Je staat pal voor mensenrechten, maar dan word je premier

Als je leider van D66 bent, kun je gerust zeggen dat Israël genocide pleegt op de Palestijnen, net zoals je kan zeggen dat de Palestijnen van Hamas dat doen op Israël. Sterker nog, je bent verplicht aan het gedachtengoed van je partij dat te zeggen. En daarbij, je bent natuurlijk ook een mens, een mens met een moreel kompas. Dat morele kompas is altijd je drijfveer geweest, het is één van de redenen dat je de politiek ingegaan bent. Je staat pal voor de rechtstaat, voor mensenrechten, overal ter wereld.

Maar dan word je premier van Nederland. Intussen gaat het plegen van genocide door. Elke dag worden er rode lijnen getrokken, met bloed van onschuldige mensen. Hun huizen worden verwoest. Ze wonen onder verschrikkelijke omstandigheden in tentenkampen. Er wordt zo weinig mogelijk medische hulp toegelaten.

Dan is er, voor de vierde keer, een demonstratie. 200.000 mensen komen naar Amsterdam om hun stem te laten horen. Er wordt jou gevraagd: “Zeg premier, jij liep vorige keer mee, je verklaarde dat er genocide gepleegd werd, je vond dat er onmiddellijk actie moest worden ondernomen door de Nederlandse regering, het was schandelijk, er dienden krachtige signalen we worden afgegeven, de internationale rechtsorde werd geschonden, dat konden we niet over onze kant laten gaan. De regering heeft nog steeds niets wezenlijks ondernomen, dus we kijken er naar uit je zondag te zien.”

“Ehm,” zeg je, “nou, nee, ik zal er niet bij zijn, zondag.”

“Hoezo niet? Ben je van gedachten veranderd? Wordt de internationale rechtsorde niet meer geschonden? Worden de mensenrechten niet meer met voeten getreden? Wordt er geen genocide meer gepleegd?”

“Ik heb nu een andere rol. In die rol kan ik het woord genocide niet in de mond nemen. Maar, je moet niet denken dat we ons geen zorgen maken over de situatie van de Palestijnen, minister Berendsen en ik. We proberen op allerlei manieren de druk op Israël op te voeren om de situatie niet verder te laten escaleren.”

Niet verder te laten escaleren? De situatie is al volledig geëscaleerd, in Gaza leven ze in de hel.

“Nederland steekt wel degelijk de nek uit, maar als je echt effectieve druk op de Israëlische regering wilt zetten, werkt dat beter met een breed front vanuit Europa en met andere internationale partners.”

De mens heeft plaatsgemaakt voor de politicus, het morele kompas heeft, zoals zo vaak, het onderspit gedolven. De D66-leider die vorig jaar nog zo vol overtuiging sprak dat er geen tijd meer te verliezen was, kan in zijn rol als premier niet voor de waarden staan waarvoor hij toen stond.

De coalitiepartijen, zeg je, denken in principe anders over het Israëlbeleid. “Er is een common ground en je moet kijken waarin je elkaar kunt vinden.”

Ze vinden elkaar in wegkijken, in zich verschuilen achter de brede rug van Europa, in voorzichtige bilaterale overlegjes waarin gemompeld wordt dat het niet acceptabel is en in hopen dat het vanzelf weer een keer overgaat. Dat is de Nederlandse politiek. De partijen in het minderheidskabinet mogen wel afzonderlijk van elkaar met de oppositie gaan onderhandelen over het belastingplan, maar als het gaat over genocide, mensenrechten en de internationale rechtsorde, dan trekken ze gezamenlijk op. Zo verliest menswaardigheid keer op keer.

Kijk, daar loopt Jozias van Aartsen mee in De Rode Lijn, kijk, daar loopt Job Cohen. Hoor, daar spreekt Jaap Hamburger, oprichter van Een ander Joods Geluid.

En zie onze premier nou es zitten, op zijn common ground. Van wie is hij eigenlijk premier? Van zijn kabinetsgenoten, of van heel Nederland?