Jongeren als Liz zijn een voorbeeld voor onze toekomst

Ik ben individu, maar wel in verbinding met anderen. Als ik lang geen contact heb met mensen, word ik heel ongelukkig. Het is voor mij onmogelijk om het systeem te volgen.

Eerder schreef ik al twee artikelen over jongeren, een naar aanleiding van de TK-verkiezingen afgelopen najaar en een vanuit een spontane ontmoeting op een verjaardagsfeestje van een vriendin. Zelf heb ik 2 kinderen van 24 en 22 jaar oud, zie hoe zij zich op een heel eigen manier ontwikkelen en volg (en ondersteun) dat met veel interesse. Onze jongeren zijn de toekomst en ik stoor me aan de beeldvorming alsof zij lui zijn, niet hard willen werken en bij de minste tegenslag burn-out raken. Watjes. Vaak komt die kritiek van met name mannen van mijn generatie die zich met hard werken omhoog hebben geknokt binnen ons huidige neoliberale systeem en dat als uitgangspunt nemen.

Ik vind het juist heel boeiend om te zien dat jongeren veel minder geïnteresseerd zijn in de waarden van onze kapitalistische samenleving zoals carrière maken, veel geld verdienen, een groot huis, dure auto. Wij kunnen veel van hen leren, zeker als je ziet dat onze oude machtssystemen aan het omvallen zijn en we naarstig op zoek zijn naar nieuwe vormen om onze samenleving op te bouwen. “Misschien vind je het leuk om mijn dochter te interviewen”, zei een collega van mij een tijdje geleden. Zijn dochter trok al een tijdje door Engeland en Schotland met haar camper. “Voor mij is zij een voorbeeld van hoe onze toekomst eruit zou kunnen zien.” Dus ontmoette ik afgelopen weekend Liz (27) bij het mooie Villa Augustus in Dordrecht. Ze was net terug van een paar weken skiles geven in Zwitserland.

“Wat is de invloed geweest van jouw gezin op jouw vorming als mens?”, was mijn eerste vraag na een korte kennismaking. Door het werk van haar vader waren ze vroeger vaak in andere landen geweest en ontstond toen al het verlangen om later zelf ook te gaan reizen. Liz heeft een goede basis meegekregen als enig kind met ouders die van haar hielden en ondersteunden in wat ze wilde. Op school was dat wel anders. Ze vertelde dat ze werd gepest op de basisschool en op de middelbare school voelde ze zich vaak apart, er niet bij horen. Liz had vaak een eigen mening en kwam daar vooruit.

Haar belangrijkste ervaring was tijdens de lessen Duits. De leraar wilde dat heel de klas het Duitse volkslied zong met hun hand op de borst. Liz weigerde dat. “Ik zing niet eens het Nederlands volkslied, laat staan het Duitse,” zei ze in de klas. Een tijdje had ze het respect van haar medeleerlingen. De relatie met deze leraar liep zo uit de hand, dat ze met haar vader bij de rector moest komen. Die hen gelijk gaf. Een basiservaring voor de rest van haar leven. Liz rondde haar VWO uiteindelijk af en ging daarna onderwijswetenschappen studeren, omdat ze vanuit de slechte ervaring met haar eigen school, ze op die manier wellicht nieuwe manieren van onderwijs zou kunnen vormgeven. Dat bleek een teleurstelling, toen bleek dat de meeste leerlingen juist weer systeemgericht dachten en ze na 3 maanden besloot om te stoppen.

Het mag duidelijk zijn dat hier iemand tegenover me zit, die zich als individueel mens ontwikkelt, maar niet geïsoleerd, juist in verbinding met anderen. “Als ik lang geen contact heb met mensen, word ik heel ongelukkig. Ik ben iemand van verbinding en de communicatie, daar ben ik goed in”. Liz vertelt dat haar favoriete boek The power of now is van Eckart Tolle. Ze laat zich met name inspireren door mensen op sociale media, jongeren die uit het systeem stappen en hun leven op een eigen manier vormgeven. Zelf wil ze ook een account op Skool en andere sociale media, waar ze filmpjes op wil zetten om anderen te inspireren en ondersteunen op hun weg. Het is voor Liz onmogelijk om het systeem te volgen. Ik merk dat we een klik hebben in de manier zoals we ons leven vormgeven, zij als jongere, ik als 60-plusser. We vinden elkaar in het individu zijn, niet passen in het systeem, daarbij maakt leeftijd niet uit.

Nadat ze met haar opleiding was gestopt, heeft Liz allerlei baantjes gehad. In Nederland, maar ook bijvoorbeeld aan de Spaanse kust. Ze kon goed skiën, met haar ouders ging ze vroeger vaak op skivakantie, zodat ze ook skiles kon gaan geven. Totdat ze dus een aantal jaar geleden besloot om te gaan reizen met haar camper, weg van huis, helemaal op eigen benen. Onderweg had ze een aantal onlinebanen, zodat ze haar reis kon bekostigen. Na omzwervingen door verschillende landen in Europa, kwam Liz uiteindelijk terecht in het Noorden van Schotland, waar ze 7 maanden geleden op een eiland haar huidige vriend ontmoette. Ondertussen had ze haar te kleine camper in Engeland verkocht en ingeruild voor een grotere. Met haar vriend leefde ze 2 maanden lang boven op elkaar in deze camper, dus ze heeft wel het gevoel dat dit goed zit. Hij werkte al vanaf zijn 14e in de horeca, heeft alle afdelingen doorlopen en zou heel graag een eigen zaak opzetten. Wat weer goed te combineren zou zijn met de verbindende kwaliteiten van Liz.

Als ze vertelt over dat ze veel true crime series kijkt, komen we bij de kern van het gesprek. “Ik ben heel positief ingesteld, dus ik heb echt de vraag hoe het toch komt dat er enerzijds mensen zijn die macht willen grijpen, dit misbruiken, zelfs geweld plegen en anderzijds mensen zijn die mensen met macht willen volgen”. Ik zeg dat ik daar wel een antwoord op heb vanuit mijn mensvisie. “Als je ervanuit gaat dat een mens bestaat uit een Persoonlijkheid en een Essentie, zou je kunnen zeggen dat individualiteit in verbinding met andere mensen zich alleen kan ontwikkelen vanuit contact met je essentie. En essentie is dan je kern, ziel, je geestelijk deel. Veel mensen zijn dit contact verloren en zijn dus afgescheiden van hun essentie. Als je dan het contact met dat richtinggevende deel mist, dan ga je zoeken naar leiding buiten jezelf, bij mensen die macht hebben, een ouder, een leraar, een baas, een systeem, ideologie, regels, procedures, een politieke leider, een guru. Of je wordt zelf iemand die macht wil hebben. En steeds meer macht wil hebben vanuit dat gat van afgescheiden zijn van je essentie. Dit is de afgescheiden, halve mens, die zijn identiteit haalt uit de groep en niet uit zichzelf als individu in verbinding met anderen, zoals jij dus doet.”

Het wordt ons in dit gesprek duidelijk dat de vorm van macht zoals we die kennen in onze wereld en om ons heen in al zijn perversiteit zien, het grote probleem is. De meeste mensen geloven dat we niet zonder deze macht kunnen, dat is een grote misvatting. Jongeren zoals Liz laten in hun manier van leven zien, dat er een manier is om deze oude machtsstructuur te doorbreken. Dat is leven vanuit je eigen autonomie in verbinding met andere mensen. Liz ziet een kleine gemeenschap voor zich, zoals op het eiland waar haar vriend vandaan kwam. Haar camper had een reparatie nodig en via haar vriend kwam ze in contact met iemand die dat voor haar deed. Ieder heeft zijn kwaliteiten en in een gemeenschap kunnen die elkaar aanvullen. “Hoe de verschillende gemeenschappen dan weer verbonden worden met elkaar, dat weet ik niet, daar stopt mijn denken”, zegt Liz.

Liz’ kernwaardes zijn vrijheid, respect en eerlijkheid. “Mijn wens is om bij te dragen aan het geheel door impact te hebben op mensen, niet heel groot door de wereld te willen verbeteren zoals mijn vader, maar direct in het dagelijks leven. Ik wil niet een soort doel dat heel mijn leven bepaalt, maar ik wil ook genieten, de ruimte om me te verwonderen. Samen met mijn vriend iets opzetten, eventueel kinderen krijgen en leven in een kleine gemeenschap van mensen die elkaar helpen. Ik geloof dat ik daarmee op een positieve manier bijdraag vanuit het vlindereffect.” Liz maakt een vastberaden indruk om dat wat ze de afgelopen jaren heeft geleerd verder uit te bouwen, vertrouwend op haar intuïtie die ze volgt. We lopen samen het restaurant uit en ze laat me op de parkeerplaats haar camper zien. Het is nog een beetje een puinhoop binnen, maar dit is haar voertuig waarmee ze in mei weer naar Schotland gaat om daar de zomer met haar vriend door te brengen.

Het is zonder meer hoopvol dat er jongeren zijn zoals Liz, die op een eigen manier hun leven vormgeven. Niet vanuit het machtssysteem zoals wij dat als ouderen hebben opgebouwd, maar vanuit hun individualiteit in contact met hun essentie en in verbinding met anderen. Ieder van ons kan hier op dit moment voor kiezen en nee zeggen tegen de macht vanuit het systeem. Dat heeft ons misschien veel gebracht, maar waarvan steeds duidelijker wordt dat de schade die het teweegbrengt momenteel groter is dan wat het nog oplevert. Als we onze angst omzetten naar moed, dan kunnen we leven en werken zonder die oude machtsstructuren. Dat laten mensen zoals Liz ons zien. Zij zijn de dragers van de transitie waar we midden inzitten.