Judith Tielen vergeet dat Nederland steeds veeltaliger wordt

Szuszana, U weet nu wat U te doen staat.

Staatssecretaris van onderwijs Judith Tielen (VVD)  roept ouders en grootouders van schoolgaande kinderen op thuis elke dag minstens een kwartier voor te lezen of te vertellen met een boek erbij. Je kunt de kennismaking met lezen en schrijven namelijk niet aan de school alleen overlaten. Omdat het nieuwe schooljaar weer begint, heeft zij daarover een stuk geschreven op de opiniepagina van het AD onder de kop "Thuis ligt de basis voor taal, maak er de tijd voor".

De eerste alinea luidt:

"Maandag begint voor honderdduizenden kinderen een nieuw schooljaar. Door heel Nederland staan weer geweldige meesters en juffen klaar om kinderen te leren wat zij nodig hebben om stevig in de wereld te staan. Hun inzet is onmisbaar. Vanaf dit jaar loopt taal als een rode draad door alle vakken, want zonder taal kom je nergens. Maar steeds meer kinderen hebben moeite met lezen en schrijven. Hoe goed ons onderwijs ook is, scholen kunnen dit niet alleen oplossen."

Dat kun je wel stellen. Tien tot vijftien procent van de leerlingen zijn na het verlaten van het primair onderwijs functioneel analfabeet. Het is typisch VVD om dan de oplossing althans voor een wezenlijk deel buiten de eigen verantwoordelijkheid te plaatsen bij de burger, in de gezinnen.

Wat niet wegneemt dat je kinderen voorlezen een uitstekend idee is. Vers twee is in welke taal dat het beste kan gebeuren. Steeds meer kinderen groeien op in een meertalige omgeving. De achtergrond daarvan hoeft niet te worden toegelicht. Als Judith Tielen dat wel nodig heeft, dan moet zij maar eens rondkijken in haar geliefde Stadtsie, zoals zij haar woonplaats Utrecht noemt.

Toch gaat zij er in haar opiniestuk zonder meer vanuit dat met de kinderen thuis Nederlands gesproken wordt. Dat is steeds minder het geval. Kennis van de Nederlandse taal is wezenlijk om in ons land je burgerrechten daadwerkelijk uit te kunnen oefenen en om daadwerkelijk voor elkaar te krijgen wat je zou willen. Nederlands is namelijk de taal van de macht. De taal van het hart is vaak genoeg een andere; Turks, Pools, Chinees, Arabisch, Amazigh, Portugees, Spaans, noem maar op. Rotterdam pocht graag dat het 148 nationaliteiten kent of daaromtrent. Daarmee houdt de staatssecretaris in haar adviezen geen rekening.

Haar opiniestuk behoeft dan ook een duidelijke aanvulling. Spreek en schrijf met je kinderen of kleinkinderen altijd je moedertaal, niet aangeleerd Nederlands. Dat beheers je namelijk lang niet perfect en de kans is groot dat je jouw fouten aan je kinderen leert. Bovendien gaat het bij contact in de familie om nuances en gevoel. Daar heb je de moedertaal voor nodig. Het is tenslotte een enorme verrijking als je kinderen met méér talen opgroeien. Dat geeft ze later een concurrentievoordeel. Daarom: lees inderdaad voor in je moedertaal. Haal daarvoor kinderboeken in huis. Als je van huis uit een ander alfabet hebt geleerd dan het in Nederland gebruikelijke, laat de kleintjes daarvan kennis maken. Kinderen hebben een natuurlijk talent om zich verschillende talen heel snel eigen te maken. Laat ze dat ten volle gebruiken. Wees niet bang dat ze daarvan in de war raken. Dat is namelijk niet het geval. Als je het op wereldschaal bekijkt, dan leeft zelfs de grote meerderheid van de kinderen in een meertalige omgeving.

Als er weekendscholen zijn waar jouw taal en cultuur worden onderwezen, doe ze daar dan op.

Het bovenstaande is ook een nadrukkelijk advies aan oppasoma's en -opa's. Spreek met de kleinkinderen je moedertaal. Je zult ervan verbaasd staan hoe ze die oppikken.

Nederlands leren je kinderen beter van de Nederlandse partner, als je die hebt, of van andere Nederlanders waar ze dagelijks contact mee hebben, bijvoorbeeld op de kinderopvang en - inderdaad - op school.

Ondertussen kan de staatssecretaris dan nagaan hoeveel docenten in het primair onderwijs daadwerkelijk getraind zijn in het doceren van Nederlands als tweede taal. En als dat er te weinig zijn ervoor te zorgen dat ze die achterstand inhalen, vooral als ze werken in meertalige steden. Dat laatste zal wel het geval zijn want ondanks de grote demografische veranderingen in Nederland zijn de lerarenopleidingen nog steeds vooral gericht op het onderwijzen van Nederlands als moedertaal.

Van moederszijde heeft Judith Tielen een Duitse en een Hongaarse achtergrond. Haar tweede naam is daarom Szuszana.

Szuszana, U weet nu wat U te doen staat.

Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen en de affaire rond het Groninger aardgas evenmin zeker nu de laatste putten open blijven en Friesland zo´n schandelijke compensatie geboden krijgt voor nieuwe winningen.

Beluister Het Geheugenpaleis, de wekelijkse podcast van Han van der Horst en John Knieriem over politiek en geschiedenis. Nu: het denkraam van Left Laser