Je zou bijna vergeten wat voor land er achter al die machtsstrijd in Roemenië schuilgaat

Het leek even goed te gaan met Roemenië. Met Nicușor Dan als president en Ilie Bolojan als besluitvaardige hervormingsgezinde premier werden belangrijke stappen gezet om de begroting op orde te krijgen en corruptie en belangenverstrengeling binnen de overheidsdiensten aan te pakken.

Maar toen vorig jaar de breed gesteunde opstand binnen het gerechtelijke apparaat door president Dan werd gesust met hoorzittingen en consultaties, rezen de eerste vragen. Onderzoeksjournalistiek en getuigenissen van meerdere personen dicht bij de juridische machtscentra hadden een angstcultuur blootgelegd, evenals technieken om grote corruptieprocessen te laten verjaren en samenstellingen van rechtbanken tijdelijk te veranderen om de rechtspraak te beïnvloeden. Toch gebeurde er opnieuw niets. De greep van de groepen die justitie leidden werd alleen maar vergroot, dissidenten werden op een zijspoor gezet en via de media op alle mogelijke manieren zwartgemaakt.

Het gaf toen al te denken. De gebeurtenissen van de afgelopen weken maken echter steeds duidelijker dat het hier niet om incidenten gaat, maar om een bredere strijd tussen hervorming en behoud van macht.

Toen recent een motie van wantrouwen van de socialisten de coalitie onder premier Bolojan deed instorten, bleek opnieuw hoe groot de invloed van het oude systeem nog altijd is. De PSD is namelijk de voornaamste partij waarin voormalige “securitate” - netwerken hun belangen vertegenwoordigd zien. Het is een conglomeraat van nepotisme, cliëntelisme en kunstmatig gecreëerde functies binnen overheidsdiensten.

Maar de PSD is niet de enige partij waarin het systeem zijn tentakels heeft. Ook binnen de liberale partij van premier Bolojan (PNL) bevindt zich een oude garde die zich tegen zijn hervormingen verzet. De motie van wantrouwen was daarom meer dan een parlementair incident. Zij maakte deel uit van een bredere poging om de hervormingen te stoppen.

De contouren van die poging tekenen zich steeds duidelijker af. De socialisten wisten een deel van de liberalen aan hun kant te krijgen, de populisten stemmen uit gewoonte tegen vrijwel alles wat liberaal en hervormingsgezind is en de president liet het gebeuren. Sterker nog: met zijn voorstel voor Vestea als premier, die uit het kamp van de opstandelingen binnen de PNL komt, gaf hij steun aan de poging om de PNL op te breken en een nieuwe regering te vormen met vertegenwoordigers van het oude systeem.

Vanavond wordt gestemd over de vraag of deze regering onder leiding van Vestea een mandaat krijgt.

Het goede nieuws is dat deze inmenging van de president in de liberale partijpolitiek openlijk wordt besproken en dat premier Bolojan krachtig heeft ingegrepen. Hij zette de coupplegers uit zijn partij, consolideerde zijn leiderschap tijdens een nationale bijeenkomst en smeedde een verbond met de hervormingsgezinde USR en de Hongaarse partij. Dit blok vormt geen meerderheid in het parlement, maar geeft wel een duidelijk signaal af: geen samenwerking met de oude corrupte macht.

Daardoor is in het parlement een opmerkelijke situatie ontstaan. De PSD steunt als enige partij de dissidente liberale premier Vestea en bedelt tegelijkertijd om steun van parlementariërs van de populistische AUR, een partij die haar groei juist te danken heeft aan de belofte het oude systeem uit te roeien. Steeds duidelijker wordt zichtbaar hoe het oude systeem van gunstenverlening, overheidscontracten en beïnvloeding van de rechtspraak overal zijn macht probeert te mobiliseren om de hervormingen te stoppen. Om parlementariërs te overtuigen worden posten en buitenparlementaire voordelen aangeboden – alles om het systeem aan een meerderheid te helpen.

Vanavond zal blijken of dat lukt.

Leest u morgen in de krant dat Roemenië een nieuwe premier heeft, dan begrijpt u wellicht beter wat er achter de schermen heeft gespeeld. In de ogen van veel hervormers zou dat betekenen dat Roemenië opnieuw een kans mist om definitief te breken met oude patronen van macht, cliëntelisme en politieke beïnvloeding.

Toch zou het een vergissing zijn om Roemenië uitsluitend door de bril van de politiek te bekijken. Wie de politieke ontwikkelingen volgt, zou bijna vergeten wat voor land er achter al die machtsstrijd schuilgaat.

Juist daarom blijf ik mensen aanraden Roemenië te bezoeken. Niet alleen omdat het een prachtig en veilig land is, met de Karpaten, de Donaudelta en een indrukwekkende culturele diversiteit, maar ook omdat contact ertoe doet. Elke toerist die naar Roemenië komt, ontdekt een land dat vaak heel anders is dan het beeld dat in West-Europa bestaat. Tegelijkertijd versterken die contacten de banden met Europa, met openheid, ondernemerschap en de uitwisseling van ideeën.

De toekomst van Roemenië, of misschien moeten we zeggen: de toekomst van Europa wordt niet alleen bepaald in parlementen, rechtbanken of partijhoofdkwartieren. Zij wordt ook gevormd door de miljoenen kleine contacten tussen mensen: studenten die in Europa studeren, ondernemers die samenwerken over grenzen heen en toeristen die ontdekken dat Roemenië veel meer is dan zijn politieke problemen.

Een bezoek aan Roemenië is een kleine investering met mogelijk een grote opbrengst – naast een bijzondere vakantie kan het de ontwikkeling van Roemenie als een modern, transparant en sociaal correcter land binnen Europa steunen.

Dit stuk is ook geplaatst op het blog van de schrijver – la-malu-bistritei.ro