuk een vorm van moreel purisme – een fenomeen dat activistische kringen dwingt om morele perfectie, en wat zorgt dat de beweging naar binnen keert in plaats van het doel van maatschappelijke verandering in oog houdt.

Echter, Leerdam wordt niet bekritiseerd om de denkbeelden van haar partner. We zijn niet boos op haar omdat haar partner een racistische vlegel is. We zijn boos op de consequente keuzes die ze maakt. We zijn boos op Leerdam omdat ze zijn fascistische denkbeelden legitimeert.

Leerdam kiest niet alleen voor Jake Paul als partner, maar ze kiest er publiekelijk ook actief voor om zich niet uit te spreken tegen zijn steun voor Trump of ICE. Ze kiest ervoor om lachend te baden in de overvloed van zijn wereld: een wereld gebouwd op zijn choquerende, ronduit racistische, transfobe en misogyne uitspraken. Ze kiest ervoor om te zien te zijn in zijn realityshow waar vervolgens de ene na de andere discriminerende uitspraak de revue passeert. Ze kiest ervoor om haar enorme bereik beschikbaar te stellen voor zijn denkbeelden, door online zich met Paul als een wezenlijke twee-eenheid te profileren. Zij bindt zich – privé én publiekelijk – aan hem en zijn (online) uitlatingen. Ze kiest er, door hem veelvuldig deel uit te laten maken van haar Instagram-carrière en het aanschuiven in zijn realityshow, expliciet voor dat haar privéleven onderdeel van de publieke sfeer wordt.

Dat deze keuzes gelijk worden gesteld aan bekritiseerd worden om ‘een ongelukkige woordkeuze in een vlijmscherp betoog’ laat het lijken alsof Leerdam per ongeluk één klein foutje heeft gemaakt. Het gaat compleet voorbij aan het feit dat het niet één losstaande misstap is geweest, maar dat het een consequente reeks is van kiezen voor het accepteren van zijn discriminatoire vocabulaire.

Natuurlijk kun je onder de indruk zijn van zo’n fantastische sportprestatie – ik ben dat zelf ook. De prestatie van Leerdam ontzettend knap vinden en tegelijkertijd kritisch zijn over haar levenskeuzes, kan naast elkaar bestaan. Leerdam als sporter enorm indrukwekkend vinden, kan bestaan naast Leerdam als publiek figuur niet een nóg groter podium willen geven. Juist in die afweging zit de fijngevoeligheid en de pijnlijkheid. Als activist, of bouwer aan een maatschappelijke verandering, zou je die afweging constant mee moeten nemen. Zijn we zo onder de indruk van haar sportprestatie dat al het andere er niet meer toe doet? Juist in de zoektocht naar verbinding, is het van belang verbindende figuren in de spotlight te plaatsen. Is dat nu gelukt?

Leerdam wordt niet gereduceerd tot een verlengstuk van haar partner, ze wordt juist bekritiseerd op haar eigen acties, haar eigen keuzes en haar eigen afweging zich op geen enkel moment over Paul’s politieke verwantschappen uit te laten. Is het niet feministischer om een vrouw te bekritiseren op haar eigen keuzes, dan een vrouw te bejuichen en te bejubelen die een podium biedt aan Trumpiaanse, seksistische wereldbeelden?

 Ja, het struikelen over elke misstap doet af aan het doel van maatschappelijke verandering. Maar doet juichen voor, aanmoedigen van, en aandacht geven aan mensen die consequent compleet haaks handelen op je doel, niet meer af aan je beweging? Raak je dan niet juist je koers kwijt?

Ja, activistische kringen kunnen hard zijn onderling, en ja, het is zonde dat daardoor de drempel hoog is voor mensen om aan te sluiten. Moreel purisme bestaat, en is enorm giftig voor sociale bewegingen. Maar betekent dat, dat we iedereen die zo’n enorme prestatie als Leerdam heeft neergezet, hoe dan ook op een voetstuk moeten plaatsen? Betekent dat, dat we iedereen die een enorme prestatie heeft geleverd in sport, wetenschap, media, kunst – noem het maar op – ongeacht alles, op een voetstuk moeten plaatsen?

Moeten we Leerdam compleet loskoppelen van alle context, van alle keuzes die zij in haar leven maakt, en haar enkel reduceren tot haar sportprestaties?

Ik denk van niet. Het staat niet los van elkaar. Met onze aandacht en onze online engagement, voorzien we haar en haar partner van meer views, likes en volgers, en daardoor gemakkelijk van meer sponsordeals en spotlight, en bouwen we mee aan het platform wat zijn (hun?) denkbeelden alleen maar meer verspreid en legitimeert.

Een fascistische, racistische, transfobe sexist nog meer publiek geven. Wat een vieze medeplichtigheid in onze eigen onderdrukking, zeg.