Logo Joop
De opiniesite van BNNVARA met actueel nieuws en uitgesproken meningen.

Je betaalt méér, maar krijgt steeds minder

•
Vandaag
•
leestijd 3 minuten
•
ANP-503771769

Toezicht in de zorg moet volledig op de schop om controlekans te vergroten.

De zorgpremies stijgen in 2027, de personeelstekorten lopen op en de kwaliteit van de zorg staat steeds meer onder druk. Ondertussen moet ook de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), die toezicht houdt op de kwaliteit en veiligheid van de zorg, bezuinigen. Wie controleert straks nog of je de zorg krijgt waarvoor je steeds meer betaalt?

Daar komt een zorgwekkende ontwikkeling bij; steeds meer zorginstellingen raken financieel kwetsbaar. Oplopende kosten, personeelstekorten en gebrekkig financieel management zetten organisaties onder druk. Die problemen blijven niet beperkt tot de jaarrekening, maar de gevolgen kunnen ook leiden tot een angstcultuur, bestuurlijke zelfbescherming en het negeren van kritiek.

De cijfers over 2025 zijn zorgwekkend te achten. Het Landelijk Meldpunt Zorg ontving 12.244 nieuwe klachten en 11.702 aanvullende berichten over bestaande klachten. Maar liefst 3.714 meldingen betroffen organisatie en bestuur.

Daarnaast ontving de IGJ 6.290 wettelijk verplichte meldingen, waaronder 1.790 calamiteitenmeldingen en 850 meldingen over geweld in de zorgrelatie. In datzelfde jaar voerde de inspectie 2.020 inspectiebezoeken uit op haar volledige toezichtsterrein, waaronder zorg, jeugdhulp en geneesmiddelen.

Deze cijfers roepen een belangrijke vraag op: Hoeveel zorginstellingen worden daadwerkelijk gecontroleerd en hoeveel blijven buiten beeld? Voor de kans op controle is vooral de omvang van de laatste groep van belang.

Een doofpot heeft een deksel nodig
Financiële problemen kunnen de bestuurscultuur binnen zorginstellingen ingrijpend veranderen. Wanneer bestuurders onvoldoende grip hebben op de financiën, krijgen bezuinigingen en het overeind houden van de organisatie soms voorrang boven kwaliteit van de zorg en veiligheid.

Niet iedere zorgbestuurder beschikt over de noodzakelijke financiële deskundigheid om complexe bedrijfsvoering en financiële risico's goed te managen. Wanneer die competenties ontbreken, kunnen verkeerde keuzes leiden tot extra werkdruk, personeelsproblemen en een defensieve bestuurscultuur.

Kritische medewerkers worden dan als lastig beschouwd. Klachten worden gebagatelliseerd, incidenten intern afgehandeld en verbeterplannen onvoldoende uitgevoerd. Medewerkers en klagende patiënten  die de klok luiden over misstanden, kunnen te maken krijgen met intimidatie, bestuurlijke tegenwerking en zelfs ontslag. Als zo’n toxische angstcultuur eenmaal post heeft gevat in een organisatie durven medewerkers en patiënten over misstanden  niet meer aan de bel te trekken.

Er ontstaat dan een gevaarlijke combinatie van financiële kwetsbaarheid, tekortschietende deskundigheid van bestuurders  en onvoldoende onafhankelijk toezicht. Zowel het interne als nog belangrijker het extern toezicht!

De IGJ laat instellingen regelmatig zelf calamiteiten onderzoeken. Dat kan bijdragen aan verbetering, maar wie controleert de onafhankelijkheid en volledigheid van zo'n onderzoek wanneer juist het bestuur onderdeel van het probleem is? De interne toezichthouder in de zorg mist vaak ook de benodigde financiële competenties en afstand tot het bestuur om effectief intern toezicht op het bestuur uit te kunnen oefenen.

Minder toezicht terwijl kwaliteit van zorg daalt
De zorg kampt met personeelstekorten, hoge werkdruk en kwetsbare patiënten die niet altijd zelf misstanden kunnen melden. Tegelijkertijd staat de IGJ onder financiële druk.

Een computer kan risico's signaleren, maar niet zien dat een oudere wordt verwaarloosd. Een rapportage kan er goed uitzien op papier terwijl de dagelijkse praktijk iets geheel anders laat zien. Hoogste tijd dat de overheid openheid van zaken gaat geven over de omvang en effectiviteit van het toezicht in de zorg.

Informatie is nodig over de volgende zaken: Hoeveel zorginstellingen worden onaangekondigd bezocht en hoeveel blijven jarenlang buiten beeld? Hoeveel klachten leiden daadwerkelijk tot onderzoek en hoe wordt de onafhankelijkheid van intern calamiteitenonderzoek gewaarborgd? Ook moet duidelijk worden hoe medewerkers en patiënten die misstanden melden worden beschermd en hoe wordt voorkomen dat financiële problemen en tekortschietende deskundigheid van bestuurders ten koste gaan van de kwaliteit en veiligheid van de zorg.

We betalen wel steeds meer voor zorg, maar krijgen minder zekerheid over de kwaliteit en veiligheid ervan.

Zorg is geen product waarop je de kwaliteitscontrole kunt wegbezuinigen. Financiële problemen mogen nooit een excuus zijn om klachten te negeren of medewerkers en klagers het zwijgen op te leggen.

Een doofpot heeft niet alleen een deksel nodig. Ze gedijt vooral in een omgeving waarvan bekend is dat niemand er komt kijken.

Burgers betalen een hoge prijs voor de zorg en mogen verwachten dat de overheid ook controleert of die zorg veilig, verantwoord en menswaardig wordt geleverd. Waarvan het belang van de cliënt altijd voorop moet staan.

In 2026 is daar helaas geen sprake van! Hoogste tijd dat de politiek ingrijpt en het tij keert!

Meer over:

opinie, zorg

Reacties (0)

Joop

Meld je hieronder gratis aan voor Joop NL. Iedere donderdag een selectie opvallende nieuwsverhalen, opinies en cartoons in je mailbox.

Je kunt je op elk moment uitschrijven. Bekijk of beheer hier alle nieuwsbrieven.

Wil je meer weten over de manier waarop wij met jouw gegevens omgaan? Lees dan ons Privacy statement.

BNNVARA wij zijn voor